puncto et in circulo. ⁊ exin̄ in īmaterialibꝰ. vt in intellectu ⁊ ī rōcinatōe. vult gͦ dicere. ꝙ ſicut intellectꝰ ſimplexē reſpectu rōcinatōis: tn̄ rōcinatio ē ab intellectu. Sil̓iter et de alijs. ſic ꝓuidentia ſe habet ad fatū vt ꝓuidentia: ſic ip̄a diuina diſpoſitio reꝝ gubernandaꝝ. fatū v̓oip̄a deductio gubernatōis. et ē hec ab illa. et ip̄a ꝓuidētia immobilis ſtat: fatū v̓o mobile. Et ꝑ hoc patꝫ ſolutio ad ſecundo obiectum.¶ Articulus ſecundusD illud quod ſecūdo querit̉. vtrum ꝓuidētiaſit ſimplex vel nō: ꝓcedit̉ ſic. omne cōtentiuū multitudinis inꝙͣtuꝫ hmōi nō habet ſimplicitatē. ſꝫ ꝓuidētia ē cōtentiua ml̓titudinis. quia ꝓuidētia tot rerū ē ꝯtentiua quot capit ⁊ ecōuerſo. Multas aūt res capit ⁊ amplectit̉: īmo oīa ſicut dicit boetius. gͦ ꝓuidētia nō habet ſimplicitatem. ¶ Ad oppoſituꝫBoetius in li. de cōſolatōe. illud certe manifeſtum eſt:immobilē ſimplicemqꝫ formā rerū eē ꝓuidentiā. gͦ ꝓuidentia ē ſimplex. ¶ Rn̄ſio. dd̓m ꝙ ꝓuidentia ſimplex ē⁊ omnimoda ſimplicitate. ¶ Ad rōem in cōtrariū dd̓mꝙ ꝓuidentia cōtinet rerū ſpecies fiendarū ſicut cā. nō ſicut vniuerſum in quo cōtinētur tāꝙͣ ꝑtes cōſtituentesip̄m. et iō ponūt ī ip̄o multitudinē. nō ſic aūt ē hic de ꝓuidentia. ꝯtinere aūt vt cā nō repugnat ſimplicitati canſe. maxime in deo in quo cōtinent̉ omnia ſicut in ſua cāvn̄ boetius. ſicut artifex faciēdo domū vel rei formā mēte ꝑcipiēs mouet oꝑis effectū. et ꝙ ſimpliciter p̄ſenterꝑſpexerat: ꝑ tꝑales ordines ducit. ita deus ꝓuidētiauidē ſingulariter ſtabiliterqꝫ fienda diſponit. et hoc eſtqd̓ dicit aug. ſuꝑ illud Ro. xj. ex ip̄o et per ip̄m ⁊cͣ. arsomnipotentis atqꝫ ſapiētis dicit̉ plena oīm ratōnum etincōmutabiliū viuētiū: ⁊ omnes vnū in ea. Sunt em̄ inip̄a cā ẜm modū cauſe. vn̄ cū ſit cā ſimpliciſſima: nec cōpatiēs ml̓tiplicitatē aliquā: ſunt ibi mō ſimpliciſſimo.Irticulꝰ terciD illud qd̓ querit̉. vtrū ꝓuidētia ſit cā. ⁊ ī qͦgenere cauſe? ꝓceditur ſic. Boetius ī. v. li.de cōſolatōe. omniuꝫ generatio reꝝ cūctuſqꝫmutabiliū naturaꝝ ꝓgreſſus. et quidqd̓ aliquo mō mōuet̉ cauſas formas ex diuine mētis ſtabilitate ſortitur.hec in fine ſimplicitatis arte cōpoſita multiplicē rebusgerēdis modū ſtatuit. qui modus cū in ip̄a diuine intelligētie puritate cōſpicit̉: ꝓuidētia nominat̉. ex hac autoritate patet. ꝙ ꝓuidētia reſpicit res gerēdas ſiue fiendas ab ip̄o artifice primo. ⁊ ita ē cā reruꝫ. Sed ꝙ ſit cāformalis on̄ditur. quoniā dicit boetiꝰ ī eodē. manifeſtūē immobilē ſimplicemqꝫ gerendarū rerū formā eē ꝓuidentiā. Ex quo ſic ambro. ꝓuidētia ē forma rerū gerendarū. ſed forma rerū gerendaꝝ ē ip̄a cā formalis exēplaris. gͦ prouidētia ē cā formalis exemplaris rerū. ¶ Iteꝫboetius in eodē prouidētia ē ip̄a illa diuina rō ī ſummooīm prīcipe ꝯſtituta. qͣcta diſponit. ⁊ pꝰ dic̄. deꝰ ꝓuidētia ꝗdē ſiriter ſtrqꝫ faciēda diſponit. ẜmte eſt c.lis exēplaris: ⁊ hmōi rōſiue ars ēdētia ī deo ē cā formalisfitiēs pꝫ. qꝛ dic̄ damaſce.ei. Sꝫ volūtas dei ē cā efficin̄ dicgen̄. ꝙ volūtas d̓i ponit neceſjͣ. et dicit et̄ ī ench̓. ꝙ volūtas dei ē cā oīm notiērū. ꝓuidētia gͦ ē cā efficiēs reꝝ. ¶ Itē boetiustōe dic̄. ꝙ dedit ꝓuidētia a ſe creatis hanccām vt qͦad poſſint naturalit̓ deſidēntite habr̄. ꝙ ꝓuidētie ſit creare. ſꝫ creare ēiētis: qꝛ creare dic̄ ꝓduce̓ res ad eē. quodciētisuidētia ē cā efficiēs. ¶ Ꝙ at̄ ſitoniā dic̄ aug. in li. lxxxiij. q̄ſtionū. ſūmecetera ſūt bona. porro illudnūe cet̓a ſūt bona ꝑ ſeip̄m bonū ē: quā
diuinā prouidētiā vocamꝰ. prouidētia gͦ ē ſummū bonūſꝫ ſummū bonū ē finis oīm ſicut et̄ probat boetiꝰ. gͦ prouidētia ē finis rerū. gͦ ⁊ cā finalis rerū. ¶ Solutō. dd̓mſicut dictū ē ſupͣ. ꝙ ī prouidētia ſunt duo ip̄a cognitō q̄determinat̉ ex ꝑte videntie. et ē ibi cālitas ſuperadditaip̄i cognitōi vel videntie q̄ vocat̉ ꝑ poſitōem additā. cōcedimus ergo ꝙ prouidētia ē cā ſꝫ ꝙͣtum ad cognitōneꝫvel videntiā quā importat ē cā formalis exēplaris. qꝛ ſicut in ſciētia edificādi in artifice ē cā exēplaris domꝰ: itain ſcīa diuīa ē cā exemplaris formaꝝ fiendaꝝ. vn̄ ip̄a dr̄ydea rerū. et ꝙ ſe habeat prouidētia ad modū rōnis velcā exemplaris ī artifice dicit boetius. ſicut artifex faciēde rei formā mēte proſpiciēs vel ꝑcipiēs mouet oꝑis effectū: pn̄terqꝫ ꝑſpexerit ꝑ tꝑales ordines ducit: ita deꝰprouidentia quidē ſingulariter faciēda ſtabiliterqꝫ diſponit. ſꝫ rōe cālitatis ſuꝑaddite ſe habet ī rōe efficietis.⁊ h̓ mō dr̄ prouidētia bona volūtas dei qͣ cūcta gubernant̉ atqꝫ regūtur. ¶ Ad illud aūt qd̓ obijcit̉ de cā finali. dd̓m ꝙ prouidētia nō ē cā finalis rerū. Et ad illud qͦobijcitur ꝙ ip̄a ē ſummū bonū. dd̓m ꝙ in fine duo ſuntſcꝫ terminare ⁊ finire ip̄as res ⁊ ordines rerū: iterū finis ē mouē efficiētē ſic̄ dic̄ ph̓s. ꝓpria tn̄ rō inqͣtū finisdet̓mīat̉ ī hͦ ꝙ t̓mīat̉ res: ⁊ ꝙ ad ip̄m velut ad tminū ordinant̉ res: ⁊ ſic ſūmū bonū habet has duas rōes ī prouidētia. gͦ ē illd̓ finis qd̓ ē moue̓ efficiētē: ⁊ ſic hꝫ ī ſe virtutē ordinādi oēs res ſicut finis. ſꝫ nō dr̄ ī rōe terminātis res. verū tamē ꝑ hoc ꝙ habet de rōe finis magis refert̉ ad ip̄m efficiētem prouidētia: gͦ ē ſummū bonum. etſummū bonū habet p̄dictas duas rōes. quarū vna conuenit prouidentie. de cā aūt materiali nō hꝫ locū q̄ſtio.Uel pōt dici. ꝙ ſummū bonū dicit̉ finis ⁊ efficiēs. Efficiens aūt dr̄ inqͣtū ē ſui coīcatiuū vel diffuſiuū. ⁊ ꝑ hācrōem dr̄ prouidentia bonū. qd̓ patet ex illo v̓bo aug. inli. lxxxiij. q. Summe illd̓ bonū ē: cuius p̄ticipatōe cetera bona ſunt: quā diuinā prouidētiā vocamus. nō igit̉ſequitur prouidētia ē ſummū bonū: ergo ē finis ſꝫ ē peccatū id ē fallacia ẜm accidens.Nembrum quartumOnſequenter queritur quorum eſt prouidentia hoc modo. Primo vtrum bonoruꝫet malorum. Secundo vtrum caſualiumTercio vtrū voluntarioꝝ. Quarto vtruꝫnobilium et vllium.¶ Articulꝰ primꝰD primū ſic. creatōis actus ē fundamentuꝫquaſi ad producēdū res ī eē. gubernare v̓o ⁊ꝯtinē ⁊ ml̓tiplicare ⁊ ꝯſil̓es actꝰ ſunt qͣi edificia appoſita ſuꝑ illd̓ fundamētū: ſꝫ edificiū nō ſe extendit vltra ꝙͣ fundamētū. creare aūt tm̄ ſe extēdit ad bonagen̄. j. vidit deꝰ cūcta q̄ fecerat ⁊cͣ. gͦ gubernaē̓. cōtinere.ml̓tiplicare ⁊ hmōi actꝰ ꝗ ſunt qͣi ſuꝑ edificia: tm̄ ſe extēdēt ad bona. ſꝫ gubernatō ē prouidētie. gͦ prouidētia erittm̄ bonoꝝ. ¶ Itē aug. ī li. lxxxiij. q. prouidētia ē ſummūbonū a qͦ cetera bona ſunt. ſꝫ a ſummo bono nō deſcēdūtnec deriuant̉ niſi tm̄ bona: gͦ prouidētia tm̄ ſe extēdit adbona. ¶ Itē damaſ. oīno neceſſe ē oīa q̄ prouidētia fiuntẜm rectā diſpoſitōeꝫ ⁊ optima ⁊ deo decētiſſima fieri. ſꝫmala nō ſūt optima nec d̓o decētiſſima: gͦ mala nō ſuntſub diuīa prouidētia. ¶ It̄ hoc probat̉ ꝑ ſil̓e. ſi eī eēt aliꝗs rex magnꝰ ⁊ potēs. nūqd̓ ꝑmittēt in regno ſuo aliqd̓malū qd̓ deſtruet regnū. Nō vtiqꝫ ſi ꝯgnoſcēt illd̓ malū⁊ potētiā hr̄et expellēdi vl̓ et̄ deſtruēdi. ſꝫ deꝰ rex regū ēoīpotēs ⁊ oīſciēs. Si igit̉ aliqͣ ſūt mala ī regno eiꝰ: nonſūt ſub eiꝰ prouidētia. ¶ Sꝫ ꝯͣ. hugo ī ſuis ſentētijs vtrūqꝫ oꝑat̉ prouidētia ī ſuo ⁊ alieno. ī ſuo qd̓ fecit ī alienoqd̓ ꝑmiſit: ſꝫ illd̓ alienū ē malū: gͦ prouidētia oꝑat̉ circamalū. gͦ ſe extēdit et̄ ad malū. ¶ Itē ſuꝑ illd̓ nūeri. xxij.venit at dn̄s. glo. origen̄. nos dicemꝰ ſapīa dei .i. proui-