Queſtio.xxiij.

intelligimus cauſam aliquam. cum ip̄a cauſa eſt videmus effectum. quod falſum eſt. ¶ Preterea cum nos videmus rem p̄ſentem. nūquid melius videmus ꝙͣ cū videt ip̄e futuram? ¶ Item ille ſcit gignēdo ille naſcēdo.Cōtra. ſcire idem eſt ꝙ eſſe. gͦ pater eſt gignēdo. ¶ Iteꝫom̄ia que ſunt in eoꝝ eſſentiā vnuſquiſqꝫ eorum ſimulvidet: cōtra. ergo creatura eſt in eſſentia dei ſed nihil ēin dei eſſentia quod nō ſit deus. ¶ Rn̄. ad primū dicēdum. ꝙ vidēdo ſe qui ſibip̄i eſt preſens: videt om̄ia nōſic autem eſt de noſtra viſiōe intellectiua vel ſenſitiua.oportet em̄ p̄ſentiā rei apud ſenſum eſſe ⁊ ſimilitudiniseius vel alicuiꝰ ip̄m cōtingētis: cum videtur apud ītellectum. nec eſt noſtra viſio potior viſiōe ip̄ius: licet reip̄ſentis ꝙͣ ea quam videt futuram: quia pn̄tialiter videt eam p̄ſentia immutabili. ¶ Ad aliud dicēduꝫ. ꝙ h̓verbum ſcire aliquando ſumitur reſpectu creature. vtcum dicitur pater ſcit filium vel ecōuerſo. quādo ergohabet reſpectum ad creaturam vel ad eādem perſonā:hec eſt falſa pater ſcit gignēdo niſi gerūdiuum notet cōcomitātiam. vt ſit ſenſus. pater ſcit dum gignit. proutd̓o reſpectus eſt ad aliam perſonam: quodāmodo notionaliter tenetur. ⁊ tūc recipit notionalem determinationem ⁊ ſic accipitur hic. Sciunt ergo pater ⁊ filius:ſed ille ſcit gignendo: ille naſcendo. ¶ Ad aliud dicendum ꝙ cum dicitur ounia que ſunt in eſſentia eorum.nō vniuerſaliter intelligitur de creaturis nec de attributis eſſentie vt ſunt eſſentia bonitas ⁊ huiuſmodi: ſedpartim de creaturis: ⁊ partim de attributis eſſentie. ⁊tunc eſt ſenſus. omnia que ſunt in eorum ſcientia in eorum ſapientia: hoc intelligitur de creaturis. reſiduumd̓o de attributis eſſentie. ⁊ ſic ordinatur littera: vnuſꝗſqꝫ eorum ſimul videt omnia que ſunt in eorum ſciētia⁊cͣ. Si v̓o intelligitur de creaturis: tūc exponēdum eſt īeſſentia eorum .i. in ip̄is entibꝰ.Ayticulus quintusOnſequēter querit̉ quomodo deus ſcit omnia perfecte. ita ꝙ ſciētia eius non poteſt augeri nec minui. Ad quod obijcitur ſic. aliꝗseſt qui nō eſt lecturꝰ hodie: tn̄ poteſt eſſe vt legat hodienihil aūt poteſt fieri qd̓ nō poſſit a deo ſciri. poteſt ergodeus ſcire hunc lecturū hodie. poteſt ergo aliquid ſcirequod nō ſcit: ergo eius ſciētia poteſt augeri. ¶ Itē aliquis eſt lecturus hodie quē deus ſcit lecturum. ſed poteſt eſſe ꝙ nō legat. ergo deus poteſt ſcire hūc nō lecturum: que tamē ſcit lecturū. ergo deus poteſt ſcire aliqd̓quod ip̄e nō ſcit. ergo ſciētia eius poteſt minui vel mutari. ¶ Rn̄. dicimꝰ ꝙ ſciētia dei nō poteſt augeri nec minui: ſed oīno eſt īmutabilis. vnde aug. de trini. Scientia dei īamiſſibilis eſt ꝑ obliuionem ⁊ inuariabilis: nōſtra v̓o ſciētia ⁊ āmiſſibilis eſt ⁊ recuꝑabilis ꝑ diſciplinam. quia hoc nō eſt nobis eſſe qd̓ ſcire. ex hoc patet ꝙdei ſciētia inuariabilis eſt: ſicut ip̄a dei eſſentia īuariabilis eſt. ¶ Sed obijcitur. ſciētia relatiue dicit̉ ad ſcibile. ſed multiplicatio vnius relatiuorum ponit multiplicatōneꝫ alterius. ſi ergo augeri poſſunt ſcibilia dei:ergo augeri pōt ſciētia dei. ¶ Iteꝫ ſciētia dei nō recipitfalſitatē ſꝫ eſt ſolū veroꝝ. ſꝫ vnūquodqꝫ ſicut ſe habꝫ adeſſe: ita ſe habet ad veritatē. ſꝫ plura poſſunt eſſe entiaa deo: ergo plura vera. ergo ⁊ plura ſcita. ergo ⁊ maiorſciētia. ergo aliquo mō auget̉ ſciētia dei ſaltem quo adſcibilia. ¶ Cōtra. ſcientia dei eſt infinita. quia ſcientieeiꝰ nō eſt numerus: quia infinitorum eſt. infinito vel infinitis nihil poteſt addi: ergo nec poteſt augeri dei ſciētia nec eſt numerus ſcitorum. ¶ Item ſciētia dei perfectiſſima eſt. ergo nec ꝙͣtum ad rationem ſciendi: nec ꝙͣtum ad ſcita vel ſcibilia poteſt augeri vel minui. hec eīimperfectionis eſſet. ſed nulla imperfectio eſt ponendain deo. ¶ Reſponſio. ſcientia dei tribus modis accipitur. vno modo pro approbatione. pͣs. Nouit deus viam

iuſtoꝝ. Alio modo pro ſimplici noticia. ſꝫ hec duobusmodis. vno modo abſolute: nō ꝯnotādo exiſtētiā rei ſcite. pͣs. ſciētie eiꝰ nō eſt numerꝰ. Alio mō ꝯnotādo ẜm ꝙdicit̉ in eccͣo. dn̄o deo anteꝙͣ crearētur cūcta ſunt cognita ⁊ poſt ꝑfectū ⁊cͣ. ⁊ hoc modo ſignificat̉ vt quidā dixerunt diuina ſciētia vt viſio quaſi trāſitus ſuꝑ rem. Primo modo bona dicūtur ſubiecta diuine ſciētie. ſecūdomodo bona ⁊ mala: entia ⁊ nō entia. tercō mō bona ⁊mala. ſꝫ entia tm̄ ẜm aliqd̓ tp̄us p̄ſens p̄teritū ⁊ futurū⁊ ẜm hoc tripliciter dicit̉ ſciētia. approbatōis intelltia viſio. Dicēdum ergo ad queſtionē. ꝙ ſciētia dei naugetur. ſcita tamē bene poſſunt augeri. Et ad hoc qd̓dicitur deus pōt ſcire que nō ſciuit. verum eſt de ſciētiaapprobatōis ⁊ de ſciētia viſionis: ſꝫ de ſciētia intellectanō eſt veꝝ quia illi ſubiecta ſunt: quecūqꝫ ſunt ſubiectapotētie diuine. verūtn̄ poteſt videre que nō videt: qꝛ aliqua res poteſt eſſe que nō erit. vnde ſcientia vt dicit̉ viſionis ⁊ approbatōis nō eſt infinitoꝝ: ſꝫ ſcientia intellectiua infinitoꝝ eſt. ¶ Ad illud qͦ obijcit̉. multiplicatovno relatiuoꝝ multiplicat̉ reliquū. dicēdū ꝙ eſt ſciētiaad res ⁊ eſt ſciētia a rebꝰ. verbigr̄a. artifex habet ſcientiam ad domū faciendam anteꝙͣ fiat. qui autem factasdomus cōſiderat: ſciētiam habet a domibus vel a rebusſciēti a ergo que a rebus eſt: ſequitur cōditiones ſcibilium. ſciētia v̓o ad res vel ſciētia artis non. vnde multiplicatis vel diminutis domibus nō augetur vel diminuitur ſcientia artificis vel artis. talis autem eſt ſcientia dei per modum ſcꝫ artis vel exemplaris. vnde nō ſequitur cōditiones ſcibiliū. ¶ Ad aliud quo obijcit̉. plura pn̄t eſſe ſubiecta. dicendū. ꝙ verum eſt ſciētie approbatōis vl̓ viſionis: ſꝫ nō intelligētie qꝛ illa infinitoꝝ ē.Irticulus ſextusOnſequēter querit̉ quomodo deus ſcit oīaīmutabiliter. Ad quod ſic. demōſtrato quolibet cōtingēte. vt me cras lectuꝝ vel aliquohmōi deus ſcit hoc. aut ergo mutabiliter aut īmutabiliter. ſi mutabiliter: habeo ꝓpoſitū. ſi īmutabiliter: tūceſt īmutabile me cras lectuꝝ: gͦ nō pōt mutari qn̄ craslegā. ¶ Itē deus ſcit hoc modo futuꝝ. cras ſciet illud p̄ſens. poſtcras ſciet illud p̄teritū. ſꝫ qd̓ ſcitur ẜm differētias temporis ſcitur mutabiliter: ergo ſciētia dei eſt mutabilis. ¶ Itē cū eſt res: deꝰ ſcit eā. cū res nō eſt: non ſciteā. aliter em̄ ſciret falſum. gͦ ſciētia mutat̉ ⁊ loqͣmur deviſiōe. ¶ Itē deꝰ ſcit me lectuꝝ cras. ſciētia hmōi ē apd̓deū. cras cū legero vel cū mortuꝰ fuero nō ſciet me lecturū: gͦ mutabilis ē eiꝰ ſciētia. ¶ Itē ſolet obijci hoc mō deus ſcit ꝗcqd̓ ſcit. ſꝫ ſciuit te naſcituꝝ: gͦ ⁊cͣ. ¶ Cōtra. ẜmBoeciū in li. de ꝯſolatōe. qd̓ ꝯprehēdit̉: eſt in cōprehēdente ꝑ modū ꝯprehēdentis nō ꝑ modū rei ꝯprehenſe.Res em̄ materialis nō eſt ī ſenſu materialit̓ vel ī intellectu ſꝫ īmaterialit̓. qd̓ gͦ ꝯprehēdit̉ a deo: in ip̄o eſt ẜmmodū ſuū. deꝰ aūt eſt ſimplex inuariabilis ⁊ eternus:ſcit ſimplicit̓ inuariabilit̓ ⁊ eternalit̓. ¶ Itē dyoniſide diuinis noībꝰ. nō ſciētia entium deꝰ ꝯgnoſcit: ſꝫ ſua.etem̄ angelos noſſe dicunt eloquia q̄ ſunt ſuꝑ terram.nō ẜm ſenſus ea cognoſcētes: cum ip̄a ſint ſenſibilia ntia: ſꝫ ẜm ꝓpriam diuini intellectus potentiam ⁊ natram. Ex hoc relinquitur. ꝙ diuinus intellectus ⁊ angelicus cognoſcit res ꝑ naturam ſui intellectus: non ꝑmodum rerum intellectarū. ⁊ ideo īmutabiliter cognoſcit deus. ¶ Qd̓ ꝯcedēdum eſt. ¶ Ad illud quod prinobijcitur dicendū. ꝙ deus ſcit hoc mutabiliter. duplexeſt. aduerbium enim poteſt determinare verbum in cōparatione ad ſuppoſitum: ⁊ ſic falſa. ⁊ eſt ſenſus. deusmutabili mō ſcit hoc. Uel in comꝑatōe ad appoſitū: etſic vera eſt. ⁊ eſt ſenſus. deus ſcit me lectuꝝ. qd̓ ē mutabile veꝝ vel mutabilit̓. ¶ Ad aliud dicēdū. ꝙ nō valet.ſicut nō valet. lux ſolis vel radiꝰ illuminat hanc rē. modo non illuminat cuꝫ pertranſit: ergo radius mutatur