Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vt iſte plectitur corrigat̉ exꝑimento aut alij corrigāturexemplo. vn̄ aut cohibet a malo: aut ſi peccat puīt ip̄o Ad terciū dd̓m. ē pena in pn̄ti pena in futuro. pena in pn̄ti ē remorſus ꝯſcīe. hec ſtatim ꝯcomitat̉ pct̄mſꝫ pena in futuro. vn̄ aug. ꝯͣ fauſtū ſcd̓o li. verant eniꝫpct̄a ꝯſcientiaꝫ ipſiqꝫ aīo nocent: luce iuſticie peccando pͥuat̉. et ſi ꝯſeqͣnt̉ dolores vel corrigēdis inferūturvel correctis vltimi reſeruant̉. ſic dd̓m dn̄s ceſſat argue̓ pct̄o et puīre ſcꝫ in ꝯſcīa: lꝫ ſemꝑ arguat doloribꝰ exterioribus. et ſic pꝫ ſolutio iſtiꝰ qōnis et qͦmodovoluntas diuina ꝑmittit mala.Nembrum ſecundūOnſeq̄nt̓ q̄rit̉. vtꝝ deꝰ iuſte ꝑmittat malafieri. ad qd̓ ſic Iob. xij. habūdant tab̓nacula p̄donū. Greg. oīpotēs deꝰ qd̓ iuſte fieriꝓhibet: iuſtū eſt vt fieri ſinat. Sꝫ iuſticiadei dr̄ niſi dupl̓r. aut iuſticia ē veritas dei: vel iuſticia eſt exigētia meritoꝝ. iuſticia eſt exigētia meritoꝝ iuſtū ē mala ꝑmitte̓. ꝗa pct̄or ē dignꝰ tali ꝑmiſſione. nec iuſticia eſt v̓itas dei: qꝛ illa exigit vt ſtatī peccatori reddat̉ pena. Rn̄. iuſtū eſt ſinere mala fieri.bn̄ pōt dici de iuſticia eſt exigentia meritoꝝ. nec de iuſticia eſt v̓itas dei ſic̄ on̄ſum ē: ſꝫ de iuſticia eſt ꝯdecentia bonitatis dei. de anſel. ſi parcis iuſte: iuſte parcis.ꝗa ꝯdecet tuā bonitatē. ꝯdecet em̄ ſuā bonitatem vtmutet ordinē a ſe ꝯſtitutū. ꝯſtituit aūt naturā rōnaleꝫ liberam vt faciat qd̓ vuit. vnd̓ glo. ad thi. libertatē rōnalicreature negauit. pt̄ateꝫ iuſte malos ordinaret ſibiretinuit. Uel pōt dici pct̄ōr ē dignꝰ tali ꝑmiſſione vt .ſ.in ſordibꝰ exus ſordeſcat adhuc Apoc. vlt.Nlembrū terciumUerit̉ poſtea rōne ꝑmittat mala fieri deus. Ad at̄ triplex aſſignat̉. Prima eſtꝯmendatō bonoꝝ. vn̄ aug. in ench̓. Malūbn̄ ordinatū ſuo loco poſitū: eminētiꝰmēdat bona. vt magis placeāt et laudabiliora ſint: dumꝯꝑant̉ malis. Scd̓a ē eruditio electoꝝ. vn̄ aug. de correctōne gr̄a. vſqꝫ adeo deus cooꝑat̉ in bonū. vt ſi qui hoū deuient et exorbitent̉: et hocip̄m faciat eis ꝓfice in bouiliores redeūt atꝫ doctiores vt petrꝰ. Terciaatō ꝓbatio bonoꝝ. vn̄ aug. in li. de trinitate.is vtiqꝫ ꝓſunt mala vel addendo pct̄a: vel ad exercenim ꝓbandāqꝫ iuſticiā. vel ad euitandū hꝰ vite miſeriaꝫIuxta querūtur duo. primū eſt de ordine maloꝝ. ꝙͣuis tactū ſit ſuperiꝰ ſcꝫ in tractatu de bono. ſcd̓m de cooperatę maloꝝ in bonum.rticulꝰ primusD pͥmū ſic ꝓcedit̉. aug. xj. de ci. dei. deꝰ ẜmbuſdā antitheſis qͣſi carmē pulcerrimū honuit latīe appellant̉ oppoſita: qd̓ exp̄ſſiꝰ dr̄ꝯͣpoſita. Sic̄ria ꝯͣrijs appoſita ẜm oīs pulcritudinemreddūt. vt gl̓iaꝫtatē ⁊cͣ. ita qͣdā ſꝫ rerū eljntia ſcl̓i pulcritudo ꝯponit̉. vn̄ eccͣi. xxx.ntuere ī oīl̓ꝑibꝰ altiſſimi vnū ꝯͣ vnū duo ꝯͣ duoItē ain li. de na. bo. ſic̄ nos ꝯtinēdo vocē decēter interponimꝰ lado ſilentiū: qͣnto magis deꝰ qͣrūdā reꝝuatōes decent eſſe facit: ſic̄ reꝝ oīm ꝑfectꝰ artifex. Iteꝫaug. xj. de ci. dei. poīt alid̓ exemplū in coloribꝰ. ſic̄ pict̉apulcra colore nigro ſuo loco poſita: ita vniuerſitas re etiā pct̄oribꝰ pulcra ē. ꝙͣuis ſeip̄os ꝯſideatos ſuadeformitas turpet. Itē pͣs. deꝰ meꝰ ī te ſꝑaui. gl. videtmerita aīaꝝ ſic ordīari a d̓o. vt pulcritudo vniuerſitatisnulla ex ſui ꝑte violet̉. in oībꝰ laudat deum diſtinguensaliud deū feciſſe et ordīaſſe .ſ. vniuerſuꝫ bonuꝫ: aliud v̓o feciſſe ſꝫ ordīaſſe vt malū. Itē aug. in li. de na. boni.peccātes in ſupplicijs ex his oībꝰ relinꝗt̉ malū ē ordīanatū. Contͣ. Ag. in lib̓. de nat̉a bo. maluꝫ eſt pͥuatiomodi ſpēi ordīs: ē inordinatū. Iteꝫ om̄e ordinatuꝫ

inꝙͣtum hmōi eſt bonū. ſi malū eſt ordinatū: maluꝫ eſtbonū. Item querit̉ de dicit aug. xj. de ci. dei. vniuerſitas etiā pct̄oribꝰ pulcra eſt. Querit̉ vtrū ſil̓r poſſit dici vniuerſitas etiā pct̄is pulcra ſit. Rn̄. ordinatū dr̄ dupl̓r. ſe: et accidēs ſiue aliud. Bonumaūt ē ordinatū vel ordinabile rōne eiꝰ ad qd̓ eſt: et ratiōeeius in eſt. rōe eiꝰ ẜm ē: et in rōne eiꝰ qd̓ ex eo eſt. ethoc ẜm qͣtuor cās. Nam pͥmū ad finalē. ſcd̓m ad materialem. terciū ad formalē. quartū ad efficientē. malū d̓o ordīabile ē rōne eiꝰ in eſt. qꝛ malū ſꝑ eſt in bono. ſic̄ on̄ditaug. in ench̓. et in li. de nat̉a boni. qꝛ nat̉a in eſt ſꝑ eſtbona. et rōne hꝰ boni malū ordinabile ē. et hac rōne dicitur malū ordinabile. dr̄ etiā malū ordinabile rōne eiꝰ ſcꝫrōe boni ꝯͣpoſiti. dr̄ etiā ordīabile rōe boni qd̓ ex ip̄o elicitur. Quia malū ordīabile ē in rōe eiꝰ in eſt: dīc augꝰ. peccātes ī ſupplicijs ordīant̉. ꝗa nullo ordīabile ē rōneboni qd̓ ex ip̄o elicit̉: dīc aug. deꝰ nunꝙͣ ꝑmitte̓t malūfieri niſi ex ipſo eliceret̉ bonū. Qd̓ obijcit̉. malū ēpͥuatio ordīs. dd̓m ē ordo nat̄e ꝑticularis et vl̓is. ſiueordo nat̉e: et ꝓuidentie. Malū at̄ eſt pͥuatō ordīs ꝑticl̓aris ſiue ordīs nat̉e. ordinis vl̓is ſiue ordīs ꝓuidētie. Itē ad aliud dd̓m. ordīatū dr̄ dupl̓r. aut ordīe ē inſe: aut ordine qui eſt in alio. ſicut figuratum dicitur dupliciter. Malum ergo eſt ordinatum ordine qui eſt in alio: cum ordine ē in ſe. bonū at̄ eſt ordinatū ordīe ē inip̄o. Ad aliud dd̓m. dico pct̄m: dico ſolū p̓uatōeꝫvel deformitatē. dico pct̄orem: dico nat̉aꝫ bonā priuatōne. Rōne ip̄iꝰ nat̉e pͥuatōne ē ordo: rōe ip̄iꝰp̄uatōnis ſolū. vn̄ pt̄ dici vniuerſitas cum pct̄is ſitpulcra: ſic̄ dr̄ pct̄oribꝰ. qꝛ nat̉a ꝙͣuis priuata: eſt ordinabilis. Articulus ſecundus/Onſeq̄nter q̄rit̉ de cooꝑatōne maloꝝ ī bonūQuerit̉ vtrū mala cooꝑent̉. et vr̄ ſic. ſup̄dictā aucͣteꝫ aug. in li. de correctōne et gra. Cont̄. xlvij. di. pͥmi li. ſnīaꝝ. Eſt aliꝗd qd̓ ī ſe bonū ē etcui fit: ſꝫ ē bonū faciēti. vt ſb̓uenit̉ pauꝑi ſꝫ ꝓpt̓deū. Aliꝗd bonū ī ſe faciēti ſꝫ cui fit. vt v̓itas ꝓpt̓deum alicui obediēti p̄dicat̉. Eſt aliꝗd ī ſe faciēticui ſit bonū. vt v̓itas p̄dicat̉ ꝓpt̓ deū credēti. Eſt aliud qd̓ nec ī ſe bonū ē. faciēti nocet: dānat niſi peīteatvt malū. valet tn̄ ad aliꝗd: vr̄ malū faciēti cooꝑat̉in bonū. Itē oꝑat̉ malū ad dānatōeꝫ: cooꝑat̉ ī bo. Rn̄. aliꝗd dr̄ cooꝑari ī bonū tripl̓r. pͥmo vtſe ordīatū in bonū vt virtꝰ gr̄a. Alio velociꝰ facitmoueri ī bonū. vt pauꝑtas infirmitas. tercio ſicutoppoſitū recedēs ꝯfert ad intentōeꝫ ſui oppoſiti. ſic̄ vehemētia frigoris ad calorē. vt frigꝰ niuis recedēs ad calorē pct̄ꝫ recedēs īducit vehemētiā doloris ardorē maiorē bn̄ oꝑandi. et ē ꝯn̄s: ſic cooꝑat̉ malū in bonuꝫ Ad ob̓a dd̓m. maluꝫ cooꝑat̉ cooꝑanti ſi ꝑſeuetſꝫ ſi recedat. ptꝫ dr̄: oīa coant̉ in bonū his ẜmꝓpoſitum Queſtio. xxxix. de impletione ꝯije volūtatis oꝑa miſcd̓ie et iuſticie.Onſequenter querit̉ de impletōe ſeu oꝑatōe diuīa. ē qͣr ſignū volūtatis diuīe. at̄ ponant̉ditōes diuīe oꝑatōis miſcd̓ia iuſticia det̓mīatio fit ꝙͣtū ad oꝑatōeꝫ bonoꝝeſt inꝗſitio prīo de ꝯditōibꝰ miſcd̓ie iuſtīe ẜm dr̄ vniuerſe vie dn̄i miſcd̓ia v̓itas. Deinde v̓o. an ſit det̓mīatio oꝑatōis diuīe reſpectu bonoꝝ tm̄. eſt q̄rere an deoactore fiāt mala ⁊cͣ. Ꝙtuꝫ ad pͥmū querit̉ ī hūc modūPrīo. an ī d̓o ſit ponēda intēt ōmiſcd̓ie iuſtīe. Scd̓orit̉ ſit pͥor intētio ī deo miſcd̓ie an iuſtīe. Tercio vtrūom̄ibꝰ oꝑbꝰ dei ſit inuenire iuſticiā miſcd̓iam.