Queſtio.lvij.
dicamentoꝝ vbi dicit. ſub̓a ē que ꝓprie ⁊ pͥncipaliter etmaxime dr̄. ideo hͦ nomē ypoſtaẜ apud grecos ꝑ ſil̓itudinem trāſlatuꝫ ē ad pr̄em ⁊ filiū ⁊ ſpm̄ ſct̄m. ⁊ hͦ nomēſub̓a apud nos. qꝛ ſicut indiuiduū pͥmi p̄dicamēti diſtīctuꝫ ē ſuis accidētibꝰ: ita pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūſ ſct̄us diſtinctiſunt ſuis notōibꝰ. ⁊ ideo dixerūt pr̄eꝫ ⁊ filiū ⁊ ſpm̄ ſct̄mtres ypoſtaſes .i. tres diſtinctas. ⁊ latini dixerūt pr̄em⁊ filiū ⁊ ſpm̄ ſct̄m tres eē ſub̓as ī eadē ſignificatōe prorſus ꝙͣ greci accipiūt hͦ nomē ypoſtaẜ. ſꝫ hec ſignificationon ē vſitata mō. Perſona v̓o ſiue ꝓſopon ꝓprie dictꝰ ēhomo laruatꝰ. qui rep̄ſentabat certos hoīes vt chremētem ⁊ ſymonē. dicit̉ em̄ ꝓſopon a ꝓ qd̓ ē in: ⁊ ſopos qd̓eſt faciēs: qꝛ in facie habebant larua. ⁊ ex hoc inoleuitꝯſuetudo dice̓: vt certi homīes dicerēt̉ ꝑſone. ⁊ ex hac ſignificatōe trāſlata ſunt noīa ꝑ ſil̓itudinē ad pr̄em ⁊ filium ⁊ ſpm̄ ſct̄m. qꝛ ſicut homīes diſtincti ſunt ſuis proprijs qͣlitatibꝰ: ita pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūſſct̄s ſuis notōibꝰ. ẜmhanc trāſlatiuā ſignificatōeꝫ ꝑſona idem ē qd̓ ypoſtaẜid ē res diſtincta rōnalis. Sed ꝯtra hͦ obijcit̉. nam cuꝫypoſtaẜ ſit idē qd̓ ſub̓a: ſi ꝯueniēter diceret̉ tres ypoſtaſes ⁊ ꝯueniēter diceret̉ tres ſub̓e. Ad qd̓ videt̉ face̓ hylariꝰ quarto de trinitate tres ſub̓e ſunt pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpirituſſanctus. Itē ad idem ē auctoritas anſel̓. in monolozion. ſub̓a maxime dr̄ de indiuiduis q̄ in pluralitate cōſiſtūt. indiuidua aūt maxime ſubſtāt accidētibꝰ. Undemanifeſtū ē ſūmaꝫ eēntiā nō ſūmi ꝓ ſub̓a. ⁊ ideo dicimꝰtres ꝑſonas ſiue ſub̓as. Sꝫ ꝯtra aug. vij. de tri. tā ſub̓aꝙͣ eēntia vtrūqꝫ ad ſe dr̄ nō relatiue. vn̄ hoc ē deo eē qd̓ſubſiſtē. ſic̄ vna eēntia catholice dr̄ nō tres: ita ſub̓a dicetur nō tres ſub̓e. ¶ Ad hͦ dixerūt quidaꝫ ꝙ eēntia ſinificat ens: nō ex ſe vel ex alio diſtinctū vel diſtinguibile. Subſtātia ens ex ſe: nec diſtinctū nec diſtinguibile ſꝫ ex alio diſtinguibile. Subſiſtentia v̓o ſiue ypoſtaẜens ex ſe diſtinguibile: ſꝫ nō diſtinctū. Perſona v̓o ſigͥ ficat ens ex ſe diſtinguibile ⁊ diſtinctū. Un̄ ẜm hoc ypoſtaẜ ⁊ ſubſiſtētia differt a ꝑſona aliter ꝙͣ priꝰ dictū ſit.qꝛ ypoſtaẜ ſiue ſub̓a dicit̉ vt ē potēs ſubſiſtē ꝓprietati.ꝑſona vt ē actu ſubſtās. qͣliter ī creaturis differūt dealbabile ⁊ dealbatū. tn̄ ibi ē differētia ẜm rem: hic aūt ſolum ẜm ratōeꝫ intelligētie. hinc ē ꝙ nomē eēntie nō numerat̉ nec recipit notōnalē diſtinctōeꝫ: nec dicat̉ generans vel genita vel plures eēntie. nomē v̓o ſub̓e nō numerat̉: ſꝫ tn̄ ex adiūcta det̓mīatōe ſupponit ꝑſonā vt dicatur deꝰ generās vel genitꝰ. ſꝫ nūꝙͣ tres dij ſꝫ vnꝰ deusnomē d̓o ypoſtaẜ numerat̉ ⁊ recipit ꝑſonaleꝫ det̓mīationē. vn̄ dicūt̉ tres ypoſtaſes ⁊ tres ꝑſone. ⁊ ypoſtaẜgenerās ⁊ ypoſtaẜ genita. Sil̓r ⁊ ꝑſona tn̄ iſti vnde ꝓbant nō dicūt niſi ex vſu eccl̓ie. ¶ Propt̓ea dicēduꝫ. ꝙdiuerſitas iſtoꝝ noīm in diuīs ꝯtingit ex diuerſa intelligētie ratōe. cū v̓o ꝯſideramꝰ deū. aut cogitamꝰ diuināeēntiā vt formā: aut ꝯſideramꝰ vt hn̄teꝫ illam. p̄mo mōdicimꝰ vſiam. Scd̓o mō diſtinguit̉. qꝛ aūt hn̄s illā cogitat̉ ẜm indifferētiā ꝑ moduꝫ coīs ſiue vl̓is: ⁊ hoc mōdicimꝰ yſioſim. aut ẜm diſtinctōeꝫ ⁊ ꝑ modū ſingularisvel incōīcabilis: qd̓ ē duobꝰ modis. aut cogitamꝰ diſtīctum ſꝫ nō cū det̓mīata ꝓprietatē: ⁊ hͦ mō dicimꝰ ypoſtaſim. aut cū det̓mīata ꝓprietate ⁊ in rōnali nat̉a: ⁊ hͦ mōdicimꝰ ꝑſonā. pͥmo mō ſignificamꝰ quo ē: vt deitas. Secūdo mō ſignificamꝰ qd̓ ē? vt deus. Tercō mō qui ē: vtiſte demōſtrato pr̄e. Quarto ꝗs ē: vt pr̄ ẜm ꝙ accipiturſubſtātiue. ¶ Ad pͥmū dicēduꝫ. ꝙ licet ī deo idē ſit ꝙ eſt⁊ quo ē natura: ⁊ res nature. aliqd̓ tn̄ pōt attribui vniꝙ nō alteri. generare em̄ nō ꝯueniet eēntie licꝫ ꝯueniatei qd̓ ē. Ꝙ ē em̄ ſignificat eēntiā ꝑſonalit̓. eēntia v̓o eſſentialit̓. ideo ꝙ ē ⁊ quo ē licet nō differāt in deo ẜm rētamen differūt ẜm ratōeꝫ intelligētie. ¶ Ad ſecūdū qd̓obijcit̉ de hoc noīe ypoſſaẜ ꝙ ſuꝑfluit. dicēduꝫ ꝙ in diuinis licet nō differāt eē ⁊ poſſe ẜm rem: differ̄t tn̄ ẜmratōeꝫ intelligētie. Nomīa aūt nō dant̉ ſolū ẜm differētiam rei ſꝫ ẜm differētiā intelligētie. ſic̄ forma q̄ nō pōt
eſſe ſine ſubiecto: habet tn̄ nomē ſignificās illā ſine ſubiecto. ⁊ pōt de ea dari diffinitō ſine ſubiecto: licꝫ n̄ poſſit eē ſine ſubiecto. vn̄ nō influit nomē ypoſtaẜ. ¶ Ad vltimū notādū. ꝙ ſub̓a dr̄ dupl̓r. vno mō a ꝓprietate ſubſtandi: alio mō ꝙ ē ens ꝑ ſe nō indigēs alio vt ſit. Itema ꝓprietate ſubſtādi dicit̉ dupl̓r. vel eo ꝙ ſubſtet eēntievt hō ē ſub̓a que ſubſtat hūanitati que ē eēntia qua hōeſt hō. vel eo ꝙ ſubſtet eēntie vt accidēti vt iſte hō dicit̉ſub̓a qꝛ ſubſtat eēntie ſiue hūanitati. ⁊ etiam qꝛ ſubſtataccidētibꝰ que nō ē in alio reꝑire. Subſtātia gͦ coīs dicitur ſub̓a: eo ꝙ ſubſtat eēntie. ſub̓a pͥma: eo ꝙ ſubſtataccidētibꝰ. dicedum gͦ ꝙ ẜm ꝙ nos mō vtimur nomineſub̓e: nō debet dici tres ſub̓e. accipit̉ em̄ nūc ꝓ vſioſi. ꝓre ſcꝫ que ē ens ꝑ ſe nō indigēs alio vt ſit. ⁊ ſic ſolū debꝫdici vna ſub̓a. ſꝫ ẜm aliū modum quo antiquitꝰ accipiebatur poſſet: ſꝫ ꝓpter hereticos qui ſi dicerēt̉ tres ſub̓e:poſſent crede̓ ꝙ diceremꝰ tres eēntias: nō dicit̉. ſicut inoſee on̄dit̉. Nō vocabis me vltra baalim ſꝫ vocabis mevir meꝰ. ꝙͣuis idem dicat baalim qd̓ vir meꝰ. ſꝫ ꝙ ydolatre vtebant̉ noīe baalim noluit ſic noīari. ſil̓r heretici cū dicebamꝰ tres ſuſtātias: credebāt nos dicere treseſſentias. vtebāt̉ em̄ noīe ſubſtātie ꝓ eēntia: ideo nō dicimꝰ tres ſub̓as ꝙͣuis ſane poſſet dici. ſꝫ ꝓpter hereticostrāſlatū ē nomē ſub̓e ad nomē ypoſtaẜ. ⁊ ad hͦ ē aucͣtasaugu .vij. d̓ trini. dicētis. hūana inopia loquēdi timuitdicere tres eēntias: ne ītelligēt̉ in illa ſūma eqͣlitate vlla diuerſitas. Rurſuꝫ non eſſe tria quedam non poterat dicere. pie enim credendum eſt pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus. neqꝫ eundem eſſe qui pater eſt. neqꝫ ſpiritūſanctum eundem patrem eſſe vel filiuꝫ. Queſieruntquid tria diceret. ⁊ dixerunt ſubſtātias ſiue perſonasquibus nominibus non diuerſitatem intelligi voluit:ſed ſingularitatem voluit. vt non ſolum ibi vnitas intelligatur ex eo ꝙ dicitur vna eēntia: ſed trinitas eo qd̓dicuntur tres ſubſtantie vel perſone. Nam ſi hoc ē deoeſſe qd̓ ſubſiſtere: ita non erunt dicende tres ſubſtantievt non dicuntur tres eſſentie.¶ Membrum terciūmo queritur vtrum nomen ſubſiſtentie ſit eſſentiale vel perſonale. Ad ꝙ ſic.Richar. de trini. Subſiſtentia ē incōmunicabilis exiſtentia. tot em̄ ſunt incōmunic abiies exiſſentie quot proprietates. tot autem ſuntproprietates: quot perſone. ergo tot ſubſiſtentie quot ꝑſone. ſed tres ſunt perſone: ergo tres ſubſiſtentie. ergoſubſiſtentia ē perſonale. ⁊ non dicit eſſentiam. nullo em̄modo ſunt tres eſſentie. ¶ Item Hieronimꝰ in expoſitione fidei catholice ad allipium ⁊ auguſti. tres perſonas vel vt greci exprimunt ypoſtaſes .i. ſubſiſtētias cōfitemur. ergo ſubſiſtentia idem eſt quod ypoſtaẜ. ergoeſt perſonale. ¶ Contra. boecius in li. de duabus naͣturis ⁊ vna perſona xp̄i. deus yſia eſt et eſſentia. Ip̄e eīmaxime eſt a quo omnium eſſe proficiſcitur. eſt etiamvſioſis. id ē ſubſiſtentia. ſubſiſtit enim nullo indigensUnde etiam dicimus vnam eſſe vſiam vel yſioſim. id ēeſſentiam vel ſubſiſtentiam deitatis: ſed tres ypoſtaſesid eſt tres ſubſtantias. relinquitur igitur ꝙ ſubſiſtentia eſt eſſentiale. et ꝙ inconuenienter dicitur tres ſubſiſtentie in diuinis. ¶ Item ſicut ibi dicit boecius. illudſubſiſtit quod accidentibus vt poſſit eſſe non indiget.Unde ſubſiſtentia dicitur quod non indiget accidentibus vt ſit. ſi ergo hoc dicitur de deo ẜm eſſentiam: ergoerit vna ſubſiſtentia non tres. ¶ Item cum ſubſtantiaẜm boeciū ſit idem qd̓ ypoſtaẜ. ⁊ cum greci concedunttres ypoſtaſes: ſubſiſtentia v̓o idem quod vſiōẜ: greceautem non concederetur tres ꝑſiones ſed vna tm̄: incōuenientiꝰ ergo latine dicunt̉ tres ſubſiſtentie in diuīsꝙͣ tres ſubſtātie. ¶ Rn̄. ẜm boeciū in li. de duabꝰ naturis: ꝙ quēadmodū intentio ſubſtātie duobꝰ melis ex-