Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sil̓r valet. ſum dexter ad iſtū: ſiniſter vl̓dexter. ponat̉ ille mutet locū ſuū ego non: mutorego. etiā nūmus ſine ſui mutatōe fit de non p̄cio p̄ciumẜm aug. de trinitate: ſic ſciētia dei ē mutabilis huiꝰrei eſt eſt. ſicut mutat̉ ſciētia artificisdomꝰ eſt domꝰ eſt. Ad aliud dicēduꝫ. hec determīatio ẜm differētias tempoꝝ pōt determīare v̓buꝫſciendi in ꝯꝑatōe ad ſuppoſitū ſiue ad ſcientē: ſic falſaeſt. qꝛ eas ſcit ẜm differentias tēporis: ſꝫ pͥncipalit̓ẜm eternū nūc. vel in ꝯꝑatōe ad oppoſitū ſiue ad ſcita:ſic vera: qꝛ ſcit res p̄teritas futuras preſentes. Adaliud dicendum. ſciētia dicit̉ dupliciter. ſcꝫ actiuepaſſiue. ſciētia paſſiue dicta ē aptitudo ī ſcibili ad hocvt ſciatur: hec mutat̉ ſciētia v̓o actiue ē ſciētia qua ſcit:hec mutat̉ ſicut ſciētia artificis mutat̉ mutatōeſcibili. Ad illud ſophiſma. deus ſcit quicqd̓ ſciuit ⁊cͣ.dicendū ē fallatia figure dictōis. cum em̄ dicit̉ deusſcit quicqd̓ ſciuit. fit diſtributō enūciabilibꝰ: ſꝫrebꝰ. pro rebꝰ vt ſunt in natura ꝓpria: ſꝫ vt ſunt ī diuina ſcientia ſiue in ſuis rationibꝰ vel ydeis vel exemplaribꝰ. ſit ergo diſtributio ip̄is rationibꝰ reꝝ eternis. ſꝫ cum aſſumit ſꝫ ſciuit te eſſe naſcituꝝ: aſſumit conditionē temporalē que ē eterna. ſꝫ ſic deberet aſſumere. ſꝫ ſciuit tuā natiuitatē. Item opponit̉ omne enūciabile quodcūqꝫ deꝰ ſciuit ſcit. ſciuit te eſſe naſcituꝝ: ⁊cͣ.Rn̄. deꝰ ſcit enūciabilia modū enūciabiliū ſꝫ modum rei in cauſa. Cum aūt aſſumit te eſſe naſciturum:aſſumit enūciabile modum enūciabilis: quomō nonfiebat primo diſtributio. Neſtio. xxiiij. de p̄ſcientia deVeſito de diuinaſciētia abſolute: inquirēduꝫ ē in ꝯꝑatione. ẜm em̄ ꝯꝑationē ad futura dicitur p̄ſciētia ẜm ꝯꝑationē ad faciendadiſpoſitō. ẜm ꝯꝑatōeꝫ ad regēda ꝓuidentia. ẜm oꝑationē ad ſaluāda p̄deſtinatō ſicut dictūeſt prius. De his ergo ordinē inquirēduꝫ eſt. primode p̄ſcientia circa quā plures errauerūt antiqui moderni: in hūc modū deducet̉ inquiſitō ad intelligētiaꝫ.Primo an p̄ſciētia ſit tꝑalis vel eterna. Scd̓o vtrū ſitcauſa reꝝ. Tercō vtꝝ ſit cauſata a rebꝰ. Quarto vtrūinferat neceſſitatē rebꝰ. Quinto an ſtet libero arbitrio. Sexto vtꝝ ſit infallibil̓. Septīo vtꝝ ſit mutabil̓. Nlēbrum primūIrca primū arguit hoc mgr̄ in ſentētijs. Si res future eēnt cauſa p̄ſciētie deitꝑale eēt cauſa eterni: p̄ſciētia eterna ē. Itē p̄ſciētia aut ponit res ī ſua naturaaut ī cauſa. fi ī ſua natura: eſſet ante res. ſi ī cauſagꝫres ī cauſa ē ab: reſpectꝰ ad res ab eterno.ſciētia eterna. Itē dico p̄ſciētia duo dico. ſciētia ꝙͣtū ad pͥncipale ſignificatū qd̓ ē ſciētia:eſt dubuin ſit eterna. ſꝫ q̄rit̉ ꝙͣtū ad an̄ceſſionē vtrūilis vel eterna. ſi tꝑalis: cepit rebꝰ. ſꝫ ꝯſtatīceſſio ſcīe dei ē ante creatura oēm. ſꝫ ꝗcqd̓ ē ante om ē eternū: an̄ceſſio ē eterna. ſcīa ſil̓r: to. Si dicat̉ an̄ceſſio reſpectu futuri in fuxitꝑale pōt deſinē: ideo dicit̉ne. Sꝫ tūc arguit̉. ab eterno fuit vecum dre. ꝙͣuis illud dicat̉ reſpectu futuri: tn̄i ab et̓noſcīa ſil̓r ꝙͣuis dicat̉ reſpectuturi: erit tn̄ ab et̓no. Contra. nihil qd̓ deſinit hꝫpoſſibilitatē ad eſtet̓nū. ſꝫ p̄ſcīa deſinit ſicut dicitycū res deſinit futura: deſinit p̄ſcīa. eſtet̓nalo ſen. di. xxxv. trāſumit v̓ba bt̄i auguſic̄ creid creaturā relatiue: ſic p̄ſcīa ad futu-

. ſꝫ creator dicit̉ ad creaturā ex tꝑe ab et̓no: ſimilit̓ p̄ſcīa dicit̉ ex tꝑe ſic̄ creator. Itē ſi p̄ſcīa dicit̉ īꝯꝑatōe ad futuꝝ. ſꝫ nihil ē deo futuꝝ. īmo oīa p̄ſentia: dicit̉ p̄ſcīa reſpct̄u futuri ī dei ſcīa: ſeu reſpectu futuri ī tꝑe. p̄ſcīa dicit̉ ex tꝑe. Itē aliqd̓ ē cares pͥncipio fine ſic̄ deꝰ. aliqͣ hn̄t pͥncipiū fine vt tꝑalia. alihn̄t pͥncipiū fine vt ſempit̓na: ē pone̓ quartū qd̓ hꝫ pͥncipiū ſꝫ hꝫ finē. qd̓ videt̉ eſſe p̄ſcīa qd̓ incepit ſꝫ deſinit vt dicit mgr̄. vel ſi dicat̉ hoc pōt eſſe.querit̉ ratō qͣre pōt eſſe. Rn̄. eſt loqui de re et̓namultipl̓r. Quedā em̄ dicūt̉ de re et̓na deꝰ ē: vt ſine pͥncipio ſine fine. vt dicit̉ deꝰ ē iuſtus. bonꝰ. ſapiēs: qꝛſine initio ſine fine bonꝰ ē. Quedā aūt dicūt̉ vt pͥncipio fine. vt dicit̉ deꝰ creat hāc aīam. deꝰ em̄ab et̓no creauit hāc aīam: nec ſꝑ creat. Quedaꝫ v̓odicūt̉ de eo vt pͥncipio: ſꝫ tn̄ ſine fine. vt dicit̉ deꝰ ēdn̄ator. hoc em̄ dicit̉ de deo ab eterno: qꝛ anteꝙͣ eſſꝫcreatura potuit dici. dn̄ator em̄ dicit illū cui ſubiectus ē aliquis. dicit̉ dn̄ator ex tꝑe. tn̄ ſine fine: quiacreatura cui domīatur ſine fine ē. ſicut eſt incōueniens aliqͣ dici de deo pͥncipio fine. quedam vt pͥncipio: tn̄ ſine fine: ſic eſt incōueniēs pone̓ alterum ſcꝫ quedā dicūt̉ de deo vt ſine pͥncipio tn̄ cum fine: vt p̄ſcia. Qd̓ querit̉ vtꝝ p̄ſcīa ſit eterna tꝑalisDicendū p̄ſcīa dicit eternū: tn̄ in reſpectu ad tꝑale.Eſt loqui de eterno abſolute vel in comꝑatōe. abſolute ſcīa dicit eternū: p̄ſcīa dicit eternū in reſpectu vel incomꝑatōe. Dicendū p̄ſcīa ponit res in cauſa tn̄ inreſpectu ad tꝑale. vnde ponit res erūt in ſcīa dei. Dicendū anceſſio dicit eternū. ſꝫ in reſpectu ad tꝑaleſꝫ ſcīa dicit eternū abſolute. Ad illud quo obijcit̉ nihil qd̓ deſinit ē eternū ⁊cͣ. Dicendū valet. aliquidem̄ dicit̉ deſine̓. ꝓpter mutatōeꝫ ſit in ip̄o: ſꝫ ꝓptermutatōeꝫ ē in alio. ſicut poſſum dexter ſiniſter ſiue deſine eſſe dexter inciꝑe eſſe ſiniſter me mutato.vt poſito vnꝰ ſit ab vna ꝑte mei ab alia. dicit̉ deſitio tm̄ ꝓpter reſpectū qui ē ad alteꝝ: ꝓpter mutationē facta ſit in me. Sil̓r dicendū de p̄ſcia dicit̉deſinē ꝓpt̓ ip̄am ſcīaꝫ: ſꝫ ꝓpt̓ ip̄m reſpectū. qꝛ res ip̄aad quā ē reſpectꝰ mutat̉ vel deſinit. Itē ad illud. ſicutcreator dicit̉ ad creaturā: ita p̄ſcīa ad futuꝝ. dicenduꝫ eſt ſil̓e vſqꝫquaqꝫ. ſil̓e tn̄ quo ad: vtrūqꝫ dicit̉relatiue. ſꝫ ab eterno vnū: alid̓ ex tꝑe. Itē qd̓ obijcit̉ nihil ē deo futuꝝ. p̄ſcīa dicit̉ reſpectu futuri ⁊cͣ. dicendū futuꝝ in p̄ſcīa dei nihil aliud ē ꝙͣ ydea rei future ī deo. ydea aūt deſinit ydea ꝓut dicit̉ rei future deſinit id qd̓ ē ydea: tn̄ deſinit eſſe ydea huiꝰ .i. futuri. Sil̓r id qd̓ eſt p̄ſcīa deſinit: tn̄ eſſe in ratōe p̄ſcīedeſinit ē in ratōe reſpectꝰ ꝯnotati. Sil̓r dicendūveritas futuri nihil aliud ē ꝙͣ ratō mūdi facturi. rat deſinit eſſe ſimpl̓r: ſꝫ deſinit futuri. vn̄ ſic̄ nūmꝰ incipit deſinit p̄ciū ſine ſui mutatōe. ita p̄ſcīa deſineſſe p̄ſcīa ſine ſui mutatōe. Ad aliud dicēduꝫ q̄ritqͣre pōt aliqd̓ ſine pͥncipio habēs fineꝫ? Rn̄. illed eſſet increatū īmutabile. increatū autem īmutabile non poteſt habere finem. Nlembrum ſecūdumOOnſequēter querit̉ vtꝝ p̄ſcīa ſit cauſa re. Et videt̉ ſic. cauſa ē cuiꝰ ſeꝗt̉ aliud. ſꝫ ſi ſeꝗt̉ ſi deꝰ p̄ſcit: erit. p̄ſcīa d̓ierit cauſa futuri. Itē aug. xv. de tri.qꝛ ſūt ideo nouit deꝰ: ſꝫ qꝛ p̄ſcit vel nouit magis ſunt.p̄ſcīa dei ē reꝝ. Cōtra. ſi p̄ſcīa dei ē. ip̄e p̄ſciat mala: ip̄e eēt auctor mali. qd̓ ē incōueniēs. Impoſſibile ē. a ſūmo bono ſit aliqd̓ malū. poſſꝫ meliꝰ excogitari. Meliꝰ ē a nullū malū: ꝙͣ a aliquodmalū. Itē Anſelmꝰ de ꝯcordia p̄ſcīe li. ar. cum dico ſi p̄ſcit aliquid: neceſſariū ē illud futuꝝ eſſe. idem eſtac ſi dicam. ſi erit: ex ncc̄itate erit. hic vno non notatur