Queſtio.xxv.

no creatura exit de nō eē ad eē fieri inad eſſe: cum pꝫeē: qd̓ eſt factum indiget ꝯtinuatōne ip̄ius eē. dicendūergo ꝙ diſpoſitio ibi om̄ia in numero pondere ⁊ menſura ⁊cͣ. reſpicit fieri ad eē. qd̓ eſt de exitu rei de nō eēad eē. Ibi aūt. diſponit om̄ia ſuauiter: reſpicit fieri ineē ſiue fieri quod eſt in cōtinuatōne eē. primo modo dicitur idem ꝙ gubernatio. ſcd̓o modo idem ꝙ prouidētia.¶ Membrum terciumD terciū cuiꝰ ſit diſpoſitio. vtrū ſit malorū ꝓceditur ſic. et primo videt̉ ꝙ non ſitmali culpe. quia diſpoſitio eſt faciendoꝝa deo. ſꝫ mala nō ſunt faciēda a deo: ergodiſpoſitio nō eſt maloꝝ. ¶ Item. .iiij. ſuꝑ gen̄. Om̄ia innumero pondere et mēſura diſpoſuiſti. nihil aliud ītelligit̉ niſi qꝛ om̄ia in te diſpoſuiſti. Sed non poteſt diciꝙ deus in ſe diſpoſuerit mala: ergo diſpoſitio non eſtmaloꝝ culpe. ¶ Item nec videt̉ maloꝝ pene. xv. ſap̄. dicit̉. ꝙ deus in miſericordia diſpoſuit omīa ſed mala pene nō ſunt ex miſericordia ſed ex iuſticia: ergo mala pene vel malū nō eſt in diſpoſitione diuina. ¶ Cōtra. videtur eē diſpoſitio maloꝝ culpe. Aug. ſuꝑ gen̄. ad lr̄aꝫcum dicitur. om̄ia diſpoſuiſti ī numero pondere ⁊ mēſura. veraciter deus ita eſt qui termīat om̄ia: formatom̄ia: ordinat om̄ia. ergo quecūqꝫ deus ordinat diſponit. ſed deus ordinat mala: ergo diſponit illa. ꝓbatiomedie. iij. ſuꝑ gen̄. aug. deus naturarū optimus creator: peccantiū v̓o iuſtiſſimus ordīator eſt. Item in Encherid̓. malū bene ordīatū in ſuo loco poſitū eminētiꝰcōmendat bona. ¶ Item videt̉ malū pene in diſpoſitione. Eccleſia ſti. xxxiij. oēs vie eiꝰ ẜm diſpoſitōꝫ eiꝰ ⁊cͣ.et ſeꝗt̉. et reddet illis ẜm iudiciū ſuuꝫ. ſed vniuerſe viedn̄i miſcd̓ia eius et veritas. pena aūt eſt ẜm viā iuſticie vel veritatis: ergo malum pene eſt in diſpoſitōne diuina. ¶ Reſpōſio. malū eſt duplicit̓ malū. ſcꝫ malumculpe: ⁊ malū pene. ſic̄ dicit aug. in li. de li. ar. Similiter diſponere dicit̉ duplicit̓. vno mō ordīare. alio mōexcogitare vt res in ſe fiant ordīate. primo mō pt̄ dici.ꝙ deus diſponit mala culpe .i. ordīat. Quedā em̄ ordinat deꝰ ⁊ facit vt bona. Quedā v̓o ordīat ſꝫ nō facit vtmala. peccātes em̄ ſupplitijs ordinant̉. Scd̓o mō nō dicit̉ deꝰ diſponere malū culpe. qꝛ nō excogitat illud facere: ſꝫ malū pene vtroqꝫ mō diſpoīt deꝰ. et ꝑ hec pꝫ ſolutio. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ d̓ malo pene qd̓ n̄ ē ex miſericordia. dd̓m ꝙ etiā illd̓ diſpoīt̉ ī miſcd̓ia. Sꝫ duplexē effectꝰ miſcd̓ie. liberare ⁊ relaxare. pena damnatorūdiſponit̉ ī miſcd̓ia ꝙͣtū ad effectū relaxatōis: nō liberationis.¶ Nembrum quartumD quartū qūo ſit diſpoſitō vtrū tēꝑalisvel eterna: ꝓcedit̉ ſic. Sap̄. viij. diſponitoīa ſuauit̉. iſta ſuauis diſpoſitio nō vr̄ eērerū niſi poſtꝙͣ facte ſūt. ſꝫ factio creatutarū temꝑalis ē: ergo et diſpoſitio tꝑalis eſt nō eterna¶ Itē diſpoſitio aūt eſt facti et ſic idē qd̓ priꝰ: aut fiēdieſt. Sꝫ fiendū ē tꝑale: ergo diſpoſitio tꝑalis ē nō et̓naqꝛ dicit̉ ad tꝑale. ¶ Itē tria ſūt oꝑa prima. opꝰ creatōnis. diſtinctōis: et diſpoſitōis ſiue ornatꝰ. Opus autēcreatōis primo narrat̉. Deinde opus diſtīctōis. Tercio opꝰ diſpoſitōis ſꝫ creatō et diſtinctio ſolū ex tempore differūt et nō ab eterno: ergo ſil̓r diſpoſitō. ¶ Itemſap̄. vij. dedit mihi ſcīam verā: vt ſciam diſpoſitōeꝫ orbis terraꝝ. Cōſtat aūt ꝙ diſpoſitio orbis terraꝝ eſtdiſpoſitio dei. diſpoſitio aūt terraꝝ eſt temꝑalis: ergo⁊ diſpoſitio diuīa. ¶ Item aug. in li. de ciui. dei. ordo ēparium diſpariumqꝫ ſua cuiqꝫ tribuens loca diſpoſitio. Sed tribuere ſua cuiqꝫ loca eſt ex tempore: ergo etdiſpoſitio. ¶ Contra. Aug. ſuꝑ gen̄. om̄ia in numero

⁊cͣ. nihil aliud ītelligit̉ niſi qꝛ om̄ia in te diſpoſuiſti. ſꝫhec diſpoſitio que eſt in deo nō eſt temꝑalis. ſꝫ illa queeſt in creatura: ergo diſpoſitio dei eſt eterna. ¶ Reſpōſio. diſpoſitio dei dicit̉ multiplicit̓. vno mō diſpoſitiodei dicit̉ diſpoſitio que eſt a deo. alio mō diſpoſitio queeſt in deo. ſicut dicit̉ diſpoſitio diſponētis et diſpoſitōdiſpoſiti. de diſpoſitōne dei que ē a deo dicit̉ illd̓ ſap̄.vij. diſpoſitōem orbis terraꝝ ⁊cͣ. Diſpoſitio dei diſponētis adhuc dr̄ myltipliciter. poteſt em̄ ꝯſiderari fierirei vt faciendum eſt. et vt eſt in fieri: et vt iam factumeſt. Similit̓ diſpoſitio qn̄ꝫ reſpicit fieri rei vt in fut̉oēet ſic poteſt accipi illud Sap̄. xj. om̄ia in numero menfura ⁊ pondere diſpoſuiſti. et ſic dicitur diſpoſitio reiante fieri. Alio mō dicitur diſpoſitio rei cū ip̄a fieri. ⁊ſic dicitur tm̄ opus prime cōditōis: qꝛ mala cōcurrūtad fieri. Tercio modo dicitur diſpoſitio rei vt iam facta eſt. et ſic dicitur ſap̄. viij. diſponit om̄ia ſuauiter. ſꝫhuiuſmodi diſpoſitio ſequit̉ fieri rei ad eē. tamen dicitur reſpectu fieri in eē ſicut dictum eſt. ſic ergo diciturdiſpoſitio tripliciter. diſpoſitio primo modo eſt et̓na:ſecūdo et tercio modis eſt temporalis. ¶ Ad illud qd̓primo obijcitur per illd̓ quod dicitur Sap̄. viij. diſponit omnia ſuauiter. dicendum eſt ꝙ intelligit̉ de diſpoſitione que eſt rei ẜm ꝙ eſt in facto eē. et tamen tunc ēquoddam fieri. et de illa bene conceditur ꝙ ſit temporalis vel eterna. ¶ Item ad illud quod obijcitur ꝙ diſpoſitio eſt fiendi. dicendū ꝙ diſpoſitio quandoqꝫ reſpicit fiendum. Sed notandum ꝙ quandoqꝫ notaturtemporale intemporaliter: vt cum dicitur preſcientiaet predeſtinat io. quandoqꝫ temporale temporaliter: vtcum dicitur creator dominator. in illis ergo vbi connotatur temporale intēporaliter: nō ſequit̉ dicit̉ ad tꝑaleergo eſt temꝑale. ¶ Ad illud de tercio oꝑe qd̓ dicit̉ diſpoſitio. dd̓m ꝙ verum eſt: ſed illa eſt diſpoſitō que cōcomitatur ip̄m fieri: et ſimilit̓ de illa cōcedit̉ ꝙ ſit temꝑalis. Et ſi querit̉ differētia iſtoꝝ trium. creatio. diſtctio. diſpoſitio. dicendum. eē rei aut conſideratur ẜmſe: aut in comꝑatione. ſi abſolute: ſic dicitur ens. et creatio ẜm hoc eſt eius. Item ſi conſideratur in comꝑation. aut erit ẜm differentiam: et ſic diſtinctio. aut ẜmcōuenientiam: et ſic ordo vel diſpoſitio. et ẜm hoc dīcaug. ꝙ nō eſt niſi triplex queſtio cuꝫ queritur veritasan ſit res: et hec eſt naturalis. quid ſit: et hec eſt rationalis. an ordinata ſit: et hec eſt moralis.¶ Mēbrum quintumD quintū ẜm quid ſit diſpoſitio ꝓcedit̉ſic. xj. ſap̄. ꝑ illud quod ibi dicitur: videt̉menſuram. Et ẜm hoc queruntur tria.eſſe diſpoſitio ẜm numerum pondus etbrimum vtrum numerus pondus et menſura ſit quidcreatum vel increatum. Secundo vtrum res ſpirituales ſint create nūero pōdere an menſura: an tm̄ corporales. Tercio quid ſint hec tria: vtrum ſubſtantia vl̓accidens.¶ Articulus primusD primū ſic ẜm aug. ſuꝑ gen̄. ſi in illis diſpoſuit om̄ia facere: illa ergo vbi diſpoſita.¶ ſi in alijs: quomō in ip̄is om̄ia. quin ip̄o inplijs. non eſt ergo dubitandum illa eſſe extra omniaquibus omnia diſpoſita ſunt. ergo ſūt increata. ¶ Itēauguſtinus. iſte prius veraciter omnia eſt. qui terminat omnia. format omnia. ordinat omnia. ſed id quodmenſura eſt omnium rei modum prebet: ẜm ꝙ numerus omni rei ſpeciem prebet. ẜm ꝙ pondus omnemrem ad quietem et ſtabilitatem trahit. Nam menſuraqua deus diſponit omnia: non poteſt dici niſi menſuraqua omnia menſurantur. ſimiliter de numero et podere ſed conſtat ꝙ illud quo omnia terminantur ⁊ quo