Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xxxvj.

ſemꝑ impletur. que beneplacitum dei et diſpoſitio deiinterdū appellat̉. Dicendū ergo ẜm hoc. volūtas bn̄placiti eſt volūtas qua vult: volūtas ſigni eſt id quodvult. qꝛ quo vult qd̓ vult dicunt̉ volūtas. ſꝫ quo vultꝓprie: qd̓ vult improprie. ẜm illū modū dīc hugo.ſigna ire dicunt̉ ira dilectōnis dilectio appellat̉. ſic ſignum volūtatis dei dicet̉ voluntas. Et hoc ptꝫ reſponſio ad primū. ſcīa em̄ dicitur his duobꝰ modismagis em̄ abſtracta eſt ab actu ſcientia ꝙͣ voluntas. etideo actꝰ qui eſt ſignū ſcīe dicitur ſcīa: ꝙͣuis actuseſt ſignū volūtatis dicatur voluntas ꝓpter immediatonem actꝰ ad voluntatē. Ad ſecundū dicendū. volūtas ſigni dicitur ẜm illā ratōnem aug. de doctrīa xp̄iana. Signū eſt qd̓ preter illud qd̓ ſenſibus ingerit ⁊cͣ. ſꝫſenſus non tm̄ accipitur vis exterior ſed etiaꝫ interiorque dicit̉ intellectus. hec aūt dicūtur ſigna ratione cointellectoꝝ que indicant aliquid eſſe volitum volūtatebn̄ placiti. in quo volito ſicut in effectu volūtas dei queeterna eſt: eſt eiꝰ cauſa indicatur. et ita mediū ſuntiſta ſigna bn̄placiti ſcꝫ ipſa volita a deo: circa ſuntp̄ceptio ꝓhibitio ⁊cͣ. Ad terciū quod q̄rit. ẜm quā intentōeꝫ dicatur volūtas bn̄placiti. dicendū ẜm aug. detrini. bn̄placitū eſt quieta volūtas. Cum dicit apl̓usRo. xij. voluntatē dei bonā: ſignificat qd̓ bonū eſt ſemper volitū voluntate dinina. Cum v̓o dicit bn̄placensſignificat īmobilitatē ſiue quietem ex ꝑte volūtatis.dicit ꝑfecta: ſignificat ꝯplementū ex ꝑte vtriuſqꝫ .ſ. volūtatis voliti. vt nihil deſit qn̄ fiat qd̓ vult ꝓut vult Ad quartū d̓o qd̓ querit de multiplicitate. dicenduꝫ volūtas vult eſt multiplex: ꝙͣuis dici poſſit multiplex in effectu. ſicut ſpūſſct̄us vnicꝰ dicitur multiplexyſa. xj. Ad illud qd̓ obijcit. ſapīa dicit̉ multe ydee ratōnes. Notandū. in his rōnibꝰ cauſa pͥnciptumvolūtas ceteris eſſentialibꝰ importatur aliqͥ ml̓tiplicitas ex ꝑte pͥncipalis ſignificati eſt diuinā eſſentia: ſꝫ ex ꝑte ꝯnotati. ꝯnotant̉ autem in hmōi intentōnibus aliqn̄ eſſe abſolutū. aliqn̄ eſſe diſtinctuꝫ. aliqn̄ eſſeordinatū ad ꝓpriū nature terminū. aliqn̄ v̓o eſſe ordīatum ad finē vltimū. Qn̄ ergo ꝯnotatur eſſe abſolutum in eſſe abſoluto differūt res: intentio illa que conotabit eſſe abſolutū poterit dici pluraliter. hinc ē poſſunt dici plures cauſe vel plura rerū pͥncipiaꝗa pͥncipiū cauſa nec ex ꝑte ſignificati eſt diuīa centia: nec ex ꝑte ꝯnotati qd̓ eſt eſſe abſolutū: non eſſe talevel tale dicūt pluralitatē. Qn̄ v̓o ꝯnotat̉ eſſe diſtinctuꝫvel eſſe ordinatū ad ꝓpriū terminū nature dicet̉ plurāliter reſpectu ſigͥficati ſꝫ ꝯnotati qd̓ eſt in pluralitate diſtinctōne hinc eſt dicunt̉ ydee: ꝗa ydea ꝯnotateſſe diſtinctū plures rōnes ꝗa ratio ꝯnotat eſſe ordinatū ad ꝓpriū nature terminū. vn̄ dicit aug. in li. lxxx.iij. queſt. ea rōne cōditus eſt homo equus. Qn̄ v̓oꝯnotatur eſſe ordinatū ad finē vltimū qd̓ eſt ſummumbonū: nullo dicet̉ plural̓r. qꝛ in fine vltimo differūt. Quia igitur volūtas dicetur eſſe rerum: ꝯnotatordinem rerū ad finē vltimū. dicetur ꝓprie pl̓es voluntates ſꝫ ꝓprie dicitur volūtas deus vult. Ad ꝗntum qd̓ obijcit̉. ſi ſignū multiplex: et ſignatū. dicenduꝫ de volūtate qd̓ deus vult tenet: ſꝫ voluntate quavult vt dictū eſt. Ad ſextū qd̓ querit de mutabilitate.dicendū multiplicitas ẜm ſe extendit ad quācūqꝫpluralitatē: repugnat ſimplicitati diuīe in eſt pluralitas ꝑſonaꝝ in vna eſſentiā: ſꝫ mutabilitas repugͣtꝓpriū em̄ creature ē mutari. inꝙͣtum cedit de non eſſein eſſe vel de eſſe in eſſe vel ſimpl̓r vel aliquo modo. Ad ſeptimū dicendū. ſnīa dicitur mutabilis nonꝯſiliū circa diuinā voluntatē. qꝛ ꝯſiliū notat eternaꝫ diſpoſitōeꝫ: ſnīa v̓o executōeꝫ rerū tꝑalem. ergo dicitur ſnīa mutabilis hoc ē ratōe executionis tꝑalis: nonrōne volūtatis diuine in illa. qꝛ v̓o ꝯſiliū reſpicitporale: ideo dr̄ immutabile. ergo ſoluunt̉ obiectaꝯtra poſitā diuiſioneꝫ volūtatis: in voluntatē bn̄placi

ti: et voluntatem ſignAd obiecta po circa diuiſionem volūtatis ſigni ꝙͣtum ad numerū reſpondēduꝫẜm quoſdā accipit̉ hmodo numerus ſignorū beneplaciti que ſunt. oꝑatio. ꝑmiſſio. p̄ceptio. ꝓhitio. conſiliū.Nam volūtas diuina aut reſpicit actū dum fit: auteſt faciendū. Si dum fit: aut igit̉ iſte eſt bonꝰ actus autmalus. ſi bonus: eiꝰ oꝑatio eſt ſignū volūtatis diuine.ſi malus: eiꝰ ꝑmiſſio ē ſignuꝫ voluntatis diuine. Si v̓odum eſt faciendū. aut igitur ē bonꝰ: aut malus. ſi malꝰſic ꝓhibitio illiꝰ eſt ſignuꝫ volūtatis diuine. ſi bonꝰ aut eſt neceſſariꝰ ad ſalutē: ſic p̄ceptū illiꝰ eſt voluntatisdiuine ſignū. aut eſt neceſſariꝰ ſed tn̄ ꝯferens ſaluti. ſic ꝯſiliū illiꝰ eſt ſignū volūtatis diuine. Uel ſicut quidam correxerunt. ſi eſt actꝰ faciendi: aut igitur eſt abſolute faciendus: et ẜm hoc eſt p̄ceptum. aut abſolute vitandus: et ẜm hoc ꝓhitio. aut eſt in ꝯꝑatione faciendꝰvel vitandus: ſic eſt ꝯſilium. qꝛ ꝯſiliū non ſolū eſt reſpectu melioris boni faciendi: ſꝫ minoris mali declinandi ſicut reſpectu culpe venialis: hoc accipitur diuinū cōſilium in ſcriptura. Aliter viſum eſt alijs vtaccipiant̉ differentie. primo ẜm dr̄iam boni mali. ſignum igitur diuīe volūtatis aut ē reſpectu boni. aut reſpectu mali. Si reſpectu boni: hoc eſt dupl̓r. in dictando. in exequendo. ſi in exequēdo: ſic ſignū volūtatis diuine eſt oꝑatio. ſi in dictando: aut igit̉ dictat̉ neceſſarium ſaluti: ſic p̄ceptum. aut nccͣium ſaluti ſꝫ expediens: ſic ꝯſilium. Uiter dicendū et meliꝰ ẜm Hug.de ſct̄o victo. in ſententijs ſuis. ſignuꝫ volūtatis diuine aut accipit̉ general̓r. aut ſpāliter. Si generaliter:ẜm hoc ſigna ſunt ꝑmiſſio oꝑatio. ſꝫ oꝑatio bonoruꝫꝑmiſſio maloꝝ. Si ſpāliter videlꝫ reſpectu rōnalis creature. ẜm hoc eſt p̄ceptū ꝓhibitio: ſꝫ p̄ceptio bonoruꝫꝓhibitio maloꝝ et hoc eſt qd̓ dīc. nam ſicut oꝑatio d̓iet ꝑmiſſio eiꝰ om̄ia tendunt̉. qꝛ ſine his fit aliquidſic p̄ceptū eiꝰ et ꝓhibitio. Sꝫ ad rōnalem creaturamdirigūtur hec duo. ꝯſiliū v̓o ponit̉ inter ſigna ab hugone: ſꝫ addit̉ a mgro petro in ſententijs. ſcꝫ velut medium inter p̄ceptū et ꝓhibitōeꝫ ſicut ſupͣ dictuꝫ eſt. Adillud ergo qd̓ pͥmo obijcit̉. dicenduꝫ ſic̄ ex ꝑte v̓tutisaīe ꝯgnitiue ponitur duplex acceptio. vna in aſſertiōnevniꝰ ꝑtis ꝯtradictōis negatione alteriꝰ et dr̄ ſcīa cuꝫeſt acceptio recta. alia ē in aſſertōne vniꝰ ꝑtis. tam̄ negatōne alteriꝰ ſꝫ magis inclinās ad alterā. dicit̉opinio. Ita ex ꝑte v̓tutis aīe motiue ē duplex inclinatōvna eſt in approbatōe vniꝰ ꝑtis reprobatōne ꝯtrarij hāc reſpicit p̄ceptū. alia eſt in approbatiōe vniꝰ ꝑtis reprobatōe alteriꝰ: hanc reordinat ꝯſiliū. Sicergo ex ꝑte ꝯgnitiue acceptū determīate ē ſcīa: ē ſpēsacceptōis ꝯtraria .ſ. error ꝯtrariꝰ recte ſcīe. acceptiōi v̓oindetermīate ē opinio eſt ſpēs acceptōnis ꝯtrariaqꝛ error non eſt ꝯtrariꝰ opinioni ſꝫ opinio opīoni: ita exꝑte motiue inclinatōi determīate ī bonū in quā ordīatp̄ceptū eſt inclinatō ꝯtraria eſt ī malū quā reſpicithibitō. Inclinatōi v̓o indetermīate in bonū quā ordīatꝯſiliū. ē inclinatō ꝯtraria ē pone̓ ꝯͣriuꝫ ꝯſilioſꝫ p̄cepto. Ad ſcd̓m dicendū ſi reſpiciat̉ bonū ma ẜm ſe. pl̓is diuiſiōis ē malū ꝙͣ bonū. Nam bonuꝫ exvna. malū at̄ ex ml̓tis defectibꝰ. ſꝫ ẜm bonū ma r̄ferūt̉ ad dīnā volūtatē pl̓is dīſiōis ē bonū ꝙͣ malū. bonū qd̓ ſigͥficat diuinā volūtatē. aut attēdit̉ ꝙͣtūad id ad qd̓ oēs tenemur et ē ncc̄itatis aut attēdit̉ ꝙͣtūad id ad qd̓ oēs tenemur: et ē vtilitatis ꝯſilij. etiam vtrūqꝫ pt̄ ꝯſiderari vel vt faciēdū: vel vt factū. vtfaciēdū: ſic reſpicit p̄ceptū aūt ꝯſiliū. ſi factū: oꝑatō. Ex ꝑte v̓o mali ẜm reſpicit faciēdū: ē vna ſoladr̄ia. qꝛ ſic̄ dictū ē. ꝯſilio ē oppoſitū aliꝗd vt maluꝫ.ſcd̓m v̓o reſpicit malū factū: ſic ē ꝑmiſſio. pl̓ibꝰ ergimodis ſigͥficat̉ volūtas diuīa ī bonis ꝙͣ ī malis. Adqͣrtū ꝗntū ob̓m ex aucͣte aug. hug. ſolū erunt duo