Queſtio.xxvj.

dentia dei oīa eē ita diſpoſita: vt nihil ocioſum ſit apuddeū nec bonū nec malū. maliciā deus nō fecit. cū tn̄ inuētaꝫ ab alijs ꝓhibere poſſit nō ꝓhibuit: ſꝫ ea vtitur ad neceſſarias cās. gͦ mala nō ſunt ſub diuina ꝓuidētia. ¶ It̄Boetius de cōſolatōe. ſola diuina vis ē cui mala bonaſunt. mala inquā ip̄i creature: cū eis ꝯpetēter vtēdo alicuius boni elicit effectum. ordo em̄ in diuinis ita cūctacōplectit̉. vt qui ab aſſignato ordine r̄ceſſerit .ſ. miſcd̓iein aliū ordine relabatur .ſ. iuſticie. iuxͣ illud ꝓuer. xvj.oīa ꝓpter ſemetip̄m oꝑatus ē dn̄s impiū qͦꝫ ad diē malū ergo mala ſubſunt diuine ꝓuidentie et et̄ bona. ¶ It̄pyo. de diuinis nominibꝰ. Etenim malū ad vniuerſitatē boni ꝯferēs ē. nō imꝑfectū eē ei largiēs. ſꝫ quicqͥdē cōferēs ad vniuerſitatē ē ordinatū. ordinatū autē eē ē ſubdiuina ꝓuidētia: gͦ malū ē ſub ꝓuidentia. ¶ Quod cōcedimus. Sed notādū. ꝙ dupliciter dr̄ aliquid eē ſub diuina ꝓuidētia. Uno mō vt ab ip̄a creatum vel factū. etſic ſunt bona tm̄ ſub ꝓuidētia. Alio mō nō vt ab ip̄o factū: ſꝫ cum factū ē ab homine vel angelo malo ab ip̄a ordinādum. et ſic ſunt mala ſub diuina ꝓuidētia. ſic gͦ ſubdiuina ꝓuidētia ſunt bona tāꝙͣ ab ip̄a facta: et etiā mala tāꝙͣ ab ip̄a ordinata. vn̄ hugo ī ſentētijs. ẜm hāc vniuerſalē ꝓuidentiam cūctoꝝ nō ſolum ſuis que bona ſūtſꝫ alienis que mala ip̄e nō fecit ſꝫ ꝑmiſit: qd̓ debitū ē diſpēſat. nihil em̄ ī regno ſuo hāc ordinatōem euadet. Nāet ip̄a iniquitas ex hac ꝓuidentia ſtipendia habet. ⁊ nōpoterat vel ip̄a malicia in obliuionē venire apud ꝓuiſorē omniū. Scd̓m hoc ergo rn̄dendum ē ad omīa q̄ obijciunt̉ ī ꝯtrariū. ꝙ .ſ. mala nō ſunt ſub diuina ꝓuidentiaqꝛ oēs ille rōes ꝓcedūt illa via qͣ mala nō ſunt ſub ꝓuidētia diuina tāꝙͣ ab ip̄a creata vel facta. ¶ Ad primumdd̓m. ꝙ nō eſt ſimile de creatōe et gubernatōe. creatio eīē de nihilo. vn̄ nō ponit rem exiſtētem. īmo ē de nō eē adeē ſiue de nihilo in aliquid. malū aūt ecōuerſo .ſ. de aliqͦin nihil ſiue de eē in nō eſſe. et hoc ē quia malū eſt corruptio ip̄ius nature que eſt ens et bonum. et iō contrariomodo ꝓcedunt creatio et malicia. vn̄ nō poteſt trahi creatio vt dicatur mala. ſed malū nō ſe habet ecōtrario gubernatōni: quia gubernatio ponit rem exiſtentem. malū aūt nō ē de nihilo ſed de aliquo. nec tn̄ ex hoc ſequit̉ꝙ ad plus ſe extendat gubernatio ꝙͣ creatio. quia ſicutcreatio ſemꝑ terminatur ad bonū cuius eē eſt ex nihiloita gubernatio ſiue reſpiciat bonū ſiue malū ſemꝑ terminat̉ ad bonum. quia nō reſpicit mala ꝓpter ſe: ſꝫ vt ex illis eliciat bonū. Bonū em̄ ē mala ordinari vt nihil ī regno ꝓuidētie maneat inordinatū. et hͦ ē qd̓ dicit boetiꝰ.ꝙ ſola vis diuina ē cui mala bona ſunt. vn̄ ꝓuidētia cōtra malū ſemꝑ vlterius intendit trahere bonū. ⁊ in hocterminat̉ eius aſpectus. Itē cū dr̄ ꝙ gubernatio nō pōtſe plus extende̓ ꝙͣ creatio que ē fundamētū eius. h̓ ē itaintelligēdum. ꝙ ip̄a ꝓuidentia cuius ē gubernatio nonſint aliqua que nō ſubſint creatōi. ab ip̄a eī nō ſunt aliqua niſi bona. tn̄ per hoc nō priuat̉ reſpectus ad aliquaque nō ſunt creata: ſed per defectum voluntatis eductavt ex ip̄is ſemper vlterius bonuꝫ eliciat. ¶ Ad illud qd̓obijcit. ꝙ a ſummo bono nō deſcendit niſi bonū. dd̓mꝙ verum eſt ſicut ab ip̄o factum. nec dicimus ꝙ malumꝓcedat a ꝓuidentia ſicut ab ip̄a factū: ſꝫ ſubeſt ei tanꝙͣab ip̄a ordinatū. ¶ Similiter dicimus ꝙ autoritas damaſc. loquitur d̓ illis que facta ſunt a diuina ꝓuidētiaet nō de illis que reguntur a ꝓuidentia. de illis em̄ quefiunt ab ip̄a: verū ē illud ꝙ fuit decentiſſima et optima⁊ vt nō ē melius fieri. ſupple ẜm ꝙ ſunt in vniuerſitate.quia ſic ꝯgruentiſſime ſunt ſupple ꝙͣtum ad cognitōemvniuerſi: licet ſinguli in ſtatu ſuo poſſent meliora fieri.Similiter dd̓m ē ad alias autoritates. ¶ Ad illd̓ quodobijcit ꝙ aliquis potens nō ꝑmitteret malum fieri ī terra ſi ſciret illa. Similiter dd̓m ē de deo ꝙ rem illā quaꝫmalā p̄ſciret nec crearet nec gubernaret niſi ex ea aliqd̓bonū elicere intenderet. et hoc bene determīat aug. ſu-

ꝑ. ix. ad Ro. Suſtinuit in multa patiētia. glo. nullū deus vel hominum vel angeloꝝ crearet quē maluꝫ eē p̄ſciret: niſi ꝑiter noſſet quibꝰ bonis vſibus eos accomodaret. ſicut etiā facit rex terrenus cū habꝫ aliquot de filijsqui nolunt cōmodari ad aliquē bonuꝫ vſum trāſmittiteos ad alium vſum. et ſic de ip̄is ſemper elicit bonū. Ethec ē etiam rō quare dn̄s ſuſtinet malos. Idem etiā on̄ditur autoritate Prigen̄. ſuꝑ. xxij. nūeri. Malicia vtit̉deus ad neceſſarias cauſas per quam ꝓbat eos qui advirtutū gloriā tendūt. Si em̄ nō eēt malicia: nō eēt ꝗ cōtrairet virtutibꝰ. virtus aūt ſi cōtrariū nō haberet nonclareſceret. ſic ergo ad exercitium bonorum et ꝓbatōeꝫvirtutum ſuſtinet deus malos.¶ Articulꝰ ſecundꝰOnſequenter queritur. an ꝓuidentia ſit caſualiū. Ad quod ſic boetius. v. de cōſolatōe.ordo ille ineuitabili ꝯnexione ꝓcedens. ꝗ deꝓuidentie fonte deſcēdens: cūcta ſuis locis tꝑibuſqꝫ diſpoſuit. ⁊ agit ibi d̓ caſualibus: ergo caſualia ſunt ad ꝓuidentiam. ¶ Item boetius licet diffinire caſum eē inopinatū ex cōfluētibus cauſis in his que ob aliud geruntur euentum. ſicut alius facit domū. et alius tranſit perillū locum: cadit lapis ſuꝑ caput eius et occidit ip̄m. neqꝫ hic facit domū vt lapis cadat ſuper ip̄m: nec hic tranſit vt occidatur a lapide. neuter em̄ hoc intēdit. iſtud at̄dr̄ caſuale. illud aūt ſubeſt gubernatōi et ꝓuiſioni diuine. ꝙ em̄ lapis cadit in illū locū ſubeſt ꝓuidētie ⁊ gubernatōi diuine. Similiter ꝙ iſte vadat ad forum ꝑ illumlocum: et illa hora. hoc ſubeſt gubernatōi diuine ⁊ ordinatōi. Et ex his duabus cauſis cōfluentibus ē caſus. qcaſualia ſubſunt diuine ꝓuidentie. Similiter iſte abſcodit thezaurum ⁊ hͦ p̄ter intentōeꝫ ꝙ alius inueniat. iſtearat terrā illā p̄ter intentōem ꝙ illu inueniat: et tn̄ ip̄minuenit iſtū repone̓ thezaurū: hͦ ſubeſt ꝓuidētie. et ſimiliter arare iſtū. et he ſunt cauſe illius inuētōis. ſi gͦ illecauſe ſubſunt ꝓuidentie diuinc. gͦ caſualia ſubſunt ꝓutdentie diuine. ¶ Item boetius. ſiquidē aliquis euētu temerario motu nulla cauſarū cōnexione ꝓductū caſumeē diffiniat: nihil oīno caſum eē ꝯfirmo. gͦ caſus ē ex cōnexione cauſarū cū ſit aliquid. ſed omnis cōnexio cauſarum faciens aliquid ſubeſt ordinationi diuine: ergocaſus ſubeſt ordinatōi vel ꝓuiſioni diuine. ¶ Item boetius. ꝓuidentia cūcta ꝑiter ꝙͣuis diuerſa ꝙͣuis infinita ꝯplectitur: gͦ cōplectitur caſualia. ¶ Item boetiꝰ. hicactus fortunaſqꝫ hoīm indiſſolubili cārum connexioneꝯſtrīgit. ¶ Cōtͣ. aug ī li. lxxxiij. q. ꝗcꝗd caſu fit temē fitſꝫ ꝗcꝗd temē fit n̄ ꝓuidētia fit. ſi gͦ caſu aliqͣ fiūt ī mundonō ꝓuidētia vniuerſus mūdus adminiſtrat̉. gͦ ſi aliquacaſu fiūt: ē aliqua ſubſtātia q̄ ad opus ꝓuidētie nō p̄tnet: caſualia gͦ non ſubſunt diuine ꝓuidētie. ¶ Soluidd̓m ꝙ caſualia dicunt̉ dupliciter. vno mō pōt dici caſus ex aliquibꝰ cōfluentibꝰ cauſis que nō hn̄t aliquā ordinatōem inopinatus euētus. et hͦ mō vult aug. ꝙ nihilcaſu fit: qꝛ nihil inordinate ſiue abſqꝫ omni ordine fit. īmo ſi fit aliqd̓ a caſu: hͦ mō temē fit. Alio mō ẜm ꝙ dic̄boetiꝰ. Ariſtoteles inꝗt in phiſicis. quotiēs aliquid cuiuſpiā rei gr̄a gerit̉ aliudqꝫ ꝗbuſdā decauſis ꝙͣ qd̓ intendebat̉ obtingit: caſus vocat̉. vt ſiquis colēdi agri cā fodiēs humū: defoſſi auri pondꝰ inueniat. hoc igit̉ fortuitu quidē creditur accidiſſe. verū nō de nihilo e. nā ꝓprias cās habet. quarū improuiſus inordinatuſqꝫ cōcurſus caſum videtur oꝑari. Nā niſi cultor agri humū fode̓t. niſi eo loco pecuniā ſuā depoſitor obruiſſet: auꝝ nōeēt inuētū. he igr̄ ſūt fortuiti cauſe cōpēdij ſibi ꝯfluētiſcauſis: nō ex gerētis intētōe ꝓuenit. neqꝫ eī qꝛ aurū obruit nec qui agrum exercuit. vt ibiunienirentur intēdit. ſed vt dixi ꝙ iſlenc fodiſſe contingit atqꝫ concurrit. licet igitur ⁊nire caſum eſſe incpinatum ex confluentibus cauſis in his que ob aliud