Queſtio.xliiij.
eſt indifferētia ſuſtātie indiuidue ratōnalis nature: indeo eſt indifferētisne. ſi ergo ꝑat̄ ibi ꝑſonal̓ pluralitas nō tamen eſt vera. ⁊ ꝙ indiuina ſubſtātia ſit indiuidua ptꝫ: qꝛ eſt vna numero ens ꝑ ſe ab alijs diſtincta. ¶ Si dicat̉ ꝙ datur illa diſtinctio ꝑſone de ꝑſonacreata nō de increata. Contra. qꝛ Boeciꝰ loquit̉ ibi cōtra neſtoriū qui diuidebat ꝑſonam xp̄i ⁊ dicebat duaseſſe ꝑſonas in xp̄o ẜm duas naturas. ſed ꝑſona xp̄i eſtꝑſona increata: ergo ⁊ diffinitō illa datur d̓ ꝑſona increata. ¶ Quinta ratō. vbi nō eſt indiuiduū ratōnalisnature ibi nō eſt ꝑſona. ſed in deo nō eſt indiuiduū rationalis nature: ergo in deo nō eſt ꝑſona. ergo nec ꝑſonarum pluralitas ẜm veritatē. minor ptꝫ. qꝛ indiuiduum nō eſt niſi vbi eſt inuenire diuiduū ſibi rn̄dens. qꝛindiuiduū dicit̉ reſpectu diuidui ſicut ſortes reſpectuhomīs. ſed in deo nō eſt inuenire diuiduū velut vl̓e. vn̄diuinuꝫ eē non eſt vl̓ nec ꝑticulare ſicut alibi probat̉relinquit̉ ergo ꝙ in diuino eē non eſt eē ꝑſone. ¶ Sexta ratio augu. in li. de trini. de inuentōe ꝑſone in diuinis vult dice̓ ꝙ inuentū eſt hoc nomē in diuinis .ſ. ꝑſona. nō vt diceret̉: ſed ne taceret̉. improprie ergo dicunt̉tres ꝑſone in diuinis. ¶ Septima ratio. eſt ordo eſſentiarum: ⁊ eſt ordo ꝑſonaꝝ. ⁊ in quolibet illoꝝ ordinuꝫinuenit̉ primū. Nam in ordine eēntiaꝝ inuenit̉ primaeſſentia ſcꝫ diuina eēntia. ſil̓r in ordine ꝑſonaꝝ inuenitur prima ꝑſona .ſ. diuina ꝑſona. ſed de nobilitate prime eēntie eſt ꝙ non ꝯpatit̉ ſecum aliam eēntiam vel naturam. ergo de nobilitate diuine ꝑſone eſt: ꝙ nō ꝯpatiatur ſecum aliam ꝑſonam. nullo ergo mō pōt poni pluralitas ꝑſonalis in deo ẜm veritate. īmo vna ſola ꝑſona ſicut vna ſola eēntia. ¶ Octaua ratō cuꝫ dico paterdico naturā ⁊ pono ꝑſonam diuinaꝫ. Ꝙ ergo hec ꝑſona generet ⁊ multiplicet ſe in aliam ꝑſonam. aut hͦ debetur ei ratōe ꝑſone: vel nature. Non ratione nature:quia ſic eēntia generaret. qd̓ eſt incōueniēs. ſil̓r nec ratione ꝑſone. quia non eo quo eſt pater generat: ſed eo qͦgenerat eſt pater. ergo nō eſt in patre aliquid rōe cuiꝰhec ꝑſona generet ⁊ ſe multiplicet. ſed ab hac generatōne prouenit pluralitas ꝑſonalis: videt̉ ergo non eſſe ineſſe diuino pluralitas ꝑſonalis. ¶ Nona ratō. ꝑſona īdiuinis aut dicit̉ ẜm ſubſtantiā aut ẜm relatōeꝫ. ſi ẜmſubſtantiā: ergo differentia ꝑſone faciet differentiā eēntie qd̓ eſt incōueniens. ſi ẜm relatōneꝫ: ergo differentiaꝑſone non faciet alium ⁊ alium ſed alio modo ſe habētē ſolum. qd̓ nō facit vere pluralitateꝫ ꝑſone in deo: ergo nō eſt vere differentia ꝑſonalisVolutio. ẜm rich̓. in li. de trini. fideliter ſateDicendum primo ad iſtud vltimūmur ꝑſonas in diuinitate ẜm ſubſtantiā dictas: ⁊ ſubſtantiaꝫ ſignificare ⁊ plures ibi ꝑſonas: ⁊ non pluresſubſtantias eē. quia ſunt ibi plures habētes vnū ⁊ idēeſſe indifferens ex differenti ꝓprietate vnita itaqꝫ ibi eſtiuxta modum eēndi. vnitas eēntie qꝛ vnū indifferēs eſteſſe plures ꝑſone qꝛ plures exiſtētie. verbigr̄a. Cū dicoꝑſonā patris: dico habentē diuinū eē non ab alio. ⁊ a qͦaliꝰ habet idem eē ꝑ generatōeꝫ: aliꝰ v̓o ꝑ proceſſionemCum dico filiū: dico habentē diuinū eē idem ab alio ꝑgeneratōeꝫ ⁊ a quo alius ꝑ proceſſionē. Cum dico ꝑſonam ſpūſſct̄i: dico habentē idem eſſe diuinū ab alijs .ſ.patre ⁊ filio ꝑ proceſſionē. Eſt igitur idem eē patris etfilij ⁊ ſpūſſancti eē diuinū: differētes tamē ⁊ incoīcabiles hoꝝ ꝓprietates. Si ergo nihil aliud eſt eſſe ꝑſone ꝙͣhabe̓ eē ratōnalis nature ex incoīcabili ꝓprietate: oportet neceſſario pone̓ ꝙ pater ē ꝑſona. ⁊ filius ē ꝑſona. etſpūſſct̄us. Et qꝛ eſt ibi habere eē diuinuꝫ ex tribꝰ ꝓprietatibꝰ incoīcabilibꝰ: neceſſario oportet ibi eē tres ꝑſonas. ſic igit̉ ptꝫ ꝙ in diuino eē: pluralitas eſt ꝑſonaruꝫẜm veritatē. Scd̓m hoc gͦ dicendū. ꝙ licet ꝑſona ſubſtātiam dicat ⁊ ẜm ſubſtātia dicat̉: nō tamen vnitas ſub̓eponit vnitatē ꝑſone: nec pluralitas ꝑſone pluralitateꝫ
ſubſtātie. ſicut em̄ pluralitas ſubſtātie non tollit vnittem ꝑſone: ita nec pluralitas ꝑſone vnitateꝫ tollit ſuſtantie. vnde rich̓. in li. de trini. Cum dicunt̉ tres ꝑſoneintelligunt̉ tres aliqui quoꝝ vnuſquiſqꝫ ſit ſubſtantiaratōnalis nature. ſed vtꝝ ſunt plures ſubſtātie an oēsvna eadē ſubſtātia nihil intereſt ad ꝓprietatem veritatēqꝫ ꝑſone. ſicut em̄ eē ſubſtātialiter aliud ⁊ aliud nontollit vbiqꝫ veritatē ꝑſone: ſic eē ꝑſonaliter aliū ⁊ aliuꝫnon ſcindit vbiqꝫ vnitatē ſubſtantie. exemplum. In homine nec ſubſtantiaꝝ pluralitas diuidit ibi veritatemvel vnitatem ꝑſone: nec pluralitas ꝑſonaꝝ diſſoluit h̓vnitatem ſubſtantie. ꝑ hoc patet ſolutio ad terciam etquartam ⁊ vltimam ratōeꝫ in cōtrarium. tamē ſolutōvltime ratōnis melius apparebit in ſequenti ſolutione.¶ Ad primam ratōeꝫ in cōtrarium. dicendū ꝙ duplexeſt differentia relatōnis vel modi exiſtendi. vna eſt accidentalis ⁊ hec nō facit alium. Alia eſt naturalis ⁊ hecfacit alium ⁊ alium: ⁊ ita differentiaꝫ ꝑſone in naturaratōnali. ⁊ hec differentia modi exiſtendi eſt ẜm rationem originis. ẜm ꝙ dicimꝰ iſte habet naturam non abalio a quo alius. iſte habet naturam ab alio ꝑ generationem: iſte ꝑ proceſſionem. hic em̄ oſtenditur differentia ẜm ratōnem originis nature que eſt in habendo naturam ab alio. hec aūt differentia neceſſario facit aliū⁊ alium. vnde dicit Anſel̓. impoſſibile eſt nec intellectꝰcapere poteſt illū qui de alio eſt eē illum de quo. ⁊ id̓ohec differētia facit differētiam ꝑſonaꝝ in diuino eē. deprima v̓o differētia procedit ratō: nō de iſta. īmo poſito ordine originis: impoſſibile eſt ꝙ illi duo ſint vnuspn̄t tamen eē in vnū. ꝑ hoc ptꝫ ſolutō ad ſcd̓am ratōeꝫ¶ Ad quintā ratōeꝫ. dicēduꝫ ꝙ rich̓. illā diffinitōnemboecij de ꝑſona corrigit in li. de tri. iiij. dicens ꝙ nō ē ꝓpria diuinis ꝑſonis. qꝛ ſub̓a ꝓprie nō ē in diuinis ſub̓aem̄ ꝓprie dicit̉ qꝛ dat ſubſiſte. ſꝫ ꝓprietates ille q̄ faciunt⁊ diſtinguūt ꝑſonas nō dant ſubſiſtē ꝑſonis ſꝫ exiſte̓. ⁊ꝓpter hͦ dīc ꝙ ꝑſone rectiꝰ dicūt̉ exiſtētie ꝙͣ ſub̓e. ⁊ in hͦꝓprie ꝯſiderauit qꝛ ī hoc noīe exiſtētia expͥmit̉ ordo nature ſiue origīs. Un̄ exiſtētia dicit̉ qͣſi exens ⁊ exiſtē .i.exeſſe. vt hoc qd̓ dicit̉ exeſſe: ꝯprehēdit eē ex alio alium⁊ etiā ex alio eē in aliū. ⁊ ſcd̓m pͥmum modū ꝯprehēdatexiſtētia ratōeꝫ ꝑſone ẜm modū ſecūdū ratōeꝫ eſſentie.Itē dixit rich̓. ⁊ ꝯſiderauit ꝙ nō ꝓprie erat indiuiduū īdiuinis. qꝛ in deo nō ē vl̓e nec ꝑticulare. qꝛ ſi ꝑticulareeēt ī eo forma ꝑtita. ⁊ iō nec indiuiduū. Itē indiuiduūdr̄ r̄ſpct̄ū diuidui ꝓpt̓ hͦ loco eiꝰ qd̓ eſt īdiuidua: poſuitīcoīcabil̓ dicēs. ꝑſona ē rōnabil̓ nat̉e incoīcabil̓ ex iſtētia. Dicimꝰ tn̄ ꝓpt̓ oppoſitōeꝫ ꝙ ſub̓a pt̄ dici a ſubſiſtendo: ⁊ ſic ꝓprie nō ꝯueīt deo. vel pt̄ dici ſub̓a magis largeſcꝫ qͣſi ens ꝑ ſe: ⁊ ſic ꝯueīt deo ꝙ dicat̉ ſub̓a. hec eī rō eſtdignitatis ſub̓e .ſ. ꝙ ſit ꝑ ſe ſtans ⁊ ī ſe fixa. Sil̓r īdiuinū ſolū. pͥmo mōduū pt̄ dici qd̓ vni ſoli ꝯueīt. velindiueītis diuīs:ēntie diuīe. qꝛ eēntia diuīa n̄ ꝯueīt vni ſoli īmoꝑſonis. ⁊ ſic dr̄na diuīa indiuidua ſub̓a. ſcd̓o mō ꝯueīt īdiuiduū diuīeeēntie ſꝫ n̄ ꝑſonis. qꝛ eēntia ē vna ſola: ſꝫ ꝑſoreē vnū ſolū. ¶ Ad ſextā rōeꝫ dicēdū ẜm boeciū in li. deduabꝰ naturis ꝗ dīc origīeꝫ hꝰ voibuli ꝑſn dr̄apud grecos idē erat ꝓſopon qd̓ ꝑꝓ qd̓ ē an̄. vl̓ in et ſopos qd̓ ē facies: qͣi an̄ famebat̉ ꝓſopon ab hoīe laruato ꝗ ponebatfacieꝫꝑſonaad rep̄ſentādū aliquā certā ꝑſonaꝫ. ⁊ ſic dica ꝑſonādo. vn̄ ꝑſona ī illa ſigͥficatōe dicebat̉ laruativel repn̄tatiuū alicꝰ certi. vn̄ ab hͦ erat nomē ꝑſone trāſductū. Sꝫ alio mō dīc ip̄e dr̄ ꝑſona rōnal̓ nat̉e indiuidua ſub̓a ⁊ ſic ꝓprie dr̄ ꝑſona. qꝛ dīc ip̄e. ſi ꝑſona ī ſolisſubſtātijs ē: atqꝫ ī his rōnabilibꝰ ſub̓aqꝫ oīs nat̉a ē necī vniuerſalibꝰ ſꝫ tm̄ diuiduis r̄ꝑta. ꝯſtat ꝑſone ē diffinitō rōnal̓ nat̉e īdiuidua ſub̓a pͥmo gͦ mō ſi accipiat̉ ꝑſona ī diuīs trāſſumptiue vl̓ methaphorice dr̄. ⁊ ſic loꝗaug .ſ. r̄ferēdo ad originē hꝰ noīs ꝑſona. tn̄ inqͣtū reci-