Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xliij.

in pr̄ę ratō pͥme origīs pͥmi pͥncipij duplex modusemanatōis vel exitꝰ a pͥmo pͥncipioe. vnꝰ ꝯueniens filio qui fluit generatōeꝫ alius ſpūiſct̄o qui fluit proceſſionē. Ad ſextū reſpōdendū ẜm aug. in. v. li. de tri.Cur filiꝰ dixit de pr̄e ꝓcedit ſi de pr̄e filio ꝓcedit ſpirituſſct̄us. niſi qꝛ ſolet ad euꝫ referri etiā ip̄ius eſt dequo ip̄e eſt ſic̄ ip̄e Ioh̓. dicit mea doctrina non ē mea: ſꝫeius qui miſit me. ſi hic intelligit̉ eiꝰ doctrina quā tn̄ dixit eſſe ſuā ſꝫ pr̄is: quātomagis illic intelligēdꝰ ēſpūs de ip̄o ꝓcede̓ vbi ait de pr̄e ꝓcedit: vt diceretme ꝓcedit. Quapropt̉ pt̄ intellige̓ in eo qd̓ ait ſilius Ioh̓. v. Sic̄ pr̄ habet vitā in ſemetip̄o: ſic dedit filio vitā habe̓ in ſemetip̄o. intelligat etiam ſic̄ habꝫ in ſeip̄o pr̄ vt illo ꝓcedat ſpūſſct̄us: ſic dedit filio vt ip̄oetiā ꝓcedat ſpūſſct̄us. Ad ſeptimū rn̄dendū ẜm aug.yaddē aliud eſt adde̓ ꝯtrariū ẜm dicit̉ pͥmo ad gal̓.Qui aliud euāgelizauerit vobis anathema ſit. Un̄ docere aliud ē doce ꝯtrariū. dixit apl̓us ſi ꝗs addiderit qꝛ ſibi p̄iudicaret qui ait.. the. iij. Cupiebat ad eosrenire vt ſuppleret illoꝝ fidei deerāt. ſꝫ qui ſupplet qd̓minꝰ erat: addit. qd̓ inerat tollit. Scd̓m hunc mo dicēduꝫ ē. latini addētes qd̓ verū erat ſpm̄ ſct̄mcedere a filio in ꝯcilijs etiā ſimbolū: alid̓ p̄dicauerunt .i. ꝯtrariū: ſꝫ veritatē inexplicatā exp̄ſſerūt. Adoctauū dicēdū ex ꝯtinet̉ in ſimbolo qd̓ ſcp̄ſitleo papa. nec etiā in illo qd̓ cātat̉ ī miſſa ſiue nicenocilio: ē argumētū ē dicēduꝫ: qꝛ ſicut dīc Anſel̓.in li. de ꝓceſſione ſpūſſct̄i. oīa crede̓ ꝯfiteri debemus ibi dicta ſūt. em̄ ibi dicit̉ dn̄m ad infernū deſcendiſſe qd̓ tn̄ coīter credimꝰ. Ad nonū dicenduꝫꝯſequit̉ ex fide ex v̓bis ſcripture .ſ. euāgelij ſic̄ ſupͣ oſtēſum ē. Un̄ dīc Anſel̓. in li. de ꝓceſſione ſpūſ ſct̄i. Si error ē crede̓ de filio ſpūſſct̄i ꝓceſſionē. ip̄a diuina aucͣtasnos in errorē inducit: illa ex ꝗbꝰ ſequit̉ ꝓceſſioillā ſequūt̉ nos docet. nec alicubi aut illā negat aūt illi repugnat aliquo ꝓnūciet. Si qꝛ nuſꝙͣ diuīaꝓfert aucͣtas ideo ē dicendū: dicat̉ ſil̓r qꝛ nuſꝙͣ illānegat nec aliꝗd dicit qd̓ repugnet. ideo negādūdicimꝰ em̄ ſatis illā affirmat illa aſſerit vn̄ ꝓbat̉. nullo aliꝗd ſignificat vn̄ neget̉. Ad decimū dicendū ẜm Anſel̓. in eodeꝫ li. Si q̄rit̉ cur factū ſit. dicimus ncc̄e erat ꝓpter quoſdā minꝰ intelligētes quiaīaduertebāt ī ill̓ vniuerſa credit eccl̓ia ꝯtineri. ex histm de filio ꝓcede̓. ne forte crede̓ dubitarētqd̓ ꝙͣ neceſſariuꝫ fuit: illos qui negant. qꝛ ī illo ſimbolo poſitū eſt: cognoſcimꝰ. qm̄ igit̉ ncc̄itas cogebat ratō nulla ꝓhibeat: vera fides admittebat: fiducialit̓ aſſeruit latinitas qd̓ ꝯfitēduꝫ credēduꝫ eſſenoſcebat. aūt q̄rit̉ qͣre grecoꝝ eccl̓ie cōſenſufactū ē. Rn̄demꝰ. qꝛ nimis erat latinis difficile grecoꝝ ep̄os ad ꝯſulēduꝫ de hac re collige̓. nec erat neceſſevn̄ dubitabāt in q̄ſtionē adduce̓. Que em̄ eccl̓ia eſtque amplitudinē vniꝰ regni dilatat̉. cui non liceat aliquid ẜm rectā fidē ꝯſtitue̓: qd̓ in ꝯuentū ppl̓i vtilit̓ legatur aut cantet̉: quāto magis licuit romanis ꝯſtanterꝓferre in quo gentes oīa regna que latinis vtunt̉ litteris pariter ꝯcordāt. Ad duodecimū dicendū. eſtꝯꝑare potentiā ꝯgnitiuā motiue. vt ꝯꝑet̉ ẜm actum velẜm habitū. ſi ꝯꝑet̉ ẜm actuꝫ: neceſſario ordinat̉ vnaad aliā. īmo vtraqꝫ pōt exire in actū ſuū ſine altera. Siv̓o ꝯꝑetur ẜm habitū: inꝙͣtuꝫ egrediet̉ in actū naturaliter ordinat̉ potētia ꝯgnitiua ad motiuā vt pͥncipiumeius. qꝛ ad hoc ip̄a noticia egrediat̉ in actuꝫ: neceſſeeſt p̄exiſtē habitu ꝯgnitiue. ad hoc em̄ motiua potentia egrediat̉ in actu ſuū eſt velle bonū: neceſſe ē ſitactu vel habitu p̄cognitū ip̄m bonū. qꝛ in deo quicꝗoeſt ē actu: differt habitꝰ ab actu. vnde eadē eſt rato īhabitu actu. Ordine igit̉ nature egreſſio modū voluntatis eſt ꝓceſſio ſpūſſancti habet velut ſui originegreſſionē que eſt modum ꝯgnitōis ē generatō filij.

Ex quo relinquit̉. ip̄e ſpūſſct̄s eſt a pr̄e filio: veluta mēte intelligētia amor. tn̄ ſancti ẜm ea ẜm nosde diuinis loquūtur aliqn̄ accipiūt ꝯꝑatōneꝫ ꝯgnitiue motiue ẜm actū exp̄mendū. qꝛ ſicut a potētia mentiseſt duplex exitus. ꝯgnitōis volūtatis: ita a patre eſtduplex exitus. generatōis filij ꝓceſſionis ſpūſſancti. ẜm hūc modū loquēdi exp̄mit̉ ſpūſſct̄s ꝓcedata filio. Aliquādo accipiūt ꝯꝑatōeꝫ ẜm habitū inꝙͣtumrefert̉ ad actuꝫ. tūc oſtēdit̉ expͥmit̉ ordo nature. quieſt in hoc: filius a pr̄e ſpūſſct̄us ab vtroqꝫ. velut intelligētia que ē modū ꝯgnitōis a mente: amor modum volūtatis ab intelligentia mente. Ad tredecimum dicendū. verbū ꝓcedendi poteſt tranſſumi addiuīa duplicit̓. ab exitu cauſati a cauſa ſiue ꝓceſſione: hoc modo dicit verbum ꝓcedendi niſi exiſtum abalio non in aliquid. hoc modo cōuenit ꝓceſſioni eterne ſpūſſancti. Uel poteſt tranſſumi a motu locali: tūcdicit velut motum ab aliquo ī aliquid. hoc modouenit ꝓceſſioni ſpūſſancti tꝑali. que intelligit̉ ꝓceſſioſpūſſancti a patre filio ad ſanctificāduꝫ creaturam. Ad quindecimū ẜm Anſel̓. in li. de proceſſione ſpūſſancti. dicunt greci ſicut calor ſplendor procedūt aſole. ita neuter ab altero: ita filius ſpūſſct̄us pn̄tde patre vt neuter ſit ab altero. ſed ſi ita eſt: vnde habētqui hoc dicunt. ſpiritū ſct̄m ꝯfitentur eſſe filij: filiūnegant eſſe ſpūſſancti. Nam ſicut nulla ratio admittitvt ſplendor ſit calor aut calor ſplendor: ita nec patiturveritas vt ſpūſſct̄us magis ſit filij ꝙͣ filius ſpūſſanctiQuapropter ſi negare audent ſpiritū ſct̄m eſſe filij.negent filium ſpiritū ſct̄m ita pariter eſſe de ſolo pr̄e:ſicut ſunt calor ſplendor de vno ſole. Ad vltimumv̓o dicendū. eſt verbuꝫ interius eſt verbū exterius: ſpūs interior ſpūs exterior. poteſt igit̉ fieri ꝯꝑatioverbi interioris adſpiritū creatum interioreꝫ. vt ſic cognoſcatur ſpūs increatus qui deus eſt in diſtinctioneꝑſonarum a patre filio. vel poteſt fieri comꝑatio verbi exterioris ad ſpiritum exteriorem. Auguſtinꝰ v̓o etlatini faciunt comꝑatōneꝫ ẜm primum modum. Ioh̓.v̓o damaſ. greci ẜm modum ſecūdū. Scd̓m enim auguſ. primo ē mens. deinde verbum ſiue cogitatio. cogitatio enim mente ꝯcepta verbum eſt: conſequēter v̓o exvtroqꝫ ſpirat̉ affectus amoris. Scd̓m v̓o Ioh̓. dama. grecos. accipitur comꝑatio exterius ſcd̓m hunc modum. primo eſt intellectus. deinde verbum. ſcꝫ vox queexprimit intellectum dicentis. Tercio ſpiritus ſiue flatus qui eſt vehiculum verbi. Intellectus enim formatvocem ſpirando in ipſa voce oſtendit ſeipſum. In prima comꝑatione oſtenditur qualiter ſpirituſſanctuscedit a patre filio. In ſcd̓a v̓o comꝑatione non oſtenditur ſpirituſſanctus procedat a verbo ſiue a filio: ſꝫ vterqꝫ procedat a patre. quia ergo verbum interiusverius eſt verbum ꝙͣ verbuꝫ exterius ſicut dicit augu.xv. de trini. verbum quod foris ſonat ſignum eſt verbiquod intus lucet cui magis ꝯpetit verbi nomen. Namillud quod profertur carnis ore vox verbi eſt: ita ſpiritus interior qui eſt amor verius ſpiritus eſt ꝙͣ ſpiritus exterior. etiam ſpiritualius etiam ſimplicius.ex hoc igitur magis debet accipi comꝑatio ad diuīa exverbo ſpiritu interiori. propterea verius latini de diuinis ānunciant ꝙͣ greci. Preterea verior eſt comꝑatioimaginis dei que in ſola anima eſt: ꝙͣ comꝑatio veſtigijque eſt in alijs. cum latini aſſumpta comꝑatione imaginis create: loquātur de generatione verbi eterniceſſione ſpirituſſancti. greci v̓o aſſumpta comꝑationeveſtigij. vt ſcilicet verbi corporalis verius rectius loquūtur latini ꝙͣ greci. Non valent igitur rationes queopponūtur a grecis ex comꝑatione verbi exterioris etſpiritus exterioris vehiculi ipſius verbi: ex comꝑatōne ſplendoris caloris.