Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

habeāt ſenſitiuā ꝯͣgnitōeꝫ: tamē ē domina ſui actusqꝛ poſſunt ꝓhibere ſuos actus. Sed melior eſt visꝯgnoſcēs domina ſui actꝰ ꝙͣ natura ignorās nec domina ſui actꝰ. ſꝫ qd̓ meliꝰ eſt ſemꝑ ē deo tribuēdū: voluntas ē in deo. Qd̓ ꝯcedēduꝫ eſt. dicēduꝫ ē volūtasqua volumꝰ. ē volūtas volumꝰ licꝫ īproprie. Sꝫ volūtas qua volumꝰ adhuc triplicit̓. ſubſtatia. virtꝰ. operatio ſiue motꝰ ſui actꝰ elicitꝰ a potētia. ẜm dicit augu. volūtas ratōnalis ē motus ⁊cͣ. Dicit̉ etiā voluntas virtꝰ ſiue potētia qua volumꝰ. volūtas etiā diciturſubſtātia. iſto vltimo dicit̉ volūtas in deo: nec primo nec ſecūdo modo. vt ſcꝫ ſit differēs vis vel operatioa ſubſtātia. Qd̓ obijcit̉ in deo eſt finis: nec bonum nec volūtas. Rn̄. hec ē falſa in deo eſt finis.quia ip̄e eſt finis omniū habens finē: ſicut principium omniū habēs principiū. Eſt aūt voluntas finis eoꝝ que ſunt ad finē. dicit̉ deꝰ vult ſe: ſignificat̉ volūtas finis. qui ſit alius a ſe: ſꝫ qui ſit idē qd̓ip̄e. Cum dicit̉ deus vult omnia. dicit̉ voluntas in deoeoꝝ ſunt ad finem qui eſt ip̄e. Nembrum ſecundumEcūdo querit̉ quid ſit volūtas ẜm ratōꝫdicēdi. vn̄ querit̉ qd̓ addit voluntas ſuieſſentiā. ſi em̄ penitꝰ idē ſunt velle eſſe:eodē addito vtrobiqꝫ adhuc erūt idē. ſicut dicit̉ oīa vult: poterit dici oīa ē. Itē volūtas autdicit̉ relatiue: aut ẜm eſſentiā. dicit mgr̄ non dicit̉ relatiue. ſꝫ videt̉ īmo. qꝛ ſicut creator dicit̉ ad creaturāita volūtas ad volitū. Itē querit̉ vtꝝ volēdo ſe velioīa: ſicut ſciēdo ſe ſcit oīa. Itē quare dicit̉ deꝰ om̄i potēs. om̄iſciēs: om̄iuolēs. Rn̄. dicūt quidā diuina eēntia ſignificat̉ multipl̓r. quādoqꝫ em̄ ſignificat̉vt ſubſtātia: hoc nomē deꝰ deitas. Sil̓r quādoqꝫ ſignificat̉ vt potētia: nomē potētia. quādoqꝫ vt habitus: nomē ſcīa. quādoqꝫ vt actꝰ: nomē volunta qd̓ ſignificat̉ eēntia vt actꝰ liber ab om̄i coactōe ī omne qd̓ libet. vn̄ idē ſit velle eſſe. ſi vult oīa: eſt oīa valet. Eſt em̄ ꝯiunctō p̄dicamēti ī ratōe dicēdi. nam dico vult oīa: dico diuinā eēntiā vt actuꝫ. dico eſtoīa: dico diuinā eēntiā vt ſubſtātiā. Uel alit̓ pōt dici.licꝫ ī deo ſit idē eēntia qd̓ volūtas: tn̄ qꝛ volūtas deiut expͥmit̉ ī v̓bo volēdi. ꝯnotat quādoqꝫ effectū ī creatura. vt qn̄ expͥmit̉ reſpectu creat̉e: eēntia dei ꝓut expͥmit̉v̓bo eēndi: nihil ꝯnotat. vn̄ valet argumētū idē ē eēntia qd̓ volūtas. ſi vult oīa: eſt oīa. Ad aliud dicēdū dici relatiue ī diuīs ē dupl̓r. dicit̉ relatiue ꝑſonaad ꝑſonā: vt pr̄ ad filiū. dicit̉ eēntia relatiue ad creatu: vt dn̄s ad ẜuū creator ad creaturā. dicēdū vbieſt relatō ad ꝑſonā nihil dr̄ ẜm ſub̓aꝫ. ſꝫ vbi ē relatō adcreaturā: ſigͥficat̉ eēntia ſꝫ ꝯnotat̉ r̄ſpectꝰ ī creat̉a. vtdr̄ dn̄s creator hmōi. q̄rit̉. vtꝝ volūtas dicaturrelatiue de deo. dicēdū volūtas quādoqꝫ dicit̉ abſolute. quādoqꝫ in ꝯꝑatōe. Abſolute dr̄ deꝰ dult ſe vel deꝰvult. īportat̉ aliꝗs reſpectꝰ ad creaturā niſi ī potētiaſꝫ dr̄ deꝰ vult oīa ſic dr̄ ī ꝯꝑatōe. dr̄ ī relatōe ad creaturā. hic negat̉ nūꝙͣ dr̄ relatiue. dicēdū dr̄relatiue .i. vt ſigͥficet r̄latōeꝫ: ſꝫ tn̄ dr̄ in reſpectu. Adalid̓ dicēdū. alit̓ ī ſcīa alit̓ ī volūtate ꝯnotat̉ reſpectꝰ ad creat̉as. cum dr̄ vult res: ſeꝗt̉ res.: qꝛreſpectꝰ ē ad res entes ī actu. dr̄ deꝰ vult ſe: ꝯn̄otat̉ reſpectꝰ reꝝ entiū ī actu volēdo ſe: vult oīa.qꝛ et̓nalit̓ ſe vult: tꝑalit̓ vult oīa. Sꝫ dr̄ ſcit res:ſeꝗt̉ res. qꝛ res ſciūt̉ a deo ẜm ī reꝝ nat̉a ſile ī actu: ſꝫ ī ca. ē aliud ꝙͣ ip̄aꝫ cām ſciendoeſcit omnia. Ad aliudqd̓ querit patet ſolutio exictisntiMembrū terciū

Ercio q̄rit̉ de ꝯꝑatōe intētōis volūtatisad intētionē potētie ſcīe ẜm extēſionēordinē. Querit̉ vtꝝ volūtas ſit r̄ſpectuoīm eoꝝ reſpectu quoꝝ ē ſcīa potētia. videt̉ ſic. volūtas bonoꝝ ē om̄e qd̓ pōt vult ſe poſſe. Sil̓r eſſe qd̓ ſcit vult ſe ſcire: ad eadē ſe extendit volūtas ad ſcīa potētia. Itē veꝝ bonū ꝯuertūt̉. ſꝫſicut ſe habꝫ veꝝ ad ſciētiā: ita ſe habꝫ bonū ad volūtatem. ſicut om̄e verū ē ſcibile: ita om̄e bonū eſt volitū. Cōtra. volūtas ē reſpectu bonoꝝ entiū tm̄. ſcīa r̄ſpectu bonoꝝ maloꝝ. potētia r̄ſpectu bonoꝝ entiūentiū: ad oīa ſe extēdit volūtas ad ſcīā potētia Item q̄rit̉ de ordine volūtatis ſcīe ſapīe ſcꝫ qd̓ ſitprius intentōe. videt̉ volūtas. qꝛ ſicut dicit hugo hec tria potētia. ſciētia. volūtas. ad oēm effectūcurrūt. Sed volūtas mouet: ſapiētia diſponit: potētiaoꝑat̉: volūtas p̄cedit ſcīam potētiā. Itē idem. bonitate voluit. ſapīa diſpoſuit. potētia fecit. Contra.Richar. in li. de trinitate. ꝗbꝰ ineſt ſapiētia: ineſt potētia. ſꝫ ꝯuertit̉. vt ptꝫ in plātis in ꝗbꝰ ē potētia: ſꝫ nonſciētia. ſꝫ vbi ē ſciētia ē potētia: qꝛ oīs ſciētia egredit̉ abaliqua potētia. Sil̓r vbi ē volūtas ē ſciētia potētia: ſꝫ ꝯuertūt̉. In aliꝗbꝰ ē potētia ſciētia ſꝫ volūtas potētia ſapīa p̄cedūt volūtatē. Solutō. hugo inaīa ratōnali pͥmo ē potētia. ſecūdo ſapīa. tercio amor.hic ē ordo naturalis. qꝛ potētia ē ab alio: ſꝫ ſapiētiaeſt ab alio: amor v̓o eſt a ſapīa potētia. ẜm hec triaaīa ē ad ſil̓itudinē trinitatis pr̄is potētiā: filij ſapientiā ſpūſſct̄i amorē. idē qd̓ priꝰ. Ad ptꝫ ſolutō ī tractatu de potētia. volūtas ē vno r̄ſpectuactuū tꝑaliū et̓noꝝ vt dr̄ deꝰ vult ⁊cͣ. ſic ē r̄ſpectueoꝝ qͦꝝ ē ſcīa: qꝛ vult ſe ſcire ꝗcꝗd̓ ſcit. ſil̓r poſſe. alio dr̄ reſpectu tꝑaliū tm̄ ſic ſe extēdit volūtas adoīa ad ſcīa potētia. Ad illd̓ qd̓ q̄rit de ordine: ptꝫreſpōſio ex dictis in tractatu de potētia. Queſtio. xxxv. de cauſalitate diuine voluntatis.Onſequēter queritur de cauſalitate diuīe volūtatis.dīc aug. ī tercō de trini. volūtas dei eſtpͥma ſūma oīm ſpēꝝ notōnū. Etſubdit̉. hec ē vn̄ ortū hꝫ ꝗcqͥd ē ip̄aeſt orta. Circa quā q̄rūt̉ tria. Prīo q̄rit̉ qͣre magis diſfiniat̉ diuīa volūtas cām ꝙͣ potētia vel ſapiētia. Secūdo cuiꝰ cauſa ſit. Tercō an̄ habeat ratōeꝫ. Nembrū primūD pͥmū ſic. dr̄ deꝰ ī triplici gene̓ cauſe.ſcꝫ efficiētis. formal̓ exēplaris. finalis.Cauſa finalis dr̄ ratōe bonitatis. formalis exēplaris ratōe ſapīe. efficiens dr̄ratōe potētie: rōe bonitatis vl̓ volūtatis. volūtas magis debet diffiniri in ratōe cauſe efficiētis ꝙͣ potentia. Item augu. de ciui. dei. capi. vij. ꝯmendat platonem quia dixit in deo intelligit̉ cauſa ſubſiſtendi: ratio intelligēdi: ordo viuendi. ẜm que tria ſunt tres partes ph̓ie. nam ordo viuēdi ad moralem. ratio intelligendi ad ratōnalē: cauſa ſubſiſtēdi ad nat̉alē. Sꝫ ordo viuēdi ad bonitatē. ratō ītelligēdi ad ſapīaꝫ: cauſa ſubſiſtendi ad potētiā potiꝰ ꝑtinet ꝙͣ ad volūtatē vel bonitatem. ita volūtas magis debet diffiniri in ratione cauſe ꝙͣ potentia. Item auguſtinꝰ in eodeꝫ. Illosqui de deo ſenſerūt reꝝ creataꝝ ſit effector. lumenꝯgnoſcēdoꝝ. bonum agēdoꝝ. ab illo in nobis fitprincipiū nature veritas doctrine felicitas vite: ceteris anteponimꝰ. ſꝫ bonū agēdoꝝ dicit̉ ratōe volūtatislumen ꝯgnoſcendoꝝ ratōe ſapīe: effector dicit̉ ratōepotētie. Reſpōſio ad agendū vl̓ oꝑandū cōcurrunt