Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lvij.

dicamentoꝝ vbi dicit. ſub̓a ē que ꝓprie pͥncipaliter etmaxime dr̄. ideo nomē ypoſtaẜ apud grecos ſil̓itudinem trāſlatuꝫ ē ad pr̄em filiū ſpm̄ ſct̄m. nomēſub̓a apud nos. qꝛ ſicut indiuiduū pͥmi p̄dicamēti diſtīctuꝫ ē ſuis accidētibꝰ: ita pr̄ filiꝰ ſpūſ ſct̄us diſtinctiſunt ſuis notōibꝰ. ideo dixerūt pr̄eꝫ filiū ſpm̄ ſct̄mtres ypoſtaſes .i. tres diſtinctas. latini dixerūt pr̄em filiū ſpm̄ ſct̄m tres ſub̓as ī eadē ſignificatōe prorſus ꝙͣ greci accipiūt nomē ypoſtaẜ. ſꝫ hec ſignificationon ē vſitata. Perſona v̓o ſiue ꝓſopon ꝓprie dictꝰ ēhomo laruatꝰ. qui rep̄ſentabat certos hoīes vt chremētem ſymonē. dicit̉ em̄ ꝓſopon a qd̓ ē in: ſopos qd̓eſt faciēs: qꝛ in facie habebant larua. ex hoc inoleuitꝯſuetudo dice̓: vt certi homīes dicerēt̉ ꝑſone. ex hac ſignificatōe trāſlata ſunt noīa ſil̓itudinē ad pr̄em filium ſpm̄ ſct̄m. qꝛ ſicut homīes diſtincti ſunt ſuis proprijs qͣlitatibꝰ: ita pr̄ filiꝰ ſpūſſct̄s ſuis notōibꝰ. ẜmhanc trāſlatiuā ſignificatōeꝫ ꝑſona idem ē qd̓ ypoſtaẜid ē res diſtincta rōnalis. Sed ꝯtra obijcit̉. nam cuꝫypoſtaẜ ſit idē qd̓ ſub̓a: ſi ꝯueniēter diceret̉ tres ypoſtaſes ꝯueniēter diceret̉ tres ſub̓e. Ad qd̓ videt̉ face̓ hylariꝰ quarto de trinitate tres ſub̓e ſunt pr̄ filiꝰ ſpirituſſanctus. Itē ad idem ē auctoritas anſel̓. in monolozion. ſub̓a maxime dr̄ de indiuiduis in pluralitateſiſtūt. indiuidua aūt maxime ſubſtāt accidētibꝰ. Undemanifeſtū ē ſūmaꝫ eēntiā ſūmi ſub̓a. ideo dicimꝰtres ꝑſonas ſiue ſub̓as. Sꝫ ꝯtra aug. vij. de tri. ſub̓aꝙͣ eēntia vtrūqꝫ ad ſe dr̄ relatiue. vn̄ hoc ē deo qd̓ſubſiſtē. ſic̄ vna eēntia catholice dr̄ tres: ita ſub̓a dicetur tres ſub̓e. Ad dixerūt quidaꝫ eēntia ſinificat ens: ex ſe vel ex alio diſtinctū vel diſtinguibile. Subſtātia ens ex ſe: nec diſtinctū nec diſtinguibile ſꝫ ex alio diſtinguibile. Subſiſtentia v̓o ſiue ypoſtaẜens ex ſe diſtinguibile: ſꝫ diſtinctū. Perſona v̓o ſigͥ ficat ens ex ſe diſtinguibile diſtinctū. Un̄ ẜm hoc ypoſtaẜ ſubſiſtētia differt a ꝑſona aliter ꝙͣ priꝰ dictū ſit.qꝛ ypoſtaẜ ſiue ſub̓a dicit̉ vt ē potēs ſubſiſtē ꝓprietati.ꝑſona vt ē actu ſubſtās. qͣliter ī creaturis differūt dealbabile dealbatū. tn̄ ibi ē differētia ẜm rem: hic aūt ſolum ẜm ratōeꝫ intelligētie. hinc ē nomē eēntie numerat̉ nec recipit notōnalē diſtinctōeꝫ: nec dicat̉ generans vel genita vel plures eēntie. nomē v̓o ſub̓e numerat̉: ſꝫ tn̄ ex adiūcta det̓mīatōe ſupponit ꝑſonā vt dicatur deꝰ generās vel genitꝰ. ſꝫ nūꝙͣ tres dij ſꝫ vnꝰ deusnomē d̓o ypoſtaẜ numerat̉ recipit ꝑſonaleꝫ det̓mīationē. vn̄ dicūt̉ tres ypoſtaſes tres ꝑſone. ypoſtaẜgenerās ypoſtaẜ genita. Sil̓r ꝑſona tn̄ iſti vndebant dicūt niſi ex vſu eccl̓ie. Propt̓ea dicēduꝫ.diuerſitas iſtoꝝ noīm in diuīs ꝯtingit ex diuerſa intelligētie ratōe. v̓o ꝯſideramꝰ deū. aut cogitamꝰ diuināeēntiā vt formā: aut ꝯſideramꝰ vt hn̄teꝫ illam. p̄modicimꝰ vſiam. Scd̓o diſtinguit̉. qꝛ aūt hn̄s illā cogitat̉ ẜm indifferētiā moduꝫ coīs ſiue vl̓is: hocdicimꝰ yſioſim. aut ẜm diſtinctōeꝫ modū ſingularisvel incōīcabilis: qd̓ ē duobꝰ modis. aut cogitamꝰ diſtīctum ſꝫ det̓mīata ꝓprietatē: dicimꝰ ypoſtaſim. aut det̓mīata ꝓprietate in rōnali nat̉a:dicimꝰ ꝑſonā. pͥmo ſignificamꝰ quo ē: vt deitas. Secūdo ſignificamꝰ qd̓ ē? vt deus. Tercō qui ē: vtiſte demōſtrato pr̄e. Quarto ꝗs ē: vt pr̄ ẜm accipiturſubſtātiue. Ad pͥmū dicēduꝫ. licet ī deo idē ſit eſt quo ē natura: res nature. aliqd̓ tn̄ pōt attribui vni alteri. generare em̄ ꝯueniet eēntie licꝫ ꝯueniatei qd̓ ē. ē em̄ ſignificat eēntiā ꝑſonalit̓. eēntia v̓o eſſentialit̓. ideo ē quo ē licet differāt in deo ẜmtamen differūt ẜm ratōeꝫ intelligētie. Ad ſecūdū qd̓obijcit̉ de hoc noīe ypoſſaẜ ſuꝑfluit. dicēduꝫ in diuinis licet differāt poſſe ẜm rem: differ̄t tn̄ ẜmratōeꝫ intelligētie. Nomīa aūt dant̉ ſolū ẜm differētiam rei ſꝫ ẜm differētiā intelligētie. ſic̄ forma pōt

eſſe ſine ſubiecto: habet tn̄ nomē ſignificās illā ſine ſubiecto. pōt de ea dari diffinitō ſine ſubiecto: licꝫ poſſit ſine ſubiecto. vn̄ influit nomē ypoſtaẜ. Ad vltimū notādū. ſub̓a dr̄ dupl̓r. vno a ꝓprietate ſubſtandi: alio ē ens ſe indigēs alio vt ſit. Itema ꝓprietate ſubſtādi dicit̉ dupl̓r. vel eo ſubſtet eēntievt ē ſub̓a que ſubſtat hūanitati que ē eēntia quaeſt. vel eo ſubſtet eēntie vt accidēti vt iſte dicit̉ſub̓a qꝛ ſubſtat eēntie ſiue hūanitati. etiam qꝛ ſubſtataccidētibꝰ que ē in alio reꝑire. Subſtātia coīs dicitur ſub̓a: eo ſubſtat eēntie. ſub̓a pͥma: eo ſubſtataccidētibꝰ. dicedum ẜm nos vtimur nomineſub̓e: debet dici tres ſub̓e. accipit̉ em̄ nūc vſioſi.re ſcꝫ que ē ens ſe indigēs alio vt ſit. ſic ſolū debꝫdici vna ſub̓a. ſꝫ ẜm aliū modum quo antiquitꝰ accipiebatur poſſet: ſꝫ ꝓpter hereticos qui ſi dicerēt̉ tres ſub̓e:poſſent crede̓ diceremꝰ tres eēntias: dicit̉. ſicut inoſee on̄dit̉. vocabis me vltra baalim ſꝫ vocabis mevir meꝰ. ꝙͣuis idem dicat baalim qd̓ vir meꝰ. ſꝫ ydolatre vtebant̉ noīe baalim noluit ſic noīari. ſil̓r heretici dicebamꝰ tres ſuſtātias: credebāt nos dicere treseſſentias. vtebāt̉ em̄ noīe ſubſtātie eēntia: ideo dicimꝰ tres ſub̓as ꝙͣuis ſane poſſet dici. ſꝫ ꝓpter hereticostrāſlatū ē nomē ſub̓e ad nomē ypoſtaẜ. ad ē aucͣtasaugu .vij. trini. dicētis. hūana inopia loquēdi timuitdicere tres eēntias: ne ītelligēt̉ in illa ſūma eqͣlitate vlla diuerſitas. Rurſuꝫ non eſſe tria quedam non poterat dicere. pie enim credendum eſt pater filius ſpirituſſanctus. neqꝫ eundem eſſe qui pater eſt. neqꝫ ſpiritūſanctum eundem patrem eſſe vel filiuꝫ. Queſieruntquid tria diceret. dixerunt ſubſtātias ſiue perſonasquibus nominibus non diuerſitatem intelligi voluit:ſed ſingularitatem voluit. vt non ſolum ibi vnitas intelligatur ex eo dicitur vna eēntia: ſed trinitas eo qd̓dicuntur tres ſubſtantie vel perſone. Nam ſi hoc ē deoeſſe qd̓ ſubſiſtere: ita non erunt dicende tres ſubſtantievt non dicuntur tres eſſentie. Membrum terciūmo queritur vtrum nomen ſubſiſtentie ſit eſſentiale vel perſonale. Ad ſic.Richar. de trini. Subſiſtentia ē incōmunicabilis exiſtentia. tot em̄ ſunt incōmunic abiies exiſſentie quot proprietates. tot autem ſuntproprietates: quot perſone. ergo tot ſubſiſtentie quotſone. ſed tres ſunt perſone: ergo tres ſubſiſtentie. ergoſubſiſtentia ē perſonale. non dicit eſſentiam. nullo em̄modo ſunt tres eſſentie. Item Hieronimꝰ in expoſitione fidei catholice ad allipium auguſti. tres perſonas vel vt greci exprimunt ypoſtaſes .i. ſubſiſtētiasfitemur. ergo ſubſiſtentia idem eſt quod ypoſtaẜ. ergoeſt perſonale. Contra. boecius in li. de duabus naͣturis vna perſona xp̄i. deus yſia eſt et eſſentia. Ip̄emaxime eſt a quo omnium eſſe proficiſcitur. eſt etiamvſioſis. id ē ſubſiſtentia. ſubſiſtit enim nullo indigensUnde etiam dicimus vnam eſſe vſiam vel yſioſim. id ēeſſentiam vel ſubſiſtentiam deitatis: ſed tres ypoſtaſesid eſt tres ſubſtantias. relinquitur igitur ſubſiſtentia eſt eſſentiale. et inconuenienter dicitur tres ſubſiſtentie in diuinis. Item ſicut ibi dicit boecius. illudſubſiſtit quod accidentibus vt poſſit eſſe non indiget.Unde ſubſiſtentia dicitur quod non indiget accidentibus vt ſit. ſi ergo hoc dicitur de deo ẜm eſſentiam: ergoerit vna ſubſiſtentia non tres. Item cum ſubſtantiaẜm boeciū ſit idem qd̓ ypoſtaẜ. cum greci concedunttres ypoſtaſes: ſubſiſtentia v̓o idem quod vſiōẜ: greceautem non concederetur tres ꝑſiones ſed vna tm̄: incōuenientiꝰ ergo latine dicunt̉ tres ſubſiſtentie in diuīsꝙͣ tres ſubſtātie. Rn̄. ẜm boeciū in li. de duabꝰ naturis: quēadmodū intentio ſubſtātie duobꝰ melis ex-