Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

puncto et in circulo. exin̄ in īmaterialibꝰ. vt in intellectu ī rōcinatōe. vult dicere. ſicut intellectꝰ ſimplexē reſpectu rōcinatōis: tn̄ rōcinatio ē ab intellectu. Sil̓iter et de alijs. ſic ꝓuidentia ſe habet ad fatū vt ꝓuidentia: ſic ip̄a diuina diſpoſitio reꝝ gubernandaꝝ. fatū v̓oip̄a deductio gubernatōis. et ē hec ab illa. et ip̄a ꝓuidētia immobilis ſtat: fatū v̓o mobile. Et hoc patꝫ ſolutio ad ſecundo obiectum. Articulus ſecundusD illud quod ſecūdo querit̉. vtrum ꝓuidētiaſit ſimplex vel: ꝓcedit̉ ſic. omne cōtenti multitudinis inꝙͣtuꝫ hmōi habet ſimplicitatē. ſꝫ ꝓuidētia ē cōtentiua ml̓titudinis. quia ꝓuidētia tot rerū ē ꝯtentiua quot capit ecōuerſo. Multas aūt res capit amplectit̉: īmo oīa ſicut dicit boetius. ꝓuidētia habet ſimplicitatem. Ad oppoſituꝫBoetius in li. de cōſolatōe. illud certe manifeſtum eſt:immobilē ſimplicemqꝫ formā rerū ꝓuidentiā. ꝓuidentia ē ſimplex. Rn̄ſio. dd̓m ꝓuidentia ſimplex ē omnimoda ſimplicitate. Ad rōem in cōtrariū dd̓m ꝓuidentia cōtinet rerū ſpecies fiendarū ſicut. ſicut vniuerſum in quo cōtinētur tāꝙͣ ꝑtes cōſtituentesip̄m. et ponūt ī ip̄o multitudinē. ſic aūt ē hic deuidentia. ꝯtinere aūt vt repugnat ſimplicitati canſe. maxime in deo in quo cōtinent̉ omnia ſicut in ſuavn̄ boetius. ſicut artifex faciēdo domū vel rei formāte ꝑcipiēs mouet oꝑis effectū. et ſimpliciter p̄ſenterꝑſpexerat: tꝑales ordines ducit. ita deus ꝓuidētiauidē ſingulariter ſtabiliterqꝫ fienda diſponit. et hoc eſtqd̓ dicit aug. ſuꝑ illud Ro. xj. ex ip̄o et per ip̄m ⁊cͣ. arsomnipotentis atqꝫ ſapiētis dicit̉ plena oīm ratōnum etincōmutabiliū viuētiū: omnes vnū in ea. Sunt em̄ inip̄a ẜm modū cauſe. vn̄ ſit ſimpliciſſima: necpatiēs ml̓tiplicitatē aliquā: ſunt ibi ſimpliciſſimo.Irticulꝰ terciD illud qd̓ querit̉. vtrū ꝓuidētia ſit. īgenere cauſe? ꝓceditur ſic. Boetius ī. v. li.de cōſolatōe. omniuꝫ generatio reꝝ cūctuſqꝫmutabiliū naturaꝝ ꝓgreſſus. et quidqd̓ aliquouet̉ cauſas formas ex diuine mētis ſtabilitate ſortitur.hec in fine ſimplicitatis arte cōpoſita multiplicē rebusgerēdis modū ſtatuit. qui modus in ip̄a diuine intelligētie puritate cōſpicit̉: ꝓuidētia nominat̉. ex hac autoritate patet. ꝓuidētia reſpicit res gerēdas ſiue fiendas ab ip̄o artifice primo. ita ē reruꝫ. Sed ſitformalis on̄ditur. quoniā dicit boetiꝰ ī eodē. manifeſtūē immobilē ſimplicemqꝫ gerendarū rerū formā ꝓuidentiā. Ex quo ſic ambro. ꝓuidētia ē forma rerū gerendarū. ſed forma rerū gerendaꝝ ē ip̄a formalis exēplaris. prouidētia ē formalis exemplaris rerū. Iteꝫboetius in eodē prouidētia ē ip̄a illa diuina ī ſummooīm prīcipe ꝯſtituta.cta diſponit. pꝰ dic̄. deꝰ ꝓuidētia ꝗdē ſiriter ſtrqꝫ faciēda diſponit. ẜmte eſt c.lis exēplaris: hmōiſiue ars ēdētia ī deo ē formalisfitiēs pꝫ. qꝛ dic̄ damaſce.ei. Sꝫ volūtas dei ē effici dicgen̄. volūtas d̓i ponit neceſ. et dicit et̄ ī ench̓. volūtas dei ē oīm notiērū. ꝓuidētia ē efficiēs reꝝ. Itē boetiustōe dic̄. dedit ꝓuidētia a ſe creatis hanccām vt qͦad poſſint naturalit̓ deſidēntite habr̄. ꝓuidētie ſit creare. ſꝫ creare ēiētis: qꝛ creare dic̄ ꝓduce̓ res ad. quodciētisuidētia ē efficiēs. at̄ ſitoniā dic̄ aug. in li. lxxxiij. q̄ſtionū. ſūmecetera ſūt bona. porro illude cet̓a ſūt bona ſeip̄m bonū ē: quā

diuinā prouidētiā vocamꝰ. prouidētia ē ſummū bonūſꝫ ſummū bonū ē finis oīm ſicut et̄ probat boetiꝰ. prouidētia ē finis rerū. finalis rerū. Solutō. dd̓mſicut dictū ē ſupͣ. ī prouidētia ſunt duo ip̄a cognitōdeterminat̉ ex ꝑte videntie. et ē ibi cālitas ſuperadditaip̄i cognitōi vel videntie vocat̉ poſitōem additā.cedimus ergo prouidētia ē ſꝫ ꝙͣtum ad cognitōneꝫvel videntiā quā importat ē formalis exēplaris. qꝛ ſicut in ſciētia edificādi in artifice ē exēplaris domꝰ: itain ſcīa diuīa ē exemplaris formaꝝ fiendaꝝ. vn̄ ip̄a dr̄ydea rerū. et ſe habeat prouidētia ad modū rōnis vel exemplaris ī artifice dicit boetius. ſicut artifex faciēde rei formā mēte proſpiciēs vel ꝑcipiēs mouet oꝑis effectū: pn̄terqꝫ ꝑſpexerit tꝑales ordines ducit: ita deꝰprouidentia quidē ſingulariter faciēda ſtabiliterqꝫ diſponit. ſꝫ rōe cālitatis ſuꝑaddite ſe habet ī rōe efficietis. dr̄ prouidētia bona volūtas dei cūcta gubernant̉ atqꝫ regūtur. Ad illud aūt qd̓ obijcit̉ de finali. dd̓m prouidētia ē finalis rerū. Et ad illudobijcitur ip̄a ē ſummū bonū. dd̓m in fine duo ſuntſcꝫ terminare finire ip̄as res ordines rerū: iterū finis ē mouē efficiētē ſic̄ dic̄ ph̓s. ꝓpria tn̄ inqͣtū finisdet̓mīat̉ ī t̓mīat̉ res: ad ip̄m velut ad tminū ordinant̉ res: ſic ſūmū bonū habet has duas rōes ī prouidētia. ē illd̓ finis qd̓ ē moue̓ efficiētē: ſic hꝫ ī ſe virtutē ordinādi oēs res ſicut finis. ſꝫ dr̄ ī rōe terminātis res. verū tamē hoc habet de rōe finis magis refert̉ ad ip̄m efficiētem prouidētia: ē ſummū bonum. etſummū bonū habet p̄dictas duas rōes. quarū vna conuenit prouidentie. de aūt materiali hꝫ locū q̄ſtio.Uel pōt dici. ſummū bonū dicit̉ finis efficiēs. Efficiens aūt dr̄ inqͣtū ē ſui coīcatiuū vel diffuſiuū. hācrōem dr̄ prouidentia bonū. qd̓ patet ex illo v̓bo aug. inli. lxxxiij. q. Summe illd̓ bonū ē: cuius p̄ticipatōe cetera bona ſunt: quā diuinā prouidētiā vocamus. igit̉ſequitur prouidētia ē ſummū bonū: ergo ē finis ſꝫ ē peccatū id ē fallacia ẜm accidens.Nembrum quartumOnſequenter queritur quorum eſt prouidentia hoc modo. Primo vtrum bonoruꝫet malorum. Secundo vtrum caſualiumTercio vtrū voluntarioꝝ. Quarto vtruꝫnobilium et vllium. Articulꝰ primꝰD primū ſic. creatōis actus ē fundamentuꝫquaſi ad producēdū res ī. gubernare v̓oꝯtinē ml̓tiplicare ꝯſil̓es actꝰ ſunt qͣi edificia appoſita ſuꝑ illd̓ fundamētū: ſꝫ edificiū ſe extendit vltra ꝙͣ fundamētū. creare aūt tm̄ ſe extēdit ad bonagen̄. j. vidit deꝰ cūcta fecerat ⁊cͣ. gubernaē̓. cōtinere.ml̓tiplicare hmōi actꝰ ſunt qͣi ſuꝑ edificia: tm̄ ſe extēdēt ad bona. ſꝫ gubernatō ē prouidētie. prouidētia erittm̄ bonoꝝ. Itē aug. ī li. lxxxiij. q. prouidētia ē ſummūbonū a cetera bona ſunt. ſꝫ a ſummo bono deſcēdūtnec deriuant̉ niſi tm̄ bona: prouidētia tm̄ ſe extēdit adbona. Itē damaſ. oīno neceſſe ē oīa prouidētia fiuntẜm rectā diſpoſitōeꝫ optima deo decētiſſima fieri. ſꝫmala ſūt optima nec d̓o decētiſſima: mala ſuntſub diuīa prouidētia. It̄ hoc probat̉ ſil̓e. ſi eēt aliꝗs rex magnꝰ potēs. nūqd̓ ꝑmittēt in regno ſuo aliqd̓malū qd̓ deſtruet regnū. vtiqꝫ ſi ꝯgnoſcēt illd̓ malū potētiā hr̄et expellēdi vl̓ et̄ deſtruēdi. ſꝫ deꝰ rex regū ēoīpotēs oīſciēs. Si igit̉ aliqͣ ſūt mala ī regno eiꝰ: nonſūt ſub eiꝰ prouidētia. Sꝫ ꝯͣ. hugo ī ſuis ſentētijs vtrūqꝫ oꝑat̉ prouidētia ī ſuo alieno. ī ſuo qd̓ fecit ī alienoqd̓ ꝑmiſit: ſꝫ illd̓ alienū ē malū: prouidētia oꝑat̉ circamalū. ſe extēdit et̄ ad malū. Itē ſuꝑ illd̓ nūeri. xxij.venit at dn̄s. glo. origen̄. nos dicemꝰ ſapīa dei .i. proui-