Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

quorundā expoſitoꝝ. hoc ꝓnomen hic demonſtrat ſeriem fataleꝫ que dicit̉ ꝯſtringere res indiſſolubili cauſaꝝ ꝯnexione. qꝛ ꝯtinet res indiſſolubil̓r ſub periodo adiuina ꝓuidentia ordinata. qd̓ pꝫ ex lr̄a ſequenti: dicit. Que ab immobilis ꝓuidentie ꝓficiſcant̉ exordijs: ipſas qͦꝫ immutabiles eſſe ncc̄e eſt. vnde hec indiſtbilitas ꝯnexionis cauſaꝝ: ē incōmūicatio ſuarum virtutū reſpectu ſuoꝝ effectuū. ꝓut prouiſuꝫ eſt adiuina ꝓuidentia. dicit̉ igit̉ fatum ꝯſtringe̓ res immitabili connexione cauſaꝝ: quia coercet illa vt vnahabeat qd̓ alterius eſt. nec poteſt euagari exͣ illud qd̓ordinatum eſt ſiue ꝓuiſum ē a diuina ꝓuidentia. Hecigit̉ indiſſolubilitas omīs eſt ꝯtraria mobilitati norus ẜm quam fatum res ꝯnectit. Ad illud quod obijcit̉ de tercia diffinitōne. illi ſubſit veritas. eo ex vipoſitōnis ſideꝝ relinquūt̉ diſpoſitōnes in rebꝰ. Dicenduꝫ ſunt tria genera diſpoſitionū in homībꝰ. Suienim quedaꝫ que ita pure ſunt: ſunt ſub lib. ar. ſicut aliquis ſit longus vel breuis: albus vel niger.in his bene pn̄t poſitiones ſideꝝ. Sunt etiā alie poſitiones que lꝫ ſint naturales: in his tn̄ pōt iuuare liberūar. ſicut ſanitas vel egritudo. poteſt .n. li. ar. adiuuari regi natura. in his etiā poteſt vis poſitōis ſideꝝquatenꝰ naturales ſunt. Sunt preter has etiā alie que ſunt naturales: ſꝫ ſubſunt libero ar. vel ipſius hoīsvel quibuſdaꝫ ſpiritibꝰ: vel etiam cauſe p̄me. vt aliquis ſit fur. hoc .n. ſubeſt voluntati hoīs vel etiam maligno ſpiritui ſuggerēte nature. Similit̓ aliꝗsſit religioſus: hoc .n. ſubeſt nature: ſꝫ voluntati deigratiā infundentis. in his ſimpl̓r loquēdo non habꝫpoſſe vis poſitōnis ſideꝝ. Cum dicebant illi ph̓i: fatum eſt vis poſitionis ſideꝝ. intelligebāt fatū poſſet cognoſci ſolum qualis quis eſſet futurus primogenere diſpoſitionū aūt ſecūdo: ſꝫ etiā tercio. Hoc autē eſt verum. quia in illas poteſt vis poſitōis ſideꝝſimpl̓r loquendo. negamus tn̄ quin aliquo ibihaberet vim ad inclinatōꝫ ipſius aīe ex diſpoſitionibꝰcorꝑis: ꝓpter colligatōeꝫ aīe ad corpus. vtpote ſi natꝰeſt ſub marte: relinquit̉ quedam diſpoſitio in corporevt ſit calidus vel alicuiꝰ qualitatis. que exn̄s in corꝑeapta eſſet ad inclinandū aīam eius ſiue voluntateꝫ adhoc. vt eſſe iracūdus. ſꝫ iſta vis nullo neceſſitatē inducit. hoc aūt putabant ipſi: vnde fallebant̉. Un̄ cōtratales opponit b. grego. in omel̓. math̓. ij. ſuꝑ illd̓. Cumnatus eſſet ih̓s ⁊cͣ. Et dicit ſic. Abſit hoc a cordibus fideliū vt fatum aliquid eſſe dicant. vitam quippe hoīmſolus qui creauit cōditor adminiſtrat. neqꝫ .n. ꝓpt̓ ſtellas homo: ſꝫ ſtelle ꝓpter hoīeꝫ facte ſunt. Obijcit etiamipſe b. grego. augꝰ. de duobꝰ gemīs qui ſimul ꝯcept ſimul nati ſunt: quoꝝ alter bonus alter malꝰ. vt tacob eſau. alter ſeruus alter liber. vt in filio ancillefilio regis ſimul ꝯceptis natis. poſſent rn̄de̓ ꝗdā virtus ꝯſtellatōnis qͣi in inſtanti mutat̉. iacob aūteiau in eodeꝫ inſtanti nati ſunt. opponit gͦgͦ. ſi ꝓpterdiuerſitateꝫ inſtantiū diuerſuꝫ eſt fatū iacob eſau. nec in eodeꝫ inſtanti egrediat̉ vnū membꝝ alterūneceſſe iam erit: vt tot dicant fata quot mēbra naſcentis ſunt. qd̓ dicit̉. Obijcit etiaꝫ aliter grego. ſic. Fateri mathematici ſolent: quiſꝗs ſub ſigno aquarij naſcitur. in hac vita piſcatoris miſteriuꝫ ſortiat̉. piſcatores v̓o vt fert̉ gethulia habet. Quis dicat quia nemo illic in ſtella aquarij naſcit̉ vbi piſcator om̄i modo habet̉. Similit̓ etiam obijcit qd̓ dicit̉. qui ſub ſio libre naſcūt̉ trapazete ſunt futuri. in multis autēlocis ſub libraiulti naſcūt̉ vbi trapazete penitꝰ ignranrt tn̄ aug. de ciui. dei. de duobꝰ de quibꝰ dixereode.ē infirmabant̉ eodēhtͣ.e alleuiabant̉. q̄ſituꝫē eēt? qui rn̄dit.ſent. Ypocras auteꝫ

dixit hoc erat: quia ab eiſdeꝫ parentibꝰ eodeꝫ cōceptu eodeꝫ partu erant editi. Et tūc opponit ꝯͣ aſtrologum augꝰ. dicit. ſi cauſa huiꝰ requirēda erat: magis debuit cauſa intriſeca ſiue minus remota. ſicut exꝑte humoꝝ complexionis alimentoꝝ alioꝝ medicinaliū: ꝙͣ cauſa remota extrinſeca ſicut ipſe ſtelle.pter ẜm illam acceptioneꝫ ꝯtra quam diſputat auguſti. recte fatum eſt. Ad aliud quod obijc̄. fatum ẜm accipit̉ ab auḡ. continet̉ ſub fato ẜm accipit̉ a boetio. Dicendū aliter aliter accipit̉ ẜm intētioneꝫ boetij auguſtini. ſicut .n. vult boe. quemadmo eſt quidam ordo a deo hic eſt diuina ꝓuidētia: itaeſt ab illa ꝓuidentia relictus quidam ordo ipſaꝝ cauſarum ad ſuos effectus in ipſis rebꝰ cauſaꝝ. dico potentiuꝫ per ſe ad ponendū ſuos effectus. intelligimusper ſe .i. ſufficient̉. vt ſit per ſe voluntas cauſa voluntarioꝝ: ſic natura naturaliū. Sed intelligendū adhūc ex diuina ꝓuidentia relinquit̉ in rebus duplex ordo ſiue ordo quo ad duo. ſcꝫ quō ad eſſentiā: quo admouendū. non quilibꝫ ordo a diuina ꝓuidentia relictus in rebus debet dici fatum ẜm boe. ſed tn̄ ille ordoſiue diſpoſitio illa que eſt ꝙͣtum ad mouendū. ex diſtinctione boetij dicit. fatum eſt rebus mobilibus īherens diſpoſitio ⁊cͣ. dicit entibꝰ. Et ſimilit̓ in aliadeſcriptione dicit. eſt mobilis nexus. ẜm hanc rationeꝫ fati: cuꝫ nullus motus immobilibꝰ accidat ſinecauſa ordinata ad illum effectum: recte pn̄t dici omēsmotus reꝝ iſtaꝝ mobiliuꝫ eſſe ſub diſpoſitōne fati ẜmboe. Scd̓ꝫ aūt acceptōꝫ auguſtini: que ſua eſt: ſꝫ accipit illam a ph̓is: vt ꝯtra illam diſputet. ꝯtinet̉ fatum ſub fato ẜm accipit boe. qd̓ patet. qꝛ philoſophiilli accipiebāt fatum niſi circa hoīes in vi poſitionis ſideꝝ. in hoc errabant ipſi ponebant nccītatēſiue certitudineꝫ ineuitabilitatis in ipſis effectibꝰ relinquēdis in hominibꝰ. vnde ipſi volebāt dicere. iſteſi naſcit̉ ſub tali poſitōne ſideꝝ vel concipit̉: ineuitabiliter erit fur vel religioſus hmōi. ſic aūt eſt. vnd̓ pꝫ eſt creatū ꝯtentū ſub fato ẜm boe. nam boetius intendebat aliqueꝫ effectū neceſſario relinꝗ inhomībus: per quem ineuitabilit̓ eſſet bonus vel malus Nembrū terciū¶Onſequenter querit̉ quoꝝ ſit fatuꝫ hocmodo. Primo. an fatum ſit oīm quorū ēdiuina ꝓuidentia: Secūdo. vtꝝ naturalia omīa inferiora: vt corꝑalia: ſubiaceātfato. Tercio. vtꝝ corpꝰ xp̄i in ſuo ꝯceptū vel partu aliquo ſubfuerit fato.Articulꝰ primꝰD primū quo querit̉. an oīm quoꝝ eſt diuina ꝓuidentia ſit fatum. Et videt̉ ſic. Boetius. fatū eſt rebꝰ mobilibꝰ inheres diſpoſitio quā ꝓuidētia ſuis q̄qꝫ nectit ordinibꝰ. Si aūtuidentia queqꝫ nectit per diſpoſitionem que eſt fatuꝫ. quecunqꝫ diſpoſitione que eſt fatum nectuntur: ſuntfatalia. ergo quecunqꝫ nectit prouidentia nectunturfatum. Item idem ẜm Boetium. Fatum eſt eorumque diuina ſimplicitas gerenda diſpoſuit mobilis nexus. ergo fatum eſt eorum que cadunt ſub diuina diſpoſitione. ſed quecunqꝫ ſubſunt diuine prouidētie ſubſunt diuine diſpoſitioni. ergo fatum eſt omnium eorum quorum eſt prouidentia. Item in hoc videtureſſe differentia inter prouidentiam fatum ꝙͣtum adilla que in illis ſubſunt. prouidentia eſt diſpoſitioſimul omnia diſponens. fatum eſt per quod vnum.quodqꝫ ad effectum producit. Sicut artifex digerit mente omnia quecunqꝫ vult ad effectum ducere.