Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xxvj.

ex his ergo patet. ꝙͣ non eſt diuina ꝓuidentia eoꝝ queſunt in mūdo. Preterea. cum deus ſinior ad miſerendū ꝙͣ ad condemnandū. ſi eſſet ꝓuidētia tot crearentur mali. ponatur aliquis debeat prouideredomui ſue. eſſet bona ꝓuidentia ſi plures haberet īcarcere paucos ī quibꝰ cōfideret in domo ex quo poſſet habere plures. Sed maior pars mūdi tenet illosſunt deputati carceri diuino. qꝛ mīma eſt pars electoꝝeoꝝ qui ſunt in mūdo: ergo ē ꝓuidentia eoꝝ. Iteꝫcum deus ſuam imagīem que tamp̄cioſa eſt in malisimpreſſit ſic̄ in bonis: nullatenꝰ ſi ꝓuideret vellet autꝓmitteret ſuā imagīem in tot deturpari et in paucisreformari. Reſpōſio. ẜm Boetiū qui eandē mouetqueſtionē in libro de ꝯſolatōe dicēs. Que v̓o inquienspoteſt eſſe vlla iniquior cōfuſio ꝙͣ vt bonis aduerſa ꝓſpera: malis etiā optata tum odioſa contīgantEt dicēs ad hoc ponens ſil̓e diſſimile. eſt miraculūneſcienti cur ſanis his q̄dā dulcia illis d̓o amaraueniant. egri quidam etiā leuibus medicinis: ꝗdaꝫv̓o acerbis curātur. at hoc medicus quidē qui ſanitatis ip̄ius atꝫ egritudinis modū temꝑamētūqꝫ dinoſcitminime miratur. Quid v̓o aliud aīmaꝝ ſalus videtureſſe ꝙͣ ꝓbitas. quid egritudo ꝙͣ vicia. quis aūt alius ēvel ẜuator bonoꝝ vel maloꝝ depulſor: ꝙͣ rector atꝫ meditator mentiū deus. qui ex alta ꝓuidentie ſpeculareſpicit: quid vnicuiqꝫ cōueniat agnoſcit: et quod cōuenire cognouit accōmodat. Ad primū ergo quod obijcit de ecte in cōtrariū dicendū. ea que ſunt in mūdoillo in ſeip̄is cōſiderata videantur eſſe inordinatain mundo. reſpectu tamen ip̄ius ꝓuidentie ſunt beneordinata. vnde reſpectu ip̄ius eſt ibi cōfuſio nec īordinatio. et ponit exemplū aug. ſicut qn̄ eſt colliſio nubiū: videtur ibi quedā confuſio in ip̄is vaporibꝰ.quod terreſtre ē videt̉ ſuꝑius: et qd̓ ē igneū videt̉ inferiꝰ. nihilominꝰ hec videt̉ cōfuſio: eſt recta ordīatōẜm cōſideratōem ip̄ius vniuerſi vn̄ reſpectu ip̄ius ordinatū eſt: et ip̄i ordini vniuerſitatis cōgruit. Similit̓qn̄ pluit in aliqua ꝑte mūdi licet noceat illi parti et ſitforte ad malū ip̄ius: tn̄ ẜm ordinatōem vniuerſi ꝓdeſtvnde eſt hoc malū ip̄i vniuerſo: licet ip̄i parti videatur eſſe malum: quia nocet illi et ip̄i vniuerſo. Eodem dicimus in hoc mūdo ita ſit. mali ſurſum ſint dignitate et ſtulti ſapientes inferius. licetſit in ſe bene ordinatū: tamen reſpectu diuine ꝓuidentie eſt ordinatum que ſemꝑ ordinat ad bonū ſiue vt eliceat ſit bonū ſiue ſint bona ſiue mala. Unde maliſint ſurſum: iſtud ꝓdeſt bonis qui ſunt deorſum. īmopt̄ ꝓdeſſe illis ſcꝫ malis. hoc aut totū facit ꝓuidentiaque ſic ordinat. vn̄ ſemꝑ reſpectu diuīe ꝓuidētie beneordinata ſunt et cōfuſa. Ad ſecūdū de prouerbijsſil̓is ē rn̄ſio. vn̄ psͣ et in eo parauit vaſa mortis. glo.aūt dīne diſpoſitōi. qꝛ ip̄a peccatores faciat: quiaip̄a de malis eoꝝ ordīat peccauerīt. et ſic reſpectudīne prouidētie ſunt oīa bn̄ ordīata: qꝛ ẜm ip̄am ordināt̉ ſic: licet videāt̉ aliqn̄ hoībꝰ ꝯfuſa. vn̄ psͣ. Auertitfaciē ſuā ne videat ī finē. dicit glo. terra finis ē et vlti elemētū. in quo nil agitur ſine ordīe. ſꝫ hoīesvident ꝑtīet ad occulta filij vel cōſilij. Ad illd̓ ergoquo q̄rit̉. ſi ē prouidētia: qͣre bonis reddūtur mala? dicēdū hoc ē a dīna prouidētia ſic ordīat. hoīsveniūt mala pene hoc ē ad ꝓbatōꝫ illoꝝ ad meritūip̄oꝝ. vn̄ thob̓. xij. dicit̉. qꝛ acceptus eras dn̄o: neceſſefuit vt temptatō ꝓbaret te. vn̄ ex elicit̉ maiꝰ bonum. hoc ē qd̓ dīc Boetiꝰ. Eſt alijs cūctis v̓tutibꝰ abſolutus ſct̄us ac deo ꝓximꝰ hūc cōtingi quibuſlibet aduerſis nephas prouidētia iudicat a deo: vt nec corꝑeisquidē morbis ſinat agitari. et pꝰ dicit. alios duris agitari patit̉ vt v̓tutes patīe vſu atꝫ exercitatōne cōfirmēt. Sꝫ aliꝰ ē cui deꝰ nūꝙͣ infert mala ſiue aduerſitates. reddit rōꝫ boetiꝰ. Si ſit aliꝗs ita bn̄ morigeratꝰ

vt de eo diuinū iudiciū ꝑiterqꝫ hūanū ꝯſentiat. ſꝫ ē animi viribꝰ infirmꝰ. cui ſi ꝗd adueniat aduerſi: deſinetcolere forſitan innocētiāquā potuit retinere fortunā. ꝑcit itaqꝫ ſapiēs diſp2ei quē deteriorē facere poſſit aduerſitas. nec cui nōuenit laborare patit̉et ſic illud ē diuīe prouidētie. Ad illud aūt qd̓ exclamat ꝓpheta hieremias. qͣre mali proſperant̉. dd̓meſt ab ordine diuīe prouidētie bonū intēdit. ex em̄aliqn̄ cōtingit dat ei proſpera. vt hoc reuocent̉ amalo ſuo. qꝛ cōſiderato beneficō dei reuocāt̉ citius. ethoc ē magnū bonū. vn̄ ad hoc bonū ordīat ip̄is dataliqn̄ proſpera et hoc eſt qd̓ dicit Boetius. credo ēforſitan alicuiꝰ p̄ceps atꝫ importūa natura. vt cumin ſcelera potius acerbare poſſit rei familiaris inopiahuiꝰ morbi prouidētia collate pecunie remedio medetur. hic fedatam probris cōſcīam ſpectās: et ſe fortunaͣ ſua temporās forſitan ꝑtimeſcit: ne eius rei cuiꝰ vſꝰiocūdus eſt ſit triſtis āmiſſio. Mutauit igit̉ fortunamores ac dum fortunā metuit amittere: nequiciā dereliquit. Item ponat̉ ꝑmaneat adhuc ī ſuo maloillis proſperitatibꝰ. adhuc dn̄s ponit ibi finem et ordinat de illis. qꝛ aliqn̄ cōtingit hec bona que ꝑueniūt̉ip̄is malis: et acquirūt ſuū laborē: aliqmoſtea vtūtur illis boni. et redeūt ad vſus et profectus bonorumEt hoc eſt quod dicitur Iob. xxvj. vbi loquit̉ de impioſi cōportauerit qͣſi terram argentū. ſic̄ lutū p̄parauitveſtimēta: p̄parabis quidē ſꝫ iuſtus veſtiet̉ illis: et argentū innoces diuidet. Sil̓r ad illd̓ abacuck qͣre impius deuorat et ſubijcit iuſtiorē ſe: dicimꝰ hoc eſt abordine dīne prouidentie: que totū ordīat ad magnūbonū. hoc ē qd̓ dicit boetiꝰ. ꝗbuſdā ꝑmiſſū ē puīendiius: vt exercitijs hoīs malis eēt ſupplicij. ſic dn̄s ſinit inordīatū. īmo ordīat hoc illis ad bonumexercitiū bonoꝝ ī bono: vel ad ſuppliciū maloꝝ. Itemnota. ſil̓r dīc boetiꝰ. aliqn̄ ē deꝰ ꝑmittit inter malos iurgia diſcordias. totū ordīat ip̄a dei prouidētia: qꝛ aliqn̄ ex elicit magnū bonū ſcꝫ ꝯuerſiōꝫ maloꝝ. vn̄ dīc. vt ꝓbis atꝫ īprobis nullū fedꝰ ē: ita ip̄iint ſe īprobi nequeūt cōuenire. qd̓ mirū a ſemetip̄isdiſcrepātibꝰ ꝯſcīaꝫ vicijs ꝗſqꝫ diſſentiat faciūtqꝫ ſepegeſſerint fuiſſe gerēda decernāt. Ex ſepe illa ſūmaprouidētia protulit inſigne miraculum. vt malos malibonos facerēt. iniqua ſibi a peſſimis ꝗdā ꝑpetivident̉: noxioꝝ odio flagrātes ad v̓tutis frugē rediere ſe eis diſſil̓es ſtudēt ēoderāt: Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ de multitudīe reproboꝝ paucitate electoꝝ. dicīꝰ oēs ſunt electi nec oēs ſunt reprobi. ẜm ordi dīne prdētie determīat̉. vn̄ ordīatō ē ꝯfuſioet hꝰ hēt̉ Ro. ix. deus ſuſtinuit vaſa q̄dā ī honorem⁊cͣ. dic gl. abn̄ diſpēſauit dn̄s vt nec oēs dānae̓t necoēs liberaret.em̄ oēs liberarēt̉: lateret ꝗd pro pct̄oiuſticiā deberet̉. ſi v̓o nll̓i liberarēt̉: latēt ꝗd de gr̄a largiret̉. qꝛ proculdubio ꝙͣtū ꝑtīet ad originale pctm̄ oēsares erant: ſꝫ miſcd̓ia qͦs voluit decreuit liberādo:Sꝫ iterū ē q̄ſtio. qͣre dei ꝓuidētia ſūt reprobi aliquiItē quare plures ꝙͣelecti. Rn̄ſio. ad primū dicēdū. apl̓us on̄dit. ij. thi. ij. quādā ſil̓itudīem dicēs. inmagna domo ſolū ſūt vaſa aurea argētea: ſꝫ ligneaet fictilia. vaſa aurea et argētea boī ſignificāt̉. per lignea fictilia mali. ſic̄ vaſa lignea et fictilia valentt purgēt̉ aurea argētea: ſic mali proſūt ad profectūonoꝝ vt dic psͣ. dum ſuꝑbit impiꝰ accēdit̉ pauꝑ. glodicit ibi. ex his pꝫ vel liquet mire prouidentia dei mal̓ oꝑat̉. Cōꝑatōe nāqꝫ peccātiū boī magno ſtudiobone ſpei accēdūt̉ ad recte viuēdū. ſic expedit ip̄is bonis mali ſūt et ad bonū eoꝝ. Ad ſecūdū quareplures ſūt mali ꝙͣ boī. dicīꝰ ē a deo pl̓es ſintmali ꝙͣ boī in vniuerſo. īmo a lib̓tate li. ar. deficiēteficiſcꝫ li. ar. de ſe ſufficiēs ē ad cadēdū: ſꝫ adſine gr̄a. ex ip̄a corruptōe origīalis culpe trahit̉ ad