Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xxvij.

poſt oꝑatur vnūquodqꝫ ẜm primo in mente geſſit. hoc eſt quod dicit boe. ꝓuidentia cūcta parit ꝙͣuisdiuerſa ꝙͣuis infinita complectit̉. fatum v̓o ſingula digerit in motu locis formis temꝑibꝰ diſtributa. vt hectemꝑalis ordinis explicatio in diuine mētis adunataꝓſpectu prouidētia ſit. eadeꝫ v̓o adunatio digeſta atqꝫexplicata temꝑibꝰ: fatum vocet̉. ex his pꝫ drn̄tiainter hec in numero eoꝝ que illis ſubſunt. Pret̓ea.nonne dicit boe. fatum ſingula digerit que .ſ. cadunſub ꝓuidentia. fatū eſt oīm quoꝝ eſt ꝓuidētia. Itēdicit boe. deus omne maluꝫ de reipublice ſue termīs fatalis ſerieꝫ neceſſitatis elimīat. vt videt̉ nihil excludit̉ a ſerie fatali niſi malū. omne bonū cadit ſb̓ fato ſicut ꝓuidentia. ⁊cͣ. Contra. Boe. manifeſtumeſt immobileꝫ ſimplicēqꝫ gerendarūqꝫ formā rerumꝓuidentiā. fatum v̓o eoꝝ que diuina ſimplicitas gerenda diſpoſuit mobileꝫ nexū atqꝫ ordineꝫ tꝑaleꝫ. quo fitvt omīa que fato ſubſunt prouidentie qͣꝫ ſubiecta ſunt.cui ipſum etiā ſubiacet fatum. Quedā v̓o que ſub ꝓuidentia locata ſunt fati ſeriem ſuꝑent. Et dicit expoſitor. fatum ſubeſt ꝓuidentie ſicut ſpecies generi. vnd̓quecūqꝫ ſunt ſub fato: ſunt ſub ꝓuidentia ecōuerſo. oīm eſt fatum quoꝝ eſt ꝓuidentia. Qd̓ ꝯcedimus dicentes. quedā exeunt ſimpl̓r de in:quoꝝ deus eſt tota cauſa. quedam de eſſe ad ſimpliciter: quoꝝ deus eſt tota cauſa ſꝫ ꝯcurrētibꝰ cauſis inferioribus illa ꝓducit in eſſe. ſicut eſt de omībusillis que mediantibꝰ cauſis inferioribꝰ ꝓducant̉ ī eſſeque primo modo ſunt ꝙͣtum ad eſſe ſunt ſubiacētfato. ſubiacēt tn̄ ꝙͣtum ad actus oꝑatōnes conſequētes: quoꝝ ipſa ſunt cauſe vel ꝯcauſe. vn̄ generalit̓ oꝑationes oꝑata que ſunt immediate a diuina ꝓuidentia ſiue a deo vt a tota cauſa ſubiacēt fato. Alia v̓oſiue ſint oꝑata ſiue oꝑationes aliquo ſubiacēt .ſ. ẜm eſſe vel oꝑatio eoꝝ motione vel motu decernit̉. ēqd̓ dicit boe. ea que primo ꝓpinqua diuinitati ſtabiliter fixa ſunt: fatalis ordineꝫ mobilitatis excedūt. illaaūt ſunt deitati ſtabiliter fixa: que ab eo ſunt vt a totacauſa. vt ſunt angeli aīe. ꝙͣtum ad eſſe dico. hec excedūt ordineꝫ mobilitatis fatalis. vnde dicit expoſitorboetij: exponēs illud. quedam que ſub ꝓuidētia locataſunt: fati ſerieꝫ ſuꝑant. dicit quedaꝫ ſunt ſub ꝓuidentia que ſunt ſub fato. ſicut angelici ſpūs alia queſimplicitateꝫ diuinitatis circūſunt. iſtud pꝫ exēplo boetij de ordinibꝰ vertentibꝰ circa eundeꝫ cardinē. dic̄ enīſic. vt orbium circa eundeꝫ cardineꝫ ſeſe vertentiū quieſt intimus ad ſimplicitatē medietatis accedit: cet̓ aqextra locatoꝝ velut cardo quidam circa quem verſent̉exiſtit. extimus v̓o maiori ambitu rotatus: quāti acti medio indiuiduitate diſcedit̉: tanto amplioribꝰ ſpacijs explicat̉. Si ꝗd v̓o illi ſe medio ꝯnectat ſociet: inſimplicitate cogit̉ diffundi atqꝫ diffluere ceſſat. Simili rōne qd̓ longius a primo mente diſcedit: maioribusfati nexibꝰ implicat̉. tanto aliquid a fato libeꝝ ē: qͣnto illum reꝝ ordineꝫ intimus petit. ſi ſuꝑne mentisheſerit firmitati motu carens: fati qͦꝫ ſuꝑgredit̉ neceſſitateꝫ. Concedimꝰ igit̉ omīa que ſubſunt diuīeuidentie: ſubſunt fato. vt ſunt illa que illi ꝯiūcta ſuntviciniſſime. cuiuſmodi ſunt illa que ſunt ab illo vt a tota cauſa. dico inqͣtum hmōi. Ad hoc qd̓ obijcit̉. ꝓuidentia diſpoſitōne que eſt fatum ſuis queqꝫ nectit ordinibꝰ. Dicendū hoc dico queqꝫ hꝫ ꝓnūciationeꝫ generalit̓ ſimpl̓r: ſꝫ illis que ꝓducunt̉ ineſſe cooꝑatione cauſe create. eaꝝ .n. oꝑationū oꝑatorum fatum eſt nexus. Ad aliud quod obijcit̉. fatūeſt eorum que diuina ſimplicitas gerēda diſpoſuit ⁊cͣ.Dicendū hec aucͣtas eſt potius ad ꝯtrariū ꝙͣ ad ꝓpoſitum. ponit .n. autor ibideꝫ drn̄tiaꝫ int̓ ꝓuidentiamfatum. ꝓuidentia quadaꝫ ſimplicitate immobilitate omēs formas reꝝ ꝯtinet ſiue complectit̉: ſͦ fatuꝫ ē

eorum que multipl̓r tꝑaliter dirigunt̉. vnde diuīaꝓuidentia formas reꝝ complectit̉ quocūqꝫ producendaꝝ in eſſe. ſꝫ fatum ſolū illoꝝ que mobilit̓ tꝑal̓rꝓductura ſunt in eſſe. vnde dicit: fatuꝫ eſt eoꝝ ⁊cͣ. dico eoꝝ: eſt ibi ꝑtitiue intellectum. fatum eſt aliqͦrūeorum nexus que diuina ſimplicitas eſt. vnde ex hocex predictis ꝯcludit boe. fatum complectit̉ omīaque complectit̉ ꝓuidentia. Ad aliud dd̓m. cuꝫ dr̄ẜm boe. hec eſt drn̄tia inter ꝓuidentiā fatu. prouidentia eſt diſpoſitio diſponens omīa ſimul. fatuꝫ eſt qd̓ vnūquodqꝫ ad effectū ꝓducit̉. Dicendū hec differentia intelligenda eſt ꝙͣtum ad illa que cooꝑationecauſaꝝ creataꝝ ꝓducūtur in eſſe. pꝫ verba expoſitoris verba boetij que ſunt: fatum ſingula digerit. dic̄enim exponendo. fatum eſt qd̓ deus vnāquanqꝫ remad effectum ꝓducit ſuis locis tꝑibus. Ex his patꝫverbū boetij intelligi hꝫ de his que aliquo mediateſunt a deo. .n. dd̓m que oīno immediate exeunt ineſſe a deo. ſicut ſunt illa que ſunt a deo vt a tota:ducunt̉ in eſſe fatum. enim ꝓducūt̉ in fatum:niſi illa inter que cauſaꝫ prima aliquo cadit fatum. Ex his pꝫ qualiter rn̄det̉ ad illud boe. fatum ſingula digerit. .n. dico ſingula: diſtribuit his que exeunt in eſſe cooꝑatione cauſe cauſate. Ad illud boe.deus malū om̄e de reipublice ſue termīs fatalis ſeriem̄ nccītatis elimīat. Gicendū pōt dici rōne multiplici .ſ. qꝛ fatum nihil male intendit: ſine mali agit.ſicut habet̉ a boe. dicente. hic ordo .ſ. fatalis res mutabiles aliqn̄ temere fluituras ꝓpria incōmutabilitatecoercet. quo fit vt tamētſi nobis hunc ordineꝫ minimeꝯſiderare valentibꝰ: confuſa omīa ꝑturbataqꝫ videāt̉.nihilominꝰ ſuus modus ad bona dirigēs cūcta diſponat. nihil eſt .n. qd̓ mali cauſa nec ab ipſis quidē etiaꝫꝓbis fiat. Alia rōne pōt illud dici .ſ. qꝛ ncc̄itateꝫ malicie fiende imponit: ſicut ponebant quidā dicentes.malicie humane cauſam eſſe ſerieꝫ fataleꝫ ex nccītate.ponebant .n. ſi aliꝗs eēt fur vel religioſus: talis eēta nccītate fati. cuiꝰ ꝯtrariū ponēs boetius dic̄. malūom̄e de reip. ſue termīs fatalis ſerieꝫ nccītatis eliminat .i. elimīat malū nccͣio ꝯtingere ſerieꝫ fatalis ncc̄itatis. ex hoc aūt ſeꝗt̉ aliquo modo omīa que ſuntmala ſubſunt fato. Alia etiā rōne pōt iſtud dici .ſ. quiafatalia ꝓut ordinant̉ a diuina ꝓuidentia bona ſunt .i.ex illis elicit̉ bonū. vn̄ boe. deus malū om̄e de reip. ſuetermīs fatalis ſerieꝫ nccītatis elimīat. Quo fit vt eaque in terris abundare credunt̉: ſi diſponentē ꝓuidentiam ſpectes: nihil vſꝙͣ mali ꝑpendas. Articulus ſecūdus.Onſequent̓ querit̉. vtꝝ naturalia omīa inferiora vt corꝑalia ſubiacēt fato: ẜm fatūdicit̉ vis poſitōis ſideꝝ. Qd̓ videt̉. naꝫ ſi illa que inter naturalia ſunt nobiliſſima: vt corꝑa hūana: ſubiacent poſitioni ſideꝝ motui corpoꝝ ſuꝑceleſtiū: nam homo generat hoīeꝫ ſol. multo fortiꝰ alianaturalia. Si hmōi poſitio ſiue ꝯſtellatio hꝫ effectuꝫin ꝯceptū partu hoīm. hꝫ effectū reſpectu brutoruꝫ vegetabiliū oīm etiā naturaliū maxime reſpectunaturaliū corꝑalium. Contra aug. v. de ci. dei. ꝗd taꝫad corpus ꝑtinēs ꝙͣ corꝑis ſexus. tn̄ ſub eadeꝫ poſition ſideꝝ: diuerſi ſexus gemī ꝯcipi potuerūt. ſi illudqd̓ eſt maxime ꝑtinens ad corpus ſubiacet fato: videtur nec alia debeant ſubiacere. vel ad minnaturalia ſeu corꝑalia debeāt dici ſubiacere poſitioniſideꝝ. Ad dd̓m. omīa naturalia inferiora ſubiacent fato: ẜm fatum dicit̉ vis poſitiōis ſideꝝ. vn̄ ꝯſiderat̉ radicatio quedaꝫ in vi poſitōnis ſi exapta nata ſunt quedaꝫ derelinqui in inferioribꝰ: ſluꝫ poſita eſt reſpectu hoīm: ſꝫ etiā reſpectu alioꝝ inrioꝝ. tn̄ ẜm ph̓i ponebāt fatū radicari in ſtellis. ſcꝫ.