habeāt ſenſitiuā ꝯͣgnitōeꝫ: nō tamē ē domina ſui actusqꝛ nō poſſunt ꝓhibere ſuos actus. Sed melior eſt visꝯgnoſcēs ⁊ domina ſui actꝰ ꝙͣ natura ignorās nec domina ſui actꝰ. ſꝫ qd̓ meliꝰ eſt ſemꝑ ē deo tribuēdū: gͦ voluntas ē in deo. Qd̓ ꝯcedēduꝫ eſt. ⁊ dicēduꝫ ꝙ ē volūtasqua volumꝰ. ⁊ ē volūtas ꝙ volumꝰ licꝫ īproprie. Sꝫ volūtas qua volumꝰ adhuc triplicit̓. ſubſtatia. virtꝰ. operatio ſiue motꝰ ſui actꝰ elicitꝰ a potētia. ẜm ꝙ dicit augu. ꝙ volūtas ratōnalis ē motus ⁊cͣ. Dicit̉ etiā voluntas virtꝰ ſiue potētia qua volumꝰ. volūtas etiā diciturſubſtātia. ⁊ iſto vltimo mō dicit̉ volūtas in deo: nec primo nec ſecūdo modo. vt ſcꝫ ſit differēs vis vel operatioa ſubſtātia. ¶ Qd̓ obijcit̉ ꝙ in deo nō eſt finis: gͦ nec bonum nec volūtas. Rn̄. ꝙ hec ē falſa in deo nō eſt finis.quia ip̄e eſt finis omniū nō habens finē: ſicut ⁊ principium omniū nō habēs principiū. Eſt aūt voluntas finis ⁊ eoꝝ que ſunt ad finē. Cū gͦ dicit̉ deꝰ vult ſe: ſignificat̉ volūtas finis. nō qui ſit alius a ſe: ſꝫ qui ſit idē qd̓ip̄e. Cum dicit̉ deus vult omnia. dicit̉ voluntas in deoeoꝝ q̄ ſunt ad finem qui eſt ip̄e.¶ Nembrum ſecundumEcūdo querit̉ quid ſit volūtas ẜm ratōꝫdicēdi. vn̄ querit̉ qd̓ addit voluntas ſuieſſentiā. ſi em̄ penitꝰ idē ſunt velle ⁊ eſſe: gͦeodē addito vtrobiqꝫ adhuc erūt idē. gͦ ſicut dicit̉ oīa vult: poterit dici oīa ē. ¶ Itē volūtas autdicit̉ relatiue: aut ẜm eſſentiā. dicit mgr̄ ꝙ non dicit̉ relatiue. ſꝫ videt̉ ꝙ īmo. qꝛ ſicut creator dicit̉ ad creaturāita volūtas ad volitū. ¶ Itē querit̉ vtꝝ volēdo ſe velioīa: ſicut ſciēdo ſe ſcit oīa. ¶ Itē quare dicit̉ deꝰ om̄i potēs. om̄iſciēs: ⁊ nō om̄iuolēs. Rn̄. dicūt quidā ꝙ diuina eēntia ſignificat̉ multipl̓r. quādoqꝫ em̄ ſignificat̉vt ſubſtātia: ꝑ hoc nomē deꝰ ⁊ deitas. Sil̓r quādoqꝫ ſignificat̉ vt potētia: ꝑ hͦ nomē potētia. quādoqꝫ vt habitus: ꝑ hͦ nomē ſcīa. quādoqꝫ vt actꝰ: ꝑ hͦ nomē voluntaꝑ qd̓ ſignificat̉ eēntia vt actꝰ liber ab om̄i coactōe ī omne qd̓ libet. vn̄ cū idē ſit velle ⁊ eſſe. ſi vult oīa: gͦ eſt oīanō valet. Eſt em̄ ꝯiunctō p̄dicamēti ī ratōe dicēdi. namcū dico vult oīa: dico diuinā eēntiā vt actuꝫ. cū dico eſtoīa: dico diuinā eēntiā vt ſubſtātiā. Uel alit̓ pōt dici. ꝙlicꝫ ī deo ſit idē eēntia qd̓ volūtas: tn̄ qꝛ volūtas dei ꝓut expͥmit̉ ī v̓bo volēdi. ꝯnotat quādoqꝫ effectū ī creatura. vt qn̄ expͥmit̉ reſpectu creat̉e: eēntia dei ꝓut expͥmit̉v̓bo eēndi: nihil ꝯnotat. vn̄ nō valet argumētū idē ē eēntia qd̓ volūtas. gͦ ſi vult oīa: eſt oīa. ¶ Ad aliud dicēdūꝙ dici relatiue ī diuīs ē dupl̓r. Nā dicit̉ relatiue ꝑſonaad ꝑſonā: vt pr̄ ad filiū. dicit̉ eēntia relatiue ad creaturā: vt dn̄s ad ẜuū ⁊ creator ad creaturā. dicēdū gͦ ꝙ vbieſt relatō ad ꝑſonā nihil dr̄ ẜm ſub̓aꝫ. ſꝫ vbi ē relatō adcreaturā: ſigͥficat̉ eēntia ſꝫ ꝯnotat̉ r̄ſpectꝰ ī creat̉a. vt cūdr̄ dn̄s creator ⁊ hmōi. Cū gͦ q̄rit̉. vtꝝ volūtas dicaturrelatiue de deo. dicēdū ꝙ volūtas quādoqꝫ dicit̉ abſolute. quādoqꝫ in ꝯꝑatōe. Abſolute cū dr̄ deꝰ dult ſe vel deꝰvult. nō īportat̉ aliꝗs reſpectꝰ ad creaturā niſi ī potētiaſꝫ cū dr̄ deꝰ vult oīa ſic dr̄ ī ꝯꝑatōe. ⁊ dr̄ ī relatōe ad creaturā. Ꝙ gͦ hic negat̉ ꝙ nūꝙͣ dr̄ relatiue. dicēdū ꝙ n̄ dr̄relatiue .i. vt ſigͥficet r̄latōeꝫ: ſꝫ tn̄ dr̄ in reſpectu. ¶ Adalid̓ dicēdū. ꝙ alit̓ ī ſcīa ⁊ alit̓ ī volūtate ꝯnotat̉ reſpectꝰ ad creat̉as. nā cum dr̄ vult res eē: ſeꝗt̉ res eē. ⁊ hͦ: qꝛreſpectꝰ ē ad res entes ī actu. Cū gͦ dr̄ deꝰ vult ſe: nō ꝯn̄otat̉ reſpectꝰ reꝝ entiū ī actu ⁊ iō volēdo ſe: nō vult oīa.qꝛ et̓nalit̓ ſe vult: tꝑalit̓ vult eē oīa. Sꝫ cū dr̄ ſcit res: n̄ſeꝗt̉ res eē. qꝛ ꝑ hͦ res ſciūt̉ a deo n̄ ẜm eē ī reꝝ nat̉a ſile ī actu: ſꝫ ī ca. ⁊ hͦ n̄ ē aliud ꝙͣ ip̄aꝫ cām eē ⁊ iō ſciendoeſcit omnia. ¶ Ad aliudqd̓ querit patet ſolutio exictisntiMembrū terciū
Ercio q̄rit̉ de ꝯꝑatōe intētōis volūtatisad intētionē potētie ⁊ ſcīe ẜm extēſionē ⁊ordinē. Querit̉ gͦ vtꝝ volūtas ſit r̄ſpectuoīm eoꝝ reſpectu quoꝝ ē ſcīa potētia. ⁊ videt̉ ꝙ ſic. volūtas eī bonoꝝ ē ⁊ om̄e qd̓ pōt vult ſe poſſe. Sil̓r eſſe qd̓ ſcit vult ſe ſcire: gͦ ad eadē ſe extendit volūtas ad q̄ ſcīa ⁊ potētia. ¶ Itē veꝝ ⁊ bonū ꝯuertūt̉. ſꝫſicut ſe habꝫ veꝝ ad ſciētiā: ita ſe habꝫ bonū ad volūtatem. gͦ ſicut om̄e verū ē ſcibile: ita om̄e bonū eſt volitū.¶ Cōtra. volūtas ē reſpectu bonoꝝ entiū tm̄. ſcīa r̄ſpectu bonoꝝ ⁊ maloꝝ. potētia r̄ſpectu bonoꝝ entiū ⁊ nōentiū: gͦ nō ad oīa ſe extēdit volūtas ad q̄ ſcīā ⁊ potētia¶ Item q̄rit̉ de ordine volūtatis ſcīe ⁊ ſapīe ſcꝫ qd̓ ſitprius intentōe. ⁊ videt̉ ꝙ volūtas. qꝛ ſicut dicit hugoꝙ hec tria potētia. ſciētia. ⁊ volūtas. ad oēm effectū cōcurrūt. Sed volūtas mouet: ſapiētia diſponit: potētiaoꝑat̉: gͦ volūtas p̄cedit ſcīam ⁊ potētiā. ¶ Itē idem. bonitate voluit. ſapīa diſpoſuit. potētia fecit. ¶ Contra.Richar. in li. de trinitate. ꝗbꝰ ineſt ſapiētia: ineſt potētia. ſꝫ nō ꝯuertit̉. vt ptꝫ in plātis in ꝗbꝰ ē potētia: ſꝫ nonſciētia. ſꝫ vbi ē ſciētia ē potētia: qꝛ oīs ſciētia egredit̉ abaliqua potētia. Sil̓r vbi ē volūtas ē ſciētia ⁊ potētia: ſꝫnō ꝯuertūt̉. In aliꝗbꝰ eī ē potētia ⁊ ſciētia ſꝫ nō volūtasgͦ potētia ⁊ ſapīa p̄cedūt volūtatē. ¶ Solutō. hugo inaīa ratōnali pͥmo ē potētia. ſecūdo ſapīa. tercio amor. ⁊hic ē ordo naturalis. qꝛ potētia nō ē ab alio: ſꝫ ſapiētiaeſt ab alio: amor v̓o eſt a ſapīa ⁊ potētia. ⁊ ẜm hec triaaīa ē ad ſil̓itudinē trinitatis pr̄is ꝑ potētiā: filij ꝑ ſapientiā ſpūſſct̄i ꝑ amorē. gͦ idē qd̓ priꝰ. ¶ Ad hͦ ptꝫ ꝙ ſolutō ī tractatu de potētia. nā volūtas ē vno mō r̄ſpectuactuū tꝑaliū ⁊ et̓noꝝ vt cū dr̄ deꝰ vult ⁊cͣ. ⁊ ſic ē r̄ſpectueoꝝ qͦꝝ ē ſcīa: qꝛ vult ſe ſcire ꝗcꝗd̓ ſcit. ſil̓r ⁊ poſſe. aliomō dr̄ reſpectu tꝑaliū tm̄ ⁊ ſic ſe nō extēdit volūtas adoīa ad q̄ ſcīa ⁊ potētia. ¶ Ad illd̓ qd̓ q̄rit de ordine: ptꝫreſpōſio ex dictis in tractatu de potētia.¶ Queſtio. xxxv. de cauſalitate diuine voluntatis.Onſequēter queritur de cauſalitate diuīe volūtatis. Nādīc aug. ī tercō de trini. volūtas dei eſtpͥma ⁊ ſūma cā oīm ſpēꝝ ⁊ notōnū. Etſubdit̉. hec ē vn̄ ortū hꝫ ꝗcqͥd ē ⁊ ip̄a n̄eſt orta. Circa quā q̄rūt̉ tria. Prīo q̄rit̉ qͣre magis diſfiniat̉ diuīa volūtas ꝑ cām ꝙͣ potētia vel ſapiētia. Secūdo cuiꝰ cauſa ſit. Tercō an̄ habeat ratōeꝫ.¶ Nembrū primūD pͥmū ſic. dr̄ deꝰ cā ī triplici gene̓ cauſe.ſcꝫ efficiētis. formal̓ exēplaris. ⁊ finalis.Cauſa finalis dr̄ ratōe bonitatis. formalis exēplaris ratōe ſapīe. gͦ cā efficiens dr̄ratōe potētie: nō rōe bonitatis vl̓ volūtatis. gͦ volūtasnō magis debet diffiniri in ratōe cauſe efficiētis ꝙͣ potentia. Item augu. de ciui. dei. capi. vij. ꝯmendat platonem quia dixit ꝙ in deo intelligit̉ cauſa ſubſiſtendi: ratio intelligēdi: ordo viuendi. ẜm que tria ſunt tres partes ph̓ie. nam ordo viuēdi ad moralem. ratio intelligendi ad ratōnalē: cauſa ſubſiſtēdi ad nat̉alē. Sꝫ ordo viuēdi ad bonitatē. ratō ītelligēdi ad ſapīaꝫ: gͦ cauſa ſubſiſtendi ad potētiā potiꝰ ꝑtinet ꝙͣ ad volūtatē vel bonitatem. ⁊ ita volūtas nō magis debet diffiniri in ratione cauſe ꝙͣ potentia. ¶ Item auguſtinꝰ in eodeꝫ. Illosqui de deo ſenſerūt ꝙ reꝝ creataꝝ ſit effector. ꝙ lumenꝯgnoſcēdoꝝ. ⁊ bonum agēdoꝝ. ⁊ ꝙ ab illo in nobis fitprincipiū nature ⁊ veritas doctrine felicitas vite: ceteris anteponimꝰ. ſꝫ bonū agēdoꝝ dicit̉ ratōe volūtatislumen ꝯgnoſcendoꝝ ratōe ſapīe: effector gͦ dicit̉ ratōepotētie. ¶ Reſpōſio ad agendū vl̓ oꝑandū cōcurrunt