Queſtio.xxiij.

tiones: patꝫ ꝑ hoc qd̓ dicit̉ in li. lxxxiij. queſtio. aīa nōpōt intueri eas niſi ratōnalis ex ea ꝑte qua excellit .i.mēte ⁊ ratōe. ⁊ hec eſt aīa ſancta ⁊ pura. Ratōe gͦ condita ſunt. nec ea ratōe homo qua azinus: hoc em̄ eēt abſurdū. ſingula em̄ ſunt ꝓprijs creata ratōibꝰ. has auteꝫratōes nō eſt arbitrāduꝫ eſſe niſi in mēte ꝯditoris: nonem̄ extra ſe quoꝙͣ poſituꝫ intuebat̉. ex hoc habet̉ ꝙ rationes ⁊ ydee plures: tamē vna eſt dei ſapiētia. ¶ Reſpondēduꝫ ꝙ licet idē ſint ẜm rem: illa tamē in hoc differunt ẜm dictionis modū. nam ſapientia exemplar ⁊ars plus ſe tenēt ex ꝑte dei ꝯgnoſcētis qd̓ oīno eſt vnū:ideo illa nō recipiūt pluralitatē. ac dicunt̉ plura exemplaria: plures ſapīe: plures artes. Ratio v̓o ⁊ ydea exꝑte rei cognite. ⁊ ꝓpter hͦ ſicut res cognite plures ita etydee. ⁊ ꝓpter hoc quia vnaqueqꝫ res habet ſuū ꝓpriumfinē: ſūt plures ratōes ẜm quas fines determīant̉. ꝓpt̓reſpectū gͦ ydee ad formā ⁊ ratōnis ad finē: cū ſint forme reꝝ plures ⁊ fines: dicūt̉ ratōes ⁊ ydee plures.Cercio queritur .§. ij.ſi tꝑale nō eſt cauſa coeterni. vnū em̄ ⁊ multa ꝯſequūt̉eſſe: nō videt̉ determīari multitudo ẜm nomē in eo qd̓eſt eternū a tꝑali. ⁊ ita nō debēt dici ydee aut rationesplures ꝓpter formas ⁊ fines creaturaꝝ plures. ¶ Reſponſio. dicūtur ydee aut ratōnes plures ꝓpter reſpectum creaturaꝝ ad ip̄as: nō ꝙ ſint a creaturis vel abeis accipiāt vnitatē aut multitudinē.Adhuc queriturᵐ. §. iij.de illo qd̓ dicit aug. ꝙ nō ea ratōne conditꝰ eſt hō quaequꝰ. ẜm hoc em̄ videt̉ ꝙ plura ſint ab eterno: cum illeratōes ſint eterne. vt in eadē aucͣte habet̉. ratōes reruꝫſunt ſtabiles. ¶ Rn̄dendū eſt. ꝙ eadē eſt ẜm rem ratioeterna qua hō eſt ꝯditꝰ ⁊ equꝰ: ſꝫ nō eadē vt ratō. exemplū de hͦ. pūctꝰ ad quē termīant̉ plures linee: vnꝰ pūctꝰeſt. ſꝫ tamē dicit̉ plura: qꝛ pluriū pͥncipium. hoc aūt nomen ratō nomīat ꝑ modū pͥncipij. illud aūt idem nominat ſapīa mō abſoluto. Pret̓ea cū loꝗmur in talibꝰ: ꝓportōnalit̓ loꝗmur de vnitate ⁊ multitudīe. quēadmodū loꝗmur de ſapīa hūana ⁊ ratōibꝰ fiendoꝝ ẜm eam⁊ ſpeciebꝰ q̄ ſunt ī ea. dicimꝰ em̄ ꝙ vna ē ſapīa edificatoria qͣ fiūt multe domꝰ: alia rōe fit hec domꝰ: alia illa. ⁊alia forma exēplaris hꝰ ꝓpria: ⁊ alia ꝓpria forma illiꝰ.Quinto queritur. §. iiij.cū oīa ſint in ip̄o vt vita aut lux: qͣre nō ſūt oīa potētiavel ſapiētia? ¶ Pret̓ea ſicut habet̉ actuū. xvij. in ip̄o viuimus mouemur ⁊ ſumus. ꝓpter quid gͦ nō dicunt̉ oīain ip̄o vna eſſentia aut vnus motus: ſicut oīa in ip̄o dicunt̉ vna vita. Hoc videt̉ Anſel̓. dicere ī monolog. oīaanteꝙͣ fierēt ⁊ cū facta ſunt ⁊ cū corrūpunt̉ ſeu aliqͦ mōvariant̉: ſemꝑ in ip̄o ſunt. nō ꝙ ſint in ſeip̄is: ſꝫ quod ēidem ip̄e. ⁊ tamen in ſeip̄is ſunt eſſentia mutabilis ẜmīmutabilē ratōeꝫ creata. In ip̄o v̓o deo ſunt ip̄a pͥmaeſſentia. ⁊ prima exiſtēdi veritas. ⁊ ꝓut magis ſūt vtriqꝫ illi ſimilia: ita veriꝰ ⁊ p̄ſtantiꝰ exiſtūt. Ex hac aucͣteaccipit̉ ꝙ creature in ip̄o ſunt ip̄a eēntia dei. qd̓ ꝓpinquiſſimū ē illi hereſi q̄ dicit oīa eſſe deū. Iuxta illd̓. iupiter ē quodcūqꝫ vides. ¶ Pret̓ea vnū multa ſecūt̉ eſſeſi gͦ oīa ſunt in deo: queſtio eſt. aut vnū: aut multa. Sivnū: ergo oīa ſūt vnū. ſi multa ergo multitudo ē ab eterno: cū oīa ſint in deo ab eterno. ¶ Preterea omnia dicuntur eſſe in deo. Querit̉ ẜm quē modū eēndi? ¶ Reſpondēdū. ꝙ dicūt̉ omnia in deo eē vita aut lux. ꝓpterhoc ꝙ viuere ē ꝯmū ⁊ rerum corꝑaliū ⁊ ſpūaliū. ⁊ inꝙͣtum corporalia ꝑticipant a ſpūalibꝰ. vt corpꝰ diciturviuere per animā. ⁊ ex hac ſil̓itudine dicunt̉ in ip̄o oīaviuere: quia quo ad ip̄m non habent eſſe deficiens. ⁊ licet ip̄a in ſe deficiat: cognitō tamē de eis indeficiēs. Dicunt̉ aūt om̄ia in ip̄o lux: lux em̄ eſt ſimiliter cōmunis

diſpoſitio in corꝑalibꝰ ⁊ ſpūalibꝰ. ſꝫ in corꝑalibꝰ ꝑ participatōeꝫ. ⁊ ꝓpter hoc dicūtur oīa in ip̄o lux eſſe: quiaoīa in dei cognitōe relucēt ⁊ ſunt manifeſta. Sapientiaaūt ⁊ cognito nomīant illud qd̓ eſt ꝓpriū dei cognoſcentis. nō em̄ creatura inꝙͣtuꝫ creatura ſapit aut ꝯgnoſcitpotētia aūt eſt ꝓpria diſpoſitō agentis: quare nō dicuntur oīa in ip̄o eſſe potētia niſi hoc nomē potētia ablatiue accipiat̉. ⁊ teneat̉ ibi potētia ꝓ poteſtate: ad differētiam potētie materialis. ¶ Ne incidamꝰ in illam hereſim que dixit deū omniū eſſe naturā. dicendū eſt ad auctoritatē Anſel̓. ꝙ aliter vel aliud eſt dicere oīa eſſe diuinā eſſentiā: aliud ē dicere in ip̄o ſunt oīa diuina eſſentia. Cum em̄ dicit̉ oīa ſunt diuina eēntia: ſupponunturcreature ꝓut ſunt ī ſuo eē. Cum aūt dicit̉ oīa ſunt ī ip̄odiuina eēntia: ſupponūt̉ ratōes eterne de rebꝰ iſtis. queratōes eterne ſunt ip̄a dei ſapiētia: ⁊ ita ꝑ ꝯſequens diuina eēntia. Nec ex hoc ſequit̉ ꝙ ſint in dei eēntia licetſint in eius ſapiētia. Eſſe em̄ in dei ſapiētia nihil aliudeſt ꝙͣ ꝯgnoſci ab eo. eſſe v̓o in ſua eēntia: eſt ip̄am eēntiam vere dici de ill̓ qd̓ de nulla creatura ꝯuenit. ¶ Preterea ꝙ dicit̉ in ip̄o viuimꝰ mouemur ⁊cͣ. equoce ſumit̉⁊ cū dicit̉ oīa in ip̄o vita erant. Nam cum dicit̉ in ipſoviuimus: notatur per in. cā efficiēs .i. ab ipſo eſt viuerenoſtrū. cum dicunt̉ oīa vita in ip̄o: per in. notat̉ cauſaexemplaris. dicunt̉ aūt in ip̄o vita: nō motus aut eſſentia. nā motꝰ nomē appropriatuꝫ eſt de rebꝰ factis. ⁊ nō ēꝯmū faciēti ⁊ facto vel ꝯgnoſcēti ⁊ ꝯgnito. eſſentia licet ſit ꝯmūe nomen: nō recipit̉ hic qꝛ vnūquodqꝫ habetꝓpriā eēntiā. Ne gͦ credāt̉ oīa nō differre in eēntia: nonadmittat̉ in ip̄o oīa eſſe eēntia. hoc tamē admittit̉ oīaſunt ī ip̄o. Cum aūt dicunt̉ oīa eſſe in ip̄o: notat̉ eſſe incauſa efficiēte ⁊ ꝯgnoſcēte. dico aūt efficiētē nō actu ſedhabitu. ¶ Ad aliud dicēduꝫ ꝙ nō ſequit̉ ſunt in deo: gͦvnū vel multa. hec eī diuiſio vnū multa ꝯſeꝗt̉ ens: poſtꝙͣ in ſeip̄o ē ens: nō aūt ꝓut habꝫ eē ẜm qd̓. eſſe aūt ẜmquid ē creature eē cū dicit̉ eē in deo: qd̓ tn̄ in ſe eē eſt eēſimplicit̓. Nec ſeꝗt̉ oīa ſunt ī deo: gͦ homo ē in deo. Nāeſſe hoīeꝫ eſt eē determīatū in ſpecie: eſſe ī deo aūt eſt eēꝑ indiſtinctōeꝫ generis ⁊ ſpēi. ¶ Ad aliud dicit̉. ꝙ eſſein: accipit̉ ibi eē vt in motiuo. Motiuū aūt eſt duplici.ter effectiuū: vel cognitiuū. ⁊ vtroqꝫ mō dicunt̉ eē ī deoquia in cauſa cognoſcente ⁊ operante.Incidēter queri­ .§. v.tur. cū oīa dicūt̉ eſſe ī deo. vtꝝ ſequat̉. gͦ oīa ſūt in diuina eēntia. ¶ Rn̄. ꝙ nō. eſſe em̄ in deo dicūt̉. quia deusſupponit cauſaꝫ ratōe cuiꝰ dicūt̉ eſſe ī ip̄o. eēntia at̄ diuina licꝫ ſit cauſa: tn̄ nō dicit reſpectū ad illud cuiꝰ eſtcauſa ꝓut noīat̉ eēntia. ⁊ qꝛ dei eēntia nō ē creature eſſentia nō dicūt̉ oīa eē in eēntia ꝓprie. licꝫ at̄ dicat̉ deusabrahā ⁊cͣ. nō tn̄ diuina eēntia abraham.Iterum queriturᵐ. §. vj.eſt ne ꝯcedēduꝫ. ꝙ oēs creature ab eterno eēnt cū deo.cū em̄ aſſociatōeꝫ notat. aſſociatō aūt nō eſt niſi vbi eſtmultitudo: q̄ nō erat ab et̓no creaturaꝝ. gͦ ⁊cͣ. ¶ Cōtraaugu. ſuꝑ illd̓ pͣs. pulchritudo agri mecū ē. ideo inquimecū ē: qꝛ apud deū nihil p̄terit. nihil futuꝝ ē. cum illoſunt oīa futura. ⁊ ei nō detrahūt̉ iā p̄terita: ⁊ cum illoſunt oīa. ¶ Rn̄. īproprie ſumit̉ hec p̄poſitio cum. ⁊ intelligit̉ hoc ratōe ip̄aꝝ rationū que ſunt in ip̄a ſapientia diuina de rebꝰ fiendis. he aūt rationes ſunt ip̄a deiſapientia: que eternaliter eſt. ⁊ cum ip̄o dicitur eſſe: nōꝙ ſit aliud in eſſentia. ſed alia ratio dicendi cum dicit̉deus ⁊ cum dicitur ſapientia ſiue ratio.¶ Articulus ſecūdusOnſequēt̓ q̄rit̉. cū mala nō habeāt eē ī deo.quō ꝯgͦſcūt̉ a deo. Nā dicit aug. cū pct̄a oīmſciat. nūqd̓ ītelligēdū ē ea includi cū illa ge-