Queſtio.xlv

nō rint ſub̓a. ſꝫ relatō origīs in diuīs eſt rei q̄ eſt ſub̓a. ⁊ideo differētia illiꝰ relatōnis facit ibi differētiā ypoſtaſum. ¶ Qd̓ gͦ obijcit̉ ꝙ differētia relatōis in pūcto nonponit niſi differētiā ratōis. Dicēduꝫ ꝙ relatō illa ī pūcto eſt accidētalis ⁊ nō eſt relatō ordīs nature. ⁊ de illaꝓcedit ratō q̄ quidē ē relatō ẜm accidēs. ⁊ hͦ eſt qd̓ dīchugo de ſct̄o vict. in ſentētijs ſuis. cū aīa interrogat ſeip̄am quare illa tria q̄ in aīa reꝑta ſunt ꝑſone dicātur.cū in ſemetip̄a mens reꝑit tria. nec tn̄ tres ꝑſonas in ſementē ratōnalē ꝯtinere. aut tribꝰ ꝑſonis ꝯſtare animuꝫratōnalis ꝯſideratō patiat̉. Et rn̄det itaqꝫ cum homoſit ꝑſona hec tn̄ quedā affectōes ſunt adherētes ꝑſone⁊ circa ip̄am exiſtētes inueniūt̉: nō eſt eis oīno ꝓpriumeſſe ꝑſonas: ſꝫ ꝑſone ineſſe tm̄. Cuꝫ aūt que in deo ſuntaliud ab ip̄o eſſe nō pn̄t. nec quaſi accidētia aut affectiones ex tꝑe mutabiles aut ſeꝑabiles in cōmutabili eēntie ideo vere ſunt ꝑſone. ¶ Ad ſcd̓aꝫ ratōeꝫ dicenduꝫ ꝙratō duobꝰ modis dicit̉. vno mō ratō dicit̉ ip̄a acceptōque ē in collatōe: alio mō appellat̉ ratō illud qd̓ accipitur in collatōe. qn̄ em̄ intellectꝰ accipit rē abſolute: tucdicit̉ intellige̓. ſꝫ qn̄ accipit ip̄am in collatōe ẜm ꝙ confert vnū alij: tūc dicit̉ ratō. Si gͦ dicat̉ ratio ip̄e motusvel acceptō rei ab aīa in collatōe: hoc modo nō accipitdama. ratōeꝫ ſꝫ mō ſecūdo. Un̄ nō vult dicere damaſolū ꝯſiderēt̉ differētie ꝑſone ratōe q̄ ſit motꝰ ip̄iꝰ intellectus ſiue acceptō ī collatōe: ſꝫ ratōe q̄ eſt ip̄m acceptūab intellectu ꝯferēte. ⁊ hec ratō res ē. ſicut dicimꝰ vl̓ ēratio. nō qꝛ ip̄m ſit acceptō ip̄a: ſꝫ ē ratio .i. ip̄m acceptūab intellectu ꝯferēte. qꝛ vl̓ accipit̉ ab intellectu ī collatione .ſ. in multis: ip̄m tn̄ eſt res. ſic ergo re ꝯſiderāturypoſtaſes in creaturis. hoc dicit qꝛ abſolute ꝯſiderāturibi. In diuīs dicūtur ꝯſiderari ratōe: qꝛ ī collatōe ip̄arum adinuicē eſt ibi acceptō ip̄aꝝ. qꝛ pr̄ dicit̉ qui nonab alio: a quo filiꝰ ꝑ generatōem. ⁊ filius qui ab alio. aquo aliꝰ ꝑ ꝓceſſionē. Ecce collatō ip̄aꝝ ypoſtaſuꝫ ī diſtinguēdo eas ⁊ diſcernēdo. ⁊ ſic dicūt̉ diſtingui ratōequia eaꝝ diſtinctō accipit̉ in collatōe. ¶ Ad terciā rationem dicēduꝫ. ꝙ licet diuinū eſſe ſit vnū ⁊ idē ꝑ eſſentiam in his: eſt tn̄ ratō originis differēs in his. ⁊ ꝙͣtuꝫad illā venit ibi numerꝰ ypoſtaſum. Et ꝙ ſit ibi relatōpꝫ. qꝛ dicit boeciꝰ in fi. li. de tri. ꝙ ſane ſciendū ē p̄dicatiuam relatōem nō ſemꝑ talem eſſe: vt ſemꝑ ad differēsp̄dicat̉. vt ſeruꝰ ⁊ ſeruꝰ ad dn̄m. differūt em̄. ⁊ ponit exemplū quomō eſt relatō nō ſemꝑ differentiū ſꝫ eoꝝ quiſunt idem. nam eſſe equale eqͣli equale eſt. ⁊ ſil̓e ſil̓i ſil̓eeſt. ⁊ idem ei qd̓ eſt idem idē eſt. ⁊ ſil̓is relatō in trinitate patris ad filiū: ⁊ vtriuſqꝫ ad ſpm̄ ſct̄m. vt eiꝰ qd̓ ē ideꝫad id qd̓ eſt idē. Ꝙ ſi in cūctis alijs rebꝰ nō pōt inueniri: facit id ꝯgnata caducis rebꝰ alt̓itas. ⁊ ſic eſt ibi relatio eiuſdē ad idem neutralit̓. hoc eſt ꝙ habet eandē eſſentiā: tn̄ incoīcabilē ꝓprietatē. ſicut habere naturā abalio nō habere ab alio. Ex quo em̄ iſtud habet̉ hn̄s eſferatōnalis nature ſub diſtincta ꝓprietate: habetur totaratō ꝑſone. ⁊ ſi plures ſunt habētes: plures ꝑſone. ſedvtrū ſit vna vel differēs ſubſtātia: nihil detrahit ꝓprietati veritatiqꝫ ꝑſone vt dicit Rich̓. in li. de tri. ⁊ ita ꝙͣuis vnū ⁊ idē eſſe repetat̉ in illis: qꝛ tn̄ eſt ratō origīsdifferens a qua illud eſſe habetur ſub incōmūicabilibꝰꝓprietatibus: eſt ibi numerus ꝑſonarum. Et ſi querit̉quomō poteſt illud intelligi. ꝙ cū vnitate eēntie ſit pluralitas ꝑſonalis. Rn̄det rich̓. in li. de trini. dicens. explica mihi obſecro quomō ꝑſonalis vnitas ſit in creaturaꝝ ſubſtātiaꝝ diſſimilitudine ⁊ diuerſitate. ſic̄ ī ꝑſona homīs: ⁊ ego dicam tibi quomō ſubeſt vnitas intantaꝝ ꝑſonaꝝ diſſimilitudine ⁊ equalitate. ſi exꝑientia docet aliquid eſſe ſupra intelligētiaꝫ tuam in hūananatura: nōne eoip̄o te docuiſſe debet aliquid eſſe ſupraintelligētiā tuā in diuina natura. Et vult dicere. ꝙ ſicut in creatura humana vnitas ꝑſonalis ꝯpatit̉ diuerſitatem ſubſtantiaꝝ: ſic in diuina natura vnitas eſſen-

venit ꝙͣtum ad ratōeꝫ originis.Nlembrū quintūUinto querit̉ vnde ibi ſit ratō numeri. ⁊querit̉ an ſit ibi ratōne caritatis. ſicut videtur rich̓. ponere in li. de tri. aut hoc eſtde ꝑfectōne ꝑſone ꝙ .ſ. aliam requirat etſſe multiplicet: an de ꝑfectōe virtutis. Ꝙ iſtud nō ſit exꝑte ꝑfectōnis ꝑſone ptꝫ. qm̄ ſi ꝑfectio ꝑſone patris requirit ꝑſonam aliam ſcꝫ ꝑſonam filij: ergo non erit itaꝑfecta ſi careat illa. ⁊ ita ꝑfectō ꝑſone patris dependita ꝑſona filij: qd̓ eſt incōueniens dicere. ſic em̄ pater a filio depēderet. ¶ Pret̓ea oſtēdit̉ ꝙ amor ſiue caritas n̄ſit ratō illiꝰ numeri. qꝛ caritas ſiue amor ſequit̉ bonitatem. Nam bonū eſt ratō dilectōis. ſi ergo nō poteſt poni numerꝰ iſte ex ratōne bonitatis vel eēntie qd̓ ideꝫ eſtergo nec ex ratōne amoris vel caritatis. Minor patꝫ:qm̄ ex ꝑte eſſentie nō poteſt poni niſi vnitas. ¶ Pret̓eaoſtendit̉ ꝙ non ſit ibi numerꝰ ex ꝑte ꝑfectōnis virtutisvt ip̄a ſe multiplicet. quia virtus illa eſt infinita ⁊ coniuncta ſuo actui: ergo eius actus eſt infinitus. ⁊ ita ſequeretur ꝙ eſſet multiplicatio ꝑſonarum in infinitumcum iſte eſſet actus eius. qd̓ eſſet incōueniens. ꝓpter hͦquerit̉ a quo eſt ibi ratio numeri ſiue ex ꝑte cuiꝰ. ¶ Solutio. dicenduꝫ ꝙ cum querit̉ vnde ſit numerꝰ vel rationumeri in diuinis. dicimꝰ ꝙ iſte numerꝰ eſt ex ꝑte ꝑfectionis virtutis ⁊ bonitatis ⁊ caritatis. tamē appropriando ẜm ratōneꝫ intelligentie: bonitatis eſt ſicut pͥncipalis ratio illiꝰ numeri. quia laus boni ⁊ eius ꝑfectioon̄dit̉ in coīcatōe. ſꝫ coīcatio ſemꝑ eſt vniꝰ ad aliū. ⁊ id̓ovbi ē ꝯmunio: ſemꝑ eſt alius ⁊ alius. ⁊ ita multiplicatio ⁊ numerꝰ ⁊ bonitas ſūma qͣſi pͥncipalis cauſa iſtiusmultiplicatōis in diuinis. ſꝫ cū bonitas ſit ꝯmuniornatura ⁊ volūtas. ſicut eſt duplex pͥncipiū. vnū qd̓ ē rtura: alteꝝ qd̓ eſt voluntas: ſic bonitas duobꝰ modiserit. qꝛ eſt bonitas nature: ⁊ bonitas volūtatis. ⁊ hec ēcaritas.iūicat gͦ ſe bonitas vel ꝑ modū nature vel ꝑmodū veūtatis ſiue affectōis. Cōicatō bonitatis q̄ eſꝑ modū nature: illa plena ē ⁊ ꝑfecta ꝑ generatōeꝫ. ꝙ tn̄ſit de ꝑte ſubſtātie vel eēntia ⁊ nō de tota eēntia: illud īꝑfectōnis eſt in natura. qꝛ ergo omnis imꝑfectio a bonitate ſūma remouenda eſt. ⁊ ei omnis ꝑfectio tribuenda: ideo neceſſariū eſt ꝙ coīcet ſe ꝑ moduꝫ nature. q̄ cōmunio eſt ꝑ generatōeꝫ. ⁊ illa generatō nō ſit de ꝑte eſſentie ſꝫ de tota eſſentia. ⁊ hec ꝯmunio bonitatis eſt ratio diſtinctōis ſui numeri in diſtinctōe determīata q̄ ēpatris ad filiū. Sed ſicut coīcat ſe bonitas ꝑ modū nature: ita ꝑ modū volūtatis. quia ſūmi boni ſūma eſt cōmunio. nō eſſet aūt a ſūma niſi coīcaret ſe ꝑ moduꝫ voluntatis que coīo eſt ꝑ amoris affectū ſiue caritatem. ethec coīo boni ſūmi eſt ratō numeri in diſtinctōe det̓mīata que eſt patris ⁊ filij ad ſpm̄ ſct̄m. Ratō ergo numeriſumitur ex ratione ꝑfectionis ſūme bonitatis. ſed ꝯmunio totius eſſentie ꝑ generatōeꝫ. cū eſſentia nō habeatꝑtem: eſt ratio numeri patris ad filium ꝯmunio ꝑ naturam voluntatis. ratio numeri ⁊ diſtinctionis ſpirituſſancti ab vtroqꝫ. ¶ Ad primam ergo ratōeꝫ qua on̄ditur. ꝙ ex ꝑte ꝑſone eſt imꝑfectō. dicimꝰ ẜm rich̓. ꝙ aliud eſt perfici ab aliquo: ⁊ aliud perfici in aliquo. perſona ergo patris ex hoc ꝙ producit perſonam filij perficitur in illo. ⁊ oſtenditur eius perfectio in illa productione. ſed non perficitur ab illo ſicut dicimus ꝙ forma ꝑficitur in materia ſꝫ non a materia: īmo ecōuerſo. Underich̓. in li. de tri. In diuinis ꝑſonis ſane notandum qd̓ſupra oſtenſuꝫ eſt. ꝙ ꝑfectio vnius exigit adiunctioneꝫalterius. Et conſequēter in gemīs perfectio vtriuſqꝫ requirit coherentiā tercie. et eſt ſua ratio ex parte caritatis ſiue ſūme dilectōnis. quia vbi eſt perfecta caritas: