Queſtio.xlij.
ginis qui eſt principij. ad illud qd̓ eſt de principio velecōuerſo. Ordo aūt ille nō cōgruit eēntie: cū ip̄a ſit invltima abſolutōne. et ꝓpter hoc notōnales habitudīesque dicunt illum ordinem. licet predicentur de ꝑſoīs:nō tn̄ poterūt de eēntia p̄dicari. tale aūt ē generās genitū: ſpirās ſpiratū. et ideo nō ſequit̉ in tali p̄dicationecōpoſita ꝙ fiat p̄dicatio diuiſa ꝓ vtroqꝫ: qꝛ ſolū cōuenit rōne alterius. generare em̄ nihil aliud dicit ꝙͣ naturam ſuam alij dare. generari v̓o acciꝑe naturā ab aliohoc nūqͣ dicit̉ de eēntia īmo ſolū de ꝑſona. ¶ Ad rōemxiiij. dd̓m ꝙ eēntia dicit̉ ad ſe: generare et generari dicūtur ad aliꝗd ſiue genitū et ingenitū. ſic̄ ergo nō ē aliquo mō vere dicere ꝙ illd̓ qd̓ dicit̉ ad ſe dicatur ad aliquid: vel ꝙ abſolutū ſit relatiuū: ita nō erit vere dicereꝙ eſſentia ſit generās vel genita. quare aūt de ſapiētiaet virtute pn̄t dici: cā dicta ē. ¶ Ad om̄es auctoritatesque vidētur dicere ꝙ generare cōuenit eēntie general̓eſt reſpōſio. ꝙ om̄es ille ſunt improprie locutōes ⁊ em̄phatice .i. expreſſiue. Un̄ exponende ſunt. In illis em̄auctoritatibꝰ nō ſignificat̉ ꝙ generare ſit eſſentie velgenerari: ꝙͣuis dicat̉ generas vel genita vel hmōi. ſedꝑ hoc exprimit̉ ꝙ ille cuiꝰ eſt generae̓ ſit eēntia dīna ſic̄eſt pr̄: et ſimilit̓ ille cuiꝰ ē generari. Exponēde ergo ſūthoc mō. natura generās .i. ille ꝗ eſt generās eſt naturaita deitas nata .i. ille ꝗ eſt natus ē deitas. Scd̓m ergofigurā loquēdi q̄ dicit̉ emphaſis .i. exp̄ſſio fiunt hmōlocutōes. ſic̄ et nos ꝓpter maiorē exp̄ſſionē affectus vl̓dignitatis dicimꝰ rogo excellētiā vr̄am vel pr̄nitatemvr̄am. et nō ē plus dice̓: niſi vos ꝗ pr̄ eſtis vel excellēs.ſic igit̉ pꝫ rn̄ſio ad quinqꝫ aucͣtes inductas. ¶ Ad. xx.rōem dd̓m ꝙ hec ē cōcedēda. diuīa eſſentia nō ē gignēsnec genita nec ꝓcedēs ergo eſt res neqꝫ gignēs ⁊cͣ. ſꝫ ſiobijciat. Ulteriꝰ aliqua res: nō ſequit̉. nam hoc ꝙ dico aliqͣ: trahit hoc ꝙ dico res ad ꝑſonā ꝓprie: et ita nōeſt quaternariꝰ rerū. Nā cū dico eēntiā rem et ꝑſonaꝫrem: nō gemīat̉ res rei. ſic̄ cū dico hō ⁊ hic homo: ergoduo hoīes nō ſequit̉. iō dicēdo eēntiā rem: et tres perſonas tres res: nō ſequitur ergo qͣtuor res. qꝛ cōis qn̄cum ſingulari dicit̉: nō cōnumerat̉ cū illo. ſic nec diuina eſſentia cū ꝑſona cum dicit̉ de eſſentia res neqꝫ gignens ⁊cͣ. ¶ Ad aliud dicendū ꝙ nō ſequit̉ ꝙ ꝙͣuis eſſentia ſit res nō gignēs ⁊cͣ. ꝙ nō ſit res triū ꝑſonarū ſiue res que ſunt ꝑſone. et eſt hic mutatio p̄dicamenti anegatione ip̄ius relatōis ad negatōem ip̄iꝰ ꝑſone. Un̄que vel qūo cōmutat̉ in quis. Non em̄ ſequit̉ ꝙͣuis relatio ꝑſonalis remoueat̉ ab eēntia: ꝙ ꝓpterea ꝑſona.īmo ip̄a eſſentia ē ꝑſona: et ꝑſone eēntia. tn̄ relatōnesꝑſonales nō cōueniūt eēntie. ¶ Ad aliud dicēdū. ꝙ nōſequit̉ ꝙͣuis gignēs et genitū referant̉ ad res oppoītasꝙ gignes et nō gignēs qͥ dicūt oppoſitū ẜm cōditōꝫ: reant̉ ad res oppoſitas. ſꝫ ꝙ referūt̉ ad oppoſitos modos. Un̄ ibi ē deceptō: ex hͦ ꝙ abnegatō mōdi putat̉ eēabnegatō rei. et ē ſil̓e ſi ꝗs argueret. hō n̄ ē genꝰ. ⁊ aīaleſt genꝰ: ergo hō nō ē aīal. Cū em̄ dr̄ aīal ē genꝰ: re fert̉ad modū dicēdi ſiue intētōꝫ. q̄ ꝗdē intētio nō ꝯueīt hoī.ꝙͣuis res cꝰ ē hec intētō ꝯueniat. Sil̓r cū dico generae̓generari: dico exiſtēdi modos ip̄aꝝ ꝑſonaꝝ pr̄is ⁊ filijſic̄ dic ioh̓. da maſ. ꝙͣuis gͦ iſte modꝰ neget̉ de eēntia: nꝗt̉ ꝙ ꝓpt̓ hͦ neget̉ res cuiꝰ ē ille modꝰ .i. ꝑſona. ¶ Adiud dd̓m. ꝙ ſūmū bonū ſiue dīna eēntia pt̄ ꝯſideraridupl̓r. vt ī ſe vel vt ī ꝑſona q̄ n̄ hꝫ eē ab alio. ẜm ꝙ ꝯſiderat̉ ī ſe: ſic ꝯſiderat̉ abſolute ⁊ abſqꝫ rōne diffuſioīsqꝛ ſi hͦ mō intelligat̉ ī ea rō diffuſiōīs: cōſeq̄ret̉ ꝙ eſſetdiffuſio ip̄iꝰ ſb̓e. ī infinitis ꝑſoīs. et ꝙ nō eēt ſtatꝰ ī aliqͣꝓpte̓a maīfeſtū ē ꝙ eēntia ẜm ſe ſiue ſūmū bonū ꝯſiderat̉ abſqꝫ rōe diffuſioīs ſui. Si v̓o ꝯſiderat̉ ī ꝑſona q̄ n̄hꝫ eē ab alio vt in pr̄e. ẜm hͦ ē rō diffuſioīs ex ſūma boītate in pr̄e: ſiue ex eēntia in pr̄e ꝑ generatōꝫ: et in filiocū pr̄e ꝑ ꝓceſſionē ſic̄ patebit. nō ergo ex hͦ ſeꝗt̉ ꝙ eſſentie attribuat̉ generare ſꝫ magis ip̄i ꝑſone habēti eſſen
tiam. licet ergo nō ſit diffuſiuū ſui vt in ſe cōſiderat̉. nihilominꝰ eſt diffuſiuū ꝓut ē in ꝑſona nō ente ab alio.¶ Ad aliud dicēdū. ꝙ plenitudo bonitatis eſt cā. .i. rōgeneratōis qͣre pr̄ generat. et hͦ ẜm ꝙ ip̄a bonitas ītelligit̉ in patre .i. in ꝑſona. que ꝗdem ē: et nō ab alia. nōẜm ꝙ ꝯſiderat̉ in ſe ſicut dictū eſt. ¶ Ad aliud dicēdū.ꝙ hec eſt falſa: eſſentia eſt principiū generādi. ſuppoītotn̄ hoc: dd̓m ꝙ nō ſequit̉ primū principiū agendi agit.ergo primū principiū generādi generat. qꝛ ꝙ dico generare generari dicūt ad aliquid ſiue reſpectu ꝑſone adꝑſona. agere v̓o dicit reſpectū cāe ad effectū. Id at̄ qd̓dicit reſpectū cāe ad effectū. cōuenit eſſentie et etiā trinitati ꝑſonaruꝫ: quia ſunt vna eſſentia: ita virtus: itaoꝑatio. Ea v̓o que dicūt reſpectū ꝑſone ad ꝑſona nullo mō cōueniūt eſſentie. ſicut patet ex dictis. qd̓ patetex rōne eius ꝙ eſt generare. Generare em̄ eſt naturamquā habet ꝗs alij dare. Generari v̓o eſt naturā ab alioacciꝑe. Si ergo nō poteſt dici ꝙ natura hēat naturamvel accipiat: nullo mō poteſt dici ꝙ eſſentia generet velgeneretur. Generat aut cōuenienter perſona. et ꝓpriecum ſit res habens naturam: ei cōuenit naturam quāhabꝫ alij dare: ſicut perſone patris. vel naturā ab alioaccipere: ſicut perſone filij.¶ Articulus ſecundusOnſequenter queritur cuiꝰ ꝑſone ſit generare et cꝰ generari. Queritur igit̉ vtꝝfilius poſſit generare vel ſpūſſanctus. etcum om̄is potētia que eſt ī patre ſit in filio: in patre aūt eſt potētia generandi: ergo et in filio ⁊in ſpūſct̄o ſimiliter. ¶ Item pr̄ generās totā ſuā ſb̓am⁊ virtutē trāſfundit in filiū. qꝛ ſi retineret aliꝗd de potētia vl̓ v̓tute qd̓ n̄ trāſfūdēt ī filiū dīnitꝰ eēt filiꝰ reſpectu pr̄is. Cū ergo v̓tus gignēdi ſit ī pr̄e: v̓tus gignēdierit in filio .i. ſi v̓tus qua generat ē in pr̄e. v̓tꝰ qͣ gene̓atē ī filio. ¶ Itē generare eſt ſil̓eꝫ in nat̉a ⁊ cōforme de ſeꝓducere. ergo cū filius deſe ꝓducat ſpm̄ſanctū ſil̓em īnatura ⁊ cōformē: qꝛ ꝑ om̄ia in natura ſil̓es ſunt filiꝰet ſpūſſct̄us. ſic̄ em̄ filius ē ens ab alio: ita ſpūſſct̄us eſtens ab alio. vn̄ quēadmodū dicit̉ cōformis pr̄i. qꝛ aliꝰab eo ſicut a patre alius. et ideo imago patris. ita ſpirituſſct̄us cōformis eſt filio. qꝛ ſicut filiꝰ eſt ab alio itaſpūſſct̄us ab alio et ita imago filij. quod dicit ioh̓. damaſ. ergo filius generat ſpm̄ſanctū. ¶ Itē in ꝑfecta generatōne naturali eſt potētia ẜm duos mōs. Eſt enimpotētia generādi actiua nō ab alio in maſculo: et ē potentia generādi receptā et paſſiua ab alio ſic̄ in femīa.hoc eſt differētie expreſſiꝰ. ꝙ eſt potītia ꝓducēdi ex ſe ſimile quā potentiā dicimꝰ generatōem ẜm duos mōs.ergo cū ip̄e ſpūs ꝓcedat ſiue ꝓducat̉ a pr̄e habēte potentiā ꝓducēdi nō ab alio: et ꝓducat̉ a filio ſiue procedat vt habēte potentiā ab alio: et ꝓducat̉ ſimilis in naͣtura de ſubſtātia pr̄is et filij. ergo generatur a patre ⁊filio. ¶ Item cum ꝓductio generatōis ꝑfecte ī naturareſideat penes duo. ſicut patet in generatōne humanaet aīmaliū ꝑfectoꝝ. ꝓductio v̓o generatōis imꝑfecte ſicut eſt plantarū et aīmaliū imꝑfectoꝝ habeat principiū penes vnū ſolū. qd̓ aūt ꝑfectōis eſt in generatōne.deo eſt tribuendū. ergo rectius dicetur generatio ꝓductio ſpūſſct̄i a pr̄e et filio: cuiꝰ origo reſidet penes duoꝙͣ ꝓductio filij a pr̄e cuiꝰ origo reſidet penes vnū ſolūergo ſpirituſſancti proprie potius eſt generari ꝙͣ filij.¶ Contra. cuius non eſt actus: nec potentia. Naꝫ ſic̄dicit philoſophus. cuius eſt potentia: eius eſt actus:cum ergo generare ſit actus potentie generandi. ergovbi non erit generare: nec potentia generandi erit. cuꝫergo filij non ſit generare: ſupponamus hoc: ergo eiusnon erit potentia generandi. ¶ Item in ꝑpetuis nō differt eſſe et poſſe. ergo cuius non erit generare: eius nōerit potentia generandi. ſed filij nō eſt generare: ergo