Queſtio.xxiiij.

habitudo cauſe ad cauſatuꝫ: ſed neceſſitas ordinis. gͦp̄ſciētia nō dicit cām ſꝫ ordinē.n̄ſio. ſicut dr̄ ſcīaſimplicis noticie ⁊ approbatōnis: ſic p̄ſciētia dr̄ dupliciter. Dicēdum ergo ꝙ p̄ſcientia approbatōis pōt dicere cauſam. rōe approbatōis intellecte: nō rōne anteceſſionis que intelligit̉ ꝑ an̄. Preſciētia v̓o ſimplicisnoticie nullo mō dicit cam reſpectu eius quod ē p̄ſcitum. ¶ Ꝙ obijcit̉ ꝙ cā ē cuiꝰ eē ſeꝗtur aliud: ſoluiturꝑ diſtinctōem. aliquid em̄ dicitur ſequi aliud dupliciter. ẜm eē: ⁊ ẜm rōem cōſequētie. ẜm ꝙ ſequi aliud ſumit̉ ẜm eē: ſic ſumitur in diffinitōe cauſe. Cauſa ē cuius eē ſequit̉ aliud. ſed ẜm ꝙ ſumitur ſequi aliud ẜmrōem vel ordinē ꝯſequētie: nō requirit cām eēndi ſedſolū cōſequendi. quia cōcomitat̉. ¶ Ad ſecundū dicēdum. ꝙ aug. accipit noticiā practice: nō ſolū ſpeculatiue. ſiue ꝓ approbatione: non pro ſimplici noticia. ſcientia aūt practica ſiue beneplaciti eſt cā rerum: ſꝫ nonſcientia ſimplicis noticie.¶ Membrum terciūOnſequēter querit̉ vtrū ſit p̄ſciētia a rebus cauſata. qd̓ videt̉ ꝑ auctoritatē origenis ſuper epl̓am ad Ro. non ꝓptereaaliqd̓ erit quia deus ſcit illud futurumſꝫ quia futurū ē. iō ſcitur a deo anteꝙͣ fiat. ¶ Si dicat̉ſicut dicit magiſter in ſentētijs. ꝙ res ſunt cauſa ſinequa nō. nō cā ꝓprie. queritur an ſit concedendū ꝙ futura ſint aliquo mō cauſa p̄ſcientie dei. ¶ Item qͦ poſito ponitur aliud. quo remoto remouetur aliud. illudē aliquo mō cauſa illius. ſed re futura poſita ponituret re futura remota remouetur p̄ſcientia. gͦ res futuraē cauſa p̄ſcientie dei. ¶ Cōtra. ſi hoc ē verū: tꝑale ē cāeterni. futurū em̄ tꝑale ē. p̄ſciētia v̓o dei eterna. ¶ Itēimꝑfectōis ē ī mō ſciēdi ꝙ ſciētia depēdeat a ſcibili. gͦnō pōt in mō ſciētie diuine. ſꝫ ſi res futura eēt aliquomō cauſa p̄ſcientie dei: dependeret a ſcibili ſicut cauſatum a cauſa. et hoc ē incōueniēs. reſtat ergo ꝙ p̄ſciētia dei nullo mō ē cauſata a rebꝰ. ¶ Rn̄ſio. res futura nullo mō ē cauſa p̄ſciētie d̓i ſiue ſcīe eius: ſicut nectꝑale cauſa eterni. ¶ Quod obijcitur. ꝙ res eſt cā ſinequa nō. dd̓m ꝙ cā ſine qua nō. ẜm rem nihil aliud dicit ꝙͣ rōem cōcomitātie. vn̄ licet ꝯcedit̉ ꝙ res futuraſit cauſa ſine qua nō: tn̄ ꝯcedendū eſt ꝙ ſit aliquo mōcauſa eterni. quia nec per ſe nec ꝑ accidēs. ¶ Ad alid̓dd̓m. ꝙ cum dicitur qꝛ futurū ē iō p̄ſcitur ⁊cͣ. dd̓m ꝙiō nō dicit ibi cauſam ſꝫ ſolū rōem vel relatōem reſpectu eius qd̓ dicit̉ p̄. vn̄ futurū rō ē vel cā quare dicat̉p̄ſciētia: ſꝫ nō eius qd̓ ē p̄ſciētia. Uel dd̓m ꝙ origenesnō ponit actiuā ſꝫ paſſiuā. vn̄ nō ē cōcedēdum qꝛ futurū ē iō ſcit deus: ſed iō ſcitur a deo. ſic em̄ notat̉ cauſaaptitudinis ad ſciendū ex ꝑte ſcibilis. In actiua v̓omagis notatur cā reſpectu alicuiꝰ inſciēte. ¶ Ad alid̓dd̓m ꝙ ſcīa dr̄ abſolute: p̄ſciētia in ordine ad rem ſcibilem. dd̓m gͦ ꝙ res futura bene dr̄ cā p̄ſciētie in diuidēdo hoc ē qͣre dicat̉ p̄ſciētia: ſed nō pōt dici cā eiꝰ qd̓ē p̄ſciētia. vl̓ ꝓcedit̉ a dictōe ad rē. res aūt tꝑalis nonpōt eē cā rei eterne vt ſit ſꝫ pōt eē cā vt ſic nominetura nobis¶ Alembrum quartumOnſequēter querit̉ vtrū p̄ſciētia dei imponat neceſſitateꝫ rebꝰ. Ad qd̓ ſic. ſi deꝰp̄uidet aliꝗd illud neceſſario eueniet: etſi neceſſario eueniet: neccͣio erit. ¶ Sidicat̉ ꝙ deus p̄uidet aliquid et tn̄ nō neceſſariū ē illudeuenire. gͦ pōt n̄ euenire: gͦ pōt falli p̄ſciētia. ¶ Itē qd̓deus p̄ſcit de neceſſitate p̄ſcit: ſꝫ ſi deꝰ aliqd̓ neceſſitate preſcit: neceſſe eſt futurum eē. et ſi hͦ neceſſario erit

Itē anſelmus in li. cōcordie p̄ſciētie et li. ar. qd̓ p̄ſcitdeus: neceſſe ē eē futura. ¶ Itē ſi aliqd̓ ſeꝗtur ad alid̓ſi an̄cedēs ē neceſſariū: ⁊ ꝯſequēs: ſꝫ bene ſequit̉. hoc ēp̄ſcitū demōſtrato aliquo cōtingēte: gͦ hoc erit. an̄cedēs ē neceſſariū .ſ. deū hͦ p̄ſciuiſſe. quia ſemꝑ fuit et ēet erit. verūetiam poſtꝙͣ res ē in actu vel p̄terijt eritverū dicere deus p̄ſciuit hͦ. et nō pōt eē falſum: gͦ cōſequēs ē neceſſariū. gͦ hoc fore ē neceſſariū pari rōne deomni cōtingēte. gͦ oīa de neceſſitate eueniūt. ¶ Itē preſcitū a deo impoſſibile ē nō euenire. ſi em̄ dicat̉ ꝙ poſſibile ē: ponat̉. nō eueniet: et ē p̄ſcitū. gͦ fallitur p̄ſcientia. ſed hoc ē incōueniens. gͦ p̄ſcitum impoſſibile eſt n̄euenire. ¶ Itē deus p̄ſciuit hͦ demōſtrato aliquo p̄ſcito. hec ꝓpoſitio ē de p̄terito vera: gͦ eſt neceſſaria. gͦ neceſſariū ē hoc eē p̄ſcitū. gͦ impoſſibile ē nō euenire. autſequit̉. aut nō ſequitur. ſi ſequitur: habeo ꝓpoſitū. Ꝙſi deus p̄ſciuit aliquid: impoſſibile ē illud nō euenire.poſſibile ē hoc nō eſſe p̄ſcitū. ſed iſte due: poſſibileiō eē p̄ſcitū. et impoſſibile ē eē nō p̄ſcitū: nō pn̄t ſimulſtare. gͦ oppoſitū cōcluſionis nō poteſt ſimul ſtare cuꝫprima. gͦ argumētatio ē neceſſaria. igitur neceſſarioſequitur: impoſſibile ē hoc nō eē p̄ſcitum. gͦ impoſſibile ē hoc nō euenire. ¶ Cōtra. aug. in li. de li. ar. ſicutmemoria tua nō cogit facta eē que p̄terierūt. ſic deusnō cogit p̄ſciētia ſua faciēda que futura ſunt. ſed memoria nō cogit facta eē p̄terita. gͦ p̄ſciētia nō cogit futura euenire. ¶ Item anſel̓. in li. de cōcordia p̄ſcientieet li. ar. ſi dico neceſſe eſt te eē peccatuꝝ ſola volūtateſi deus p̄ſcit: nō ē intelligēdum ꝙ aliquid ꝑhibeat voluntatē que nō erit. aut cogat illā eē que erit. hocip̄mnāqꝫ p̄ſcit deus qui p̄uidet aliquid futurū ex ſola volūtate. ꝙ volūtas nō cogit̉ aūt ꝓhibet̉. ergo p̄ſcientiadei nō cogit res fore. ¶ Reſponſio. dei p̄ſciētia infallibilis ē. vn̄ infallibiliter p̄ſcit ip̄a contingentia. licetip̄a poſſint nō eē. et ē neceſſitas ex ꝑte ſcientie et nō exparte rei ſcite. nec imponit rebus neceſſitatē. ¶ Ad p̄mū aūt obiectū dd̓m ẜm boetium in libro de cōſolatione. ꝙ eſt neceſſitas abſoluta. vt eoruꝫ que habentcām determinatā immutabiliter. vt ſolem oriri cras.et ē neceſſitas conditionalis. prima neceſſitas eſt neceſſitas ſimpliciter. Secunda eſt neceſſitas ẜm quid.vel cum conditione. vt te ſedere cum ſedes vl̓ ſi ſedeseſt neceſſarium. nō tamen ē neceſſariuꝫ ſimpliciter teſedere. Uel aliter. Eſt neceſſitas conſequentis. et neceſſitas conſequentie. ſi ergo dicitur ſi deus preſciuithoc neceſſario eueniet. ſi neceſſitas referatur ad conſequentiam: vera eſt. hec em̄ conſequentia neceſſariaeſt. deus preſcit. ergo hoc eueniet. Si auteꝫ neceſſitasferatur ad conſequens falſa eſt. ¶ Eodem modo ſoluitur ſecūdū. ſi preſcit futurum neceſſario. neceſſe eſteſſe futurum. eſt neceſſitas antecedens ⁊ neceſſitas cōſequens rei priuationem ſicut dicit anſelmus in li. decōcordia preſcientie. et li. ar. prima eſt neceſſitas ſimpliciter. ſecunda eſt neceſſitas in conſequendo et ẜmquid. vt. ſi eſt preteritum: neceſſe eſt eſſe preterituꝫ. ⁊ ſieſt futurum: neceſſe eſt eſſe futurum. ¶ Ad aliud dicēdum. ꝙ eſt neceſſitas abſoluta. de qua non eſt verumque deus preſcit neceſſe eſt eſſe futura. et eſt neceſſitaoordinis. et de hoc verum eſt que deus preſciuit neceſſe eſt eſſe futura. et hec neceſſitas non opponitur cortigentie ip̄orum que ſunt a lib̓. ar. ſed neceſſitas abſoluta opponitur. ¶ Ad aliud dicendum eſt. ꝙ verumeſt ſi antecedens eſt neceſſarium ⁊ conſequens. ſed aliquid eſſe preſcitum vt eſt antecedens: non eſt neceſſarium. Nam ẜm anſelmum ſi dicimus deus preſcit futurum. non aſſerimus rem eſſe de neceſſitate futuranſed rē futurā de neceſſitate eē futurā. Idē em̄ ē ſenſusdeus preſcit aliquid quod deus ſcit aliquid eſſe futurū et preſcitum idem eſt ꝙ ſcitum eſſe futurum. Cum