Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

nomē deus accipit̉ deo vero in rōe ꝓpria ab ydolatra: accipit̉ tn̄ in rōne cōi re ſuꝑ hoīem veneranda. et tn̄ quocūqꝫ acciꝑet̉ falſa eſſet locutio: qꝛ necydolum eſt deus ſub rōne ꝓpria nec ydolū eſt res ſuꝑhomīem venerāda. Ad vltimū v̓o qd̓ querit̉. ꝗd ponatur intentōem huius noīs ydolum dicat̉ ydolum nihil eſt in mūdo. dd̓m exponit̉ tripliciter ī gl.Uno ydolū nihil eſt in mūdo .i. int̓ creaturasdi. et hoc debꝫ intelligi materialiter qꝛ materiā ydoli deus creauit. nec formalit̓ ꝙͣtū ad formā imp̄ſſa ēmaterie que a deo eſt et aliꝗd eſt: ſed de forma impreſſain mente ydolatrie. que eſt dignitas quedam exiſtīata ī ydolo. et hec ē forma ydoli inquātū ydolū. et nihil ē. hinc dicit̉ yſa. xlj. Ecce vos eſtis ex nihilo opꝰvr̄m ex eo eſt. Alio ydolū nihil eſt in mundo.i. illud qd̓ exiſtimabit̉ ab ydolatris ydolum eſſe: nihil eſt. exiſtimabant em̄ ydolum ꝑſonā cōpoſitaꝫ exſimulacro ſubſiſtente et ſpū p̄ſidentē. Contra qd̓ dicit̉in psͣ. Simulacra gentiū ⁊cͣ. ſequit̉. neqꝫ em̄ eſt ſpiritꝰin ore ip̄oꝝ. Tercio ydolum nihil eſt in mundo .i.nullius rei que ſit in mūdo ſimilitudo. ẜm fit dr̄ia īlege in exo. xx. et deut̓. v. inter ydolū et ſimilitudinem.quia ſimilitudo accipiebatur pro re configurata adimitationem alicuiꝰ rei mūdane: vt homīs vel arietisydolum res cōfigurata ad imitatōꝫ ſolū hūane ꝯfictionis: ſicut ſi aliquis cōfiguraret chimerā ex capite leonis et medio capre et cauda ſerpētis. Quarto modopoſſet dici ydolum nihil eſt ī mūdo qd̓ poſſit obeſſe velꝓdeſſe yſa. xl. bene qꝫ aut male ſi poteſtis facite. Articulus ſecundusOnſeq̄nter querit̉ de hoc noīe deus ẜmaccipit̉ ſubſtātiue vel nat̉aliter vtrū ſit n oꝑatōis. qd̓ exp̄ſſe dicit ioh̓. damaſ. Un̄dīc. ſcd̓m nomē dei ē theos .i. deus. qd̓ dicit̉ vl̓ ab eoqd̓ eſt theim qd̓ eſt currere et fouere vniuerſa: vel abethim .i. ardens. deus em̄ ignis cōſūmēs ē om̄em maliciam. vel a theaſte .i. a ꝯſiderādo oīa. nulla em̄ eum latent. et poſtmodū ſubdit ē nomē oꝑatōis. Contraamb̓. deꝰ nomē ē nat̉e dn̄s nomē ē pt̄atis. ergo ſitnomē nat̉e eſt ergo nomē oꝑatōis. Itē ſi nomēdeus eſt nomē oꝑatōis. ergo dr̄ habitudīem ad creaturā ſicut hoc nomē creator. ergo decet poni in aliadr̄ia noīatōis nomē oꝑatōis et nomē habitudīs. Itēſi hoc nomē deus dicit̉ ab eo ē curre̓ ſiue fouē. qꝛ diſcurrit om̄ia et fouet oīa. vel ab eo videt oīa. vel abeo cōſumit malū. ſed he oꝑatōes dicūtur in hītudīead creaturā: relinquit̉ igit̉ eſt nomē hītudinis. Item fouē ſit actus bonitatis. vidē actus ſapiētieꝯſumere v̓o actus pt̄atis: boītas aūt appropriat̉ ſpūiſ.ſapīa filio. pt̄as pr̄i: videt̉ hoc nomē deus rōne vniusꝓprietatis appropriatū pr̄i. rōe alteriꝰ appropriatū filiorōne tercie appropriatū ſpūi ſct̄o. Reſpōſio nomenoꝑatōis dicit̉ duobꝰ modis. vno nomē impoſitumab oꝑatōe. Alio nomē ſignās oꝑatōꝫ. Primodic damaſ. nomē deꝰ ē nomē oꝑatōis. qꝛ impoſitūeſt et ſumptū ab oꝑatōe fouēdi vidēdi vel cōſumēdi.qͣs oꝑatōes a creat̉a mūdi cognoſcit̉ ſempiterna v̓tuseius et dīnitas. Secūdo eſt nomē oꝑatōis. immo ſignificat ip̄am dīnam nat̉am inquātū hmōi. adillā ſignificāda impoſitū eſt. Ꝙtū ergo ad illd̓ a quoimponit̉ dr̄ a damaſceno nomē oꝑatōis. ꝙͣtū ad illudcui imponit̉ dīc ambro. eſt nomē nat̉e. et hoc ſoluitur primū et etiā ſcd̓m. hoc nomē creator et imponit̉ ab oꝑatōne creatōis et ſignificat creatōꝫ vt in cauſa creante. et ideo nomē eſt habitudīs. Ad terciū dicendū. oꝑatio dei pt̄ cōſiderari duplicit̓. ẜm potētiāſiue habitu: actū. ẜm potētiā et habitū debet ītelligioꝑatio ſiue fouēdi ſiue videndi ſiue cōſumēdi: ẜm aboꝑatōne hoc nomē deus īpoīt̉. ẜm actū v̓o intelligitur

oꝑatio a qua īponit̉ hoc nomē creator. et iſtud nomen ē hītudinis ad creaturā aūt hoc noc nomē deꝰPreterea ē oꝑatio dei qua agit: eſt oꝑatio quā efficitquēadmodū in ſole luce eſt oꝑatio qua agit et ſemꝑ eſtin ſole: et illuīare eſt oꝑatio quā efficit in ꝑſpicuo ſuſceptibili. Nomē ergo oꝑatōis vt qua deꝰ agit ē nomendeus. nec hmōi oꝑatio dicit̉ in hītudine ad effectū. vn̄hoc debēt intelligi ille oꝑatōes a qua hoc nomē deus impoīt̉: velut lucere qd̓ dicitur in comꝑatōe adaliꝗd illuſtratū vel illuīatum. Nomen v̓o oꝑationisqua agens efficit neceſſario ponit hītudīem ad effectūſicut ſi diceret̉ ſol lucēs et illuīator. lucens dicit̉ reſpectu actionis abſolute et qua agit: illuīator v̓o ab oꝑatōne quā efficit. lucēs abſolute: illuīator in hītudīe. itahoc nomē deꝰ ſiue īterp̄tet̉ fouēs ⁊cͣ. dicit̉ abſolute: ſedcreator dr̄ in habitudine. hec aūt debent intelligi inqͣntum dicūt habitudīem in actū in effectu. Advltimū quod querit vtrū ſit appropriatum. dico nonſed appropriabile. em̄ ſigͥficat has oꝑatōnes ſꝫ ab hisoꝑationibꝰ imponitur ip̄i nature. Nlēbrum ſecundumOnſeq̄nter querit̉ de cōſigͥficatōne huiꝰnoīs deus et hoc ꝙͣtum ad numerum ſingularem et pluralem. Ꝙtum ad ſignificationem pluralē q̄rit̉. an hoc nomē deꝰinquatū dicit ſubſtātiue poſſit dici pluraliter. Querit̉ergo primo vtrū vere dici poſſit plures dij. Ad qd̓ ſic.Idem ē deꝰ qd̓ hn̄s dīnā nat̉am. ſꝫ pl̓es ſunt hn̄tes diuīam nat̉am ſcꝫ tres ꝑſone. Itē. j. gen̄. vbi nos hēmꝰin prīcipio creauit deus ⁊cͣ. hebreus habet heloym qd̓interp̄tat̉ dij vel iudices ſic̄ hēt̉. ij. diſ. j. li. ſnīaꝝ. ergov̓itas hebraica p̄dicat pl̓es deos. Itē deꝰ ē nomē optōis vt dictū ē. ſꝫ oꝑatō dei deſignat̉ pluralit̓ Ge. iij. Faciamꝰ hoīem ad imagīem ⁊cͣ. Actio em̄ numerat̉ ẜmſonas: ſil̓r poterimꝰ dice̓ pl̓es deos. Itē forma htermī deꝰ reſpicit dīnū pt̄ ſigͥficari pl̓aliter no dīne dr̄ tres ſūt ꝑſone dīne. Itē ſuppoſitū huiꝰtermī deꝰ pt̄ ſignificari pl̓aliter qꝛ ſuppoīt ꝑſonas.rōe forme rōe ſuppoſiti poterit ſignificari pl̓alit:vere poterit dici plures dij. Cōtra ſymbolū atharſij tres dij ſꝫ vnus ē deus. Itē querit̉ vtrū poſſitin plurali deſignari ꝯgrue. ad qd̓ ſic. idē ſignificat hocnomē deꝰ qd̓ dina eēntia. niſi qꝛ ī maiori abſtractōe ſigͦficat nomē eēntia. ſi nomē eēntia qd̓ ẜm aug. proprie dr̄ de deo dr̄ ꝯgrue pl̓alit̓. et nomē deꝰ. Itēnomē principiū creaturaꝝ hꝫ plurale. qꝛ vere dicit̉monichei credūt pl̓a prīcipia creaturaꝝ. ſꝫ equipollentprīcipiū creaturaꝝ deꝰ: g nomē deus hꝫ pl̓e. Iteꝫad gal̓. ſeruiebatis his ſūt dij. glo. ſūt dij nat̉aſꝫ opinione hoīm. ꝯgrue ergo ibi negat̉ hoc nomen dijpl̓ale ẜm ſignificat naturalit̓ deū: ergo hoc nomerdeus ꝓut accipit̉ natutaliter ponit̉ cōgrue in plurali. Item ad idem. eſt: itaqꝫ non tres dij. Contra. j.rinth̓. viij. Et ſi ſunt dij multi. glo. adoptiue vel nuncupatiue: nobis tn̄ vnus eſt deus. qui ē deus nat̉alit̓. ergo incōgrue dicet̉ plures dij ꝙͣtum ad naturalē ſignificatōem. Itē ibibidē dicit̉ eſt deꝰ niſi vnꝰ. ergo hocnomē deus eſt ꝓpriū dei: ergo habet plurale. Itēquerit̉ de cōſignificatōe ſingularis vtrū hoc nomē deẜm accipit̉ adoptiue habeat ſingulare. Nam ī plurali loquūtur ſcripture. ego dixi dij eſtis. et ad hoc facit p̄dicta auctoritas .. ad chorinth̓. viij. qua dicitur ſiſunt dij multi adoptiue nuncupatiue: nobis tamē vnꝰeſt deus. Ex quo relinquitur. pluraliter debet dicidij adoptiue non ſingulariter. ſimiliter et nuncupatie Contra. exo. vij. Conſtitui te deum pharaonis conſtans eſt ibi deus dicitur adoptiue et tn̄ ī ſingulari.Item ſicut bonum dicitur dupliciter. eſſentia de creatore: ꝑticipatōem de creatura. ſic hoc nomen deus.