Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ergo dicit̉. antecedēs eſt neceſſariū: neceſſitas pōt notari reſpectu eiꝰ qd̓ dicitur ſcitum. vt ſit ſenſus. hoc futurum eſſe ē ſcitū neceſſario. hoc modo verū eſt hoc preſcitum eſſe neceſſariū. ſed ex hoc non ſequit̉ ſit futurum neceſſario. Uel pōt notari neceſſitas reſpectu eiꝰquod dico futuꝝ. eſt ſenſus. hoc p̄ſcitum eſſe ē neceſſarium .i. hoc ſcitum ē futurum neceſſario: ſed hoc eſt falſum: ſi aūt eſſet hoc modo neceſſariū: tunc ꝯſequenseſſet neceſſariū. Ad aliud dicendū. hec ē duplex.ſcituꝫ euenire ē impoſſibile. ſicut hec: ſedentē ambulare eſt impoſſibile. Si em̄ intelligat̉ de dicto: vera eſt.Notatur em̄ ꝯcomitātia actus ad actum que impoſſibilis eſt. p̄ſcire em̄ euenire. ſedere ambulare incōpoſſibilia ſunt. Si intelligat̉ de re: falſa eſt. tunc em̄notatur ꝯcomitātia actus vnius ad potentiā actus alterius. hec ꝯcomitātia poſſibilis ē. In eadem em̄ poteſt eſſe actus ſedendi potētia ambulādi. ſil̓r actusp̄ſciendi ſtat potentia eueniēdi. vnde qd̓ ē p̄ſcituꝫpōt euenire: ſicut iſte qui ſedet pōt ambulare. Nembrum quintumOnſequenter querit̉ quō poſſit p̄ſcientiaſtare cum li. ar. hoc totū determinatuꝫfere eſt prius. Sed ꝓpter ſimplices repetendum ē primo qd̓ dicit Anſel̓. quecūcp̄ſciunt̉: de neceſſitate eueniūt. quecūqꝫ ſunt a li. ar.de neceſſitate eueuiūt. ergo quecūqꝫ ſunt a li. arbi. nonſunt p̄ſcita. Item omne quod ꝯprehēditur eſt in comprehendēte per modum ipſius. ergo omne quod ē in diuina ſcientia ē per modū ipſius. ſed ip̄e eſt īmutabilisergo ꝯtingentia poſſunt eſſe in eiꝰ p̄ſcientia. Itemquerit̉. ſi hec eſt vera p̄ſcitū euenire eſt neceſſariū. dicitur vera de dicto: de re auteꝫ falſa. Contra. ſi albedine exiſtente in ſubiecto aliquo non ſit poſſibilitas ineodem ſubiecto ad formā oppoſitam ita ſcꝫ vt poſſit albedini ſuccede̓ nigredo: nūꝙͣ hec erit vera album poteſteſſe nigrum. ergo cum ſit ſil̓r ex illa parte cuꝫ dico. preſcitum poſſibile eſt euenire: nūꝙͣ exiſtēte p̄ſciētia inillo: eſt poſſibilitas ad eueniendū. hec enim pōt eſſevera p̄ſcitum pōt non euenire: ergo ⁊cͣ. Probatōſit potentia ad eueniendū poſito ſit p̄ſcitū. p̄ſcitūem̄ dicit ſcitū futuꝝ. ſꝫ ſemꝑ poſito ſit ſcitū futurumimpoſſibile ē non euenire nec ē potentia ad eueniendum. ergo omnia de neceſſitate eueniūt. Solutō omnium iſtoꝝ ptꝫ ex iam dictis. Nam ẜm Anſel̓. de p̄ſciētia li. arbi. eſt neceſſitas antecedēs que ē ẜm p̄ordinatas cauſas rei. ſicut videre ſolem oriri cras. ē neceſſitas ſequens rei poſitionē. vt cum dicitur te ſedere cumſedes ē neceſſariū. Qd̓ ergo dicit̉ que p̄ſciunt̉ de ncc̄itate eueniūt. hic accipit̉ neceſſitas ꝯſequēs rei poſitōꝫ dicit̉ que ſunt a li. ar. de neceſſitate eueniūt: negatur neceſſitas antecedēs. pōt ergo ſimul ſtare ſitin illo ꝯtingētia antecedēs neceſſitas ꝯſequēs. ncc̄itas ergo ſequēs rei poſitionē tollit ꝯtingētiam rei. Ad aliud dicēduꝫ. deꝰ īmutabilit̓ ꝯprehēdit ꝗcꝗdꝯprehēdit. ſolū neceſſaria ꝯprehēdit īmutabilit̓. ſꝫetiā ꝯtingētia. ſcit em̄ ꝯtingētia modū neceſſariū. vn̄ ſequit̉ ex illa ratōe ſcit ꝯtingētia: ſꝫ ſcittingēter. Ad aliud dicēduꝫ. hec ē vera. ncc̄e ē hoceuenire. hec ē falſap̄ſcitū pōt euenire. Sed ſi argueret̉ hoc ē p̄ſcit neceſſe ē euenire: valet vt dictumori de neceſſario minori de ineſſe vtnūc:ꝯcluſio de neceſſario: ſꝫ de ineſſe. vn̄ nonvalet ſirit neceſſario mouet̉: ſꝫ ſor. currit: ne: bene tamē ſequit̉ ergo mouet̉.Nembrū ſextūīſequēter q̄rit̉ an̄ diuīa p̄ſciētia poſſitilli. Et videt̉ ſic. p̄ſcit em̄ hoc demonſtrato aliquo ꝯtingēte. ſꝫ poſſibile ē

eucīre. ponat̉ eueniat. hoc ē p̄ſcitū: tn̄ eueniet. ergo qd̓ p̄ſcit̉ eueniet. ergo fallit̉ p̄ſciētia. Itēp̄ſcitū poteſt eſſe p̄ſcitū. quia poteſt eſſe futurumcum ſit ꝯtingēs. ſꝫ ſi non erit: non ē ſcitū futurū. nec ergo p̄ſcitum: ergo p̄ſcientia pōt falli. Item ſciētia dei p̄ſcientia ſunt eoꝝ que non ſunt. ſcit enim deus p̄ſentia p̄terita futura. ſꝫ vera ſcit vt preſentia: ſꝫ preteritaẜm ſunt preterita: ſunt preſentia. ſimiliter nec futura. ergo alio modo ſcit res ꝙͣ ſunt: ergo fallitur p̄ſcientia. Rn̄ſio. non pōt falli p̄ſcientia. Et ad illudqd̓ primo obijcit̉. dicendū p̄ſcientia dicitur in ordine relatione ad futuꝝ. amoto vno relatiuoꝝ amouet̉ reliquū. eoip̄o quo ponit euenire: ponit non preſcitum fuiſſe. Ad aliud dicendum. hec: preſcitu poteſt non eſſe p̄ſcitum diſtinguenda eſt: ſicut hec albumpoteſt nigrum. poteſt enim predicatū attribui ſubiecto cum forma: ſic eſt falſa. vel ratione ſuppoſiti ſolū: ſic vera. Primo autem modo falſa eſt. ſicut enim album manens album non poteſt eſſe nigrum: ſic preſcitum inꝙͣtum preſcitum non poteſt non euenire noneſſe preſcitum. Secūdo modo vera eſt quia id quod eſtalbum poteſt eſſe nigrum. id quod eſt preſcitum pōtnon euenire. Ad aliud dicendum. hec deus ſcitpreterita vt p̄terita: duplex eſt. quia hec determinatiovt p̄terita: poteſt determinare verbum in comꝑationead ſcientem. ſic vera. quia p̄terita non ſunt in deo permodum p̄teriti ſꝫ per modum ſuum. Uel poteſt determinare verbum in comꝑatione ad ſcitum: ſic falſa ē.Scit enim deus res p̄teritas que ſunt ſub conditōnep̄teritionis futuritionis. ſꝫ non ſcit ſub his conditionibus: ſꝫ eternaliter p̄ſentialiter. Similiter ad illd̓deus ſcit res aliter ꝙͣ ſunt hec ē duplex. quia hec determinatio aliter: in duplici comꝑatione poteſt determinare verbum. ſi in comꝑatione ad ſcitum: falſa ē. ſi incomꝑatione ad ſcienteꝫ: vera ē. Quod enim cōprehenditur ē in cōprehendēte ẜm modum ip̄ius: non ẜm modum rei comprehenſe. Nembrum ſeptimumOnſequenter querit̉ vtrum p̄ſcientia ſitmutabilis. Ad quod ſic arguūt. deus poteſt p̄ſcire que non p̄ſciuit. quia pōt facere aliqd̓ futurum quod non erat futurū.ergo pōt aliquid ſcire de nouo temporaliter: mutabiliter. Ad quod datur rn̄ſio talis in ſentētijs.ma ꝓpoſitio diuiſa ē vera: compoſita falſa. Nam iſtaduo ſimul non pn̄t eſſe. deum non p̄ſciuiſſe ſeu ſciuiſſealiquid: illud ſcire vel p̄ſcire: tamen pōt facere modoquod ē futurum quod tamen non eſt p̄ſcitum: ſic pōtillud p̄ſcire. Alij diſtinguūt iſtam ꝓpoſitionem. hecdictio pōt notare coniūctionem ſiue comꝑationemactus ad actum: vel actus ad potentiam. ſi notet coniunctionem actus ad actum. videlicet eius quod dicoſcire aliquid: ad hoc quod dico non ſciuiſſe: falſa eſt.quia non ē poſſibile deum ſcire aliquid non ſciuiſſe illud. Si v̓o notet coniunctionem actus ad potentiam.vt eius quod dico non ſciuiſſe aliquid. Ad hoc dicopoſſe ſcire illud: vera quia hec ſe bene compatiuntur.deum non ſcire aliquid prout ſcientia dicitur viſio: etdeum poſſe ſcire illud quod poteſt facere aliquid quodnon faciet. ita poteſt ſcire quod non ſciuit .i. quodprouidit ſe facturum. Scd̓m hunc ergo modum vt accipiatur propoſitio in ſenſu in quo vera ē. queritur anſequatur. deus pōt p̄ſcire vl̓ ſcire aliqd̓: qd̓ ſciuit vl̓p̄ſciuit. ergo pōt aliquid ſcire de nouo vel p̄ſcire vel extempore? ꝓbat̉ ſic. qꝛ bene ſequit̉ deus creat aliquid qd̓ prius creauit. creat aliqd̓ de nouo vel extꝑe. ſil̓r ſequit̉ deꝰ ſcit aliqd̓ vel p̄ſcit qd̓ priꝰ ſciuit. ſcit aliquid vel p̄ſcit de nouo vel ex tꝑe. ſimilit̓ſequit̉ ſi pōt aliqd̓ ſcire qd̓ prius ſciuit: pt̄ aliqd̓