regitur ab illo. primo modo collata eſt homini ſoli poteſtas dominādi ſuꝑ creaturā ſenſibilem. Und̓ gen̄. ix.ſit terror veſter ſuꝑ cūcta animantia terre. hinc eſt ꝙ timor incutiet̉ animalibꝰ ex hominis aſpectu. ad hoc auteꝫ ꝙ incutiat̉ timor creature ſenſibili neceſſariꝰ ē aſpectus rei ſimilis .ſ. creature ſenſibilis. vt patet in leoneꝗ ſuo aſpectu timorem incutit minoribꝰ aīalibꝰ. homovo a leone et ab alijs aīalibꝰ om̄ibꝰ timet̉. Hanc auteꝫſimilitudinē .i. ſenſibilitatem qͣ alijs creaturis incutettimorem nō eſt reꝑire in angelo: ⁊ ideo nō dicit̉ ei datūdominiū ſuꝑ alias inferiores creaturas: ſꝫ datuꝫ eſt homini rōne ſenſibilitatis: qͦ aſſimilat̉ alijs ſenſibilibꝰ creturis. Scd̓o modo datum ē angelis vnde nūe. xxij. Uenit dn̄s ad balaā glo. origenis verſus finem. opꝰ ē mundo etiā angelis ꝗ ſunt ſuꝑ beſtias et p̄ſunt animaliumneceſſitati virgultoꝝ plantationumqꝫ et ceteroꝝ incrementis. et ꝗ p̄ſunt oꝑbus ſanctis. ꝗ eterne lucis intellectum ⁊ occultoꝝ dei agnitōnem ⁊ rerū diuinaꝝ ſcientiam doceant. ¶ Ꝙ aūt querit̉ quare bis collata ē homni hec poteſtas. dicendū ꝙ duo ſunt in ipſo homine. ſcꝫnatura et ratio. Ratōne igit̉ nature dictum ē ei geneẜpͥmo. p̄ſit piſcibꝰ maris ⁊cͣ. ex ꝑte v̓o rōnis dictum eſtei gen̄. ix. terror et tremor veſter ſit ſuꝑ cuncta animantia ⁊cͣ .i. ſuꝑ om̄es irratōnabil̓r ⁊ more animaliū viuētes. Primo igit̉ collatū eſt dominium ratione nature.Secundo v̓o eo ꝙ rationabiliter viuit.¶ Nlembrum ſextumExto querit̉ de potentia que eſt creaturecorporee ſuꝑ incorꝑeam. Queritur ergovtrū corporee creature hēant potētiā ſuꝑincorporeas: vel ecōuerſo; ⁊ videt̉ ꝙ creature corporee habeat pt̄ates ſuꝑ īcorpꝑeas. ẜm ꝙ dicitRabi moyſes ⁊ alij ꝓphete de quibuſdaꝫ animalibusque fiūt ex putrefactōne. dicūt em̄. ꝙ ꝑ ptātem ſementinam q̄ eſt in corꝑibꝰ ſuꝑceleſtibꝰ fiunt hmōi animalia.ſic igit̉ corꝑa ſuꝑceleſtia pt̄ateꝫ hn̄t aīando aliqͣ corpora. et ẜm hͦ hn̄t poteſtatē ſuꝑ aīas vt videt̉. ¶ Contra.Aug. viij. ſuꝑ gen. ad lr̄am. dei ꝓuidentia regēs atꝫ miniſtrās vniuerſaꝫ creaturā. ſubdidit pͥmitus om̄ia ſibideinde creaturā corꝑalem ſpūali. irratōnaleꝫ ratōnaliinualentiorē valentio: i. De hͦ etiā habet̉ in eodem. xij.¶ Qd̓ ꝯcedimꝰ. Ad illud qd̓ obijcit de poteſtate corporum celeſtiū reſpectu aīaliū q̄ fiunt ex putrefactōne. dicendū eſt. ꝙ ꝑ ip̄a corpora celeſtia ſolumodo fit preꝑatio ⁊ poſtmodū a deo dat̉ ip̄a forma ſcꝫ aīa ſenſibilis.nec ē ipſa forma infuſa ſꝫ imp̄ſſa. Eſt em̄ inſeꝑabilis: ſiaūt eēt infuſa eſſet ſeꝑabilis.Queritur etiam in .§. j.cidēter vtrum ſub̓a ſpūalis hēat pt̄ateꝫ ſuꝑ oēm ſub̓amcorꝑalem. ⁊ pͥmo querit̉ de lucifero. vtrū ſcꝫ hēat hancpotentiā? Et videt̉ ꝙ ſic. Iob. xlj. Non ē pt̄as ſuꝑ terram q̄ poſſit ei cōꝑari: dr̄ de lucifero. gͦ eius pt̄as excedit oēm pt̄ateꝫ inferiorē. ¶ Item greg. ⁊ ſi btitudinemꝑdidit. tn̄ magnitudinē nature nō amiſit qͣ oīa hūanaſuꝑat. ¶ Item hͦ ꝓbat̉ de bonis angelis. ꝙ ſcꝫ habeāthac potentiā ſuꝑ creaturaꝫ corꝑaleꝫ. Aug. ſuꝑ gen̄. adlr̄am. Angelis ſb̓limibꝰ deo fruentibꝰ ſubdita ē om̄iscreatura corꝑea. oīs irratōnabil̓ vita. oīs volūtas infirma vel pͣua: gͦ ⁊cͣ. ¶ Contͣ. videt̉ ꝙ hec pt̄as tm̄ ſit data xp̄o homī. Math̓. vlti. data ē mihi oīs pt̄as ī celo etin terra. nō gͦ angelis bonis vel malis. ¶ Item ambr.ſuꝑ illud luc̄. iiij. Om̄ia tibi dabo ⁊cͣ. om̄ia ad tp̄s ſibimiſſa nō ambigit. ꝗa ꝗ ꝑmiſit: ordinauit. nec pt̄asmala ē: ſꝫ is qui male vtit̉ ptāte. ẜm hoc vidr̄ ꝙ malusnō habeat pt̄ateꝫ ſuꝑ inferiorē creatura: licet eiꝑmittat̉ ad tp̄s dominari. ¶ Solutio. dicenduꝫ eſt. ꝙeli nullā hn̄t potentiā niſi ſolū quando eis ꝑnittiirtata eſt eniꝫ eoꝝ potentia. qd̓ bene appa
ruit math̓. viij. Ubi petierunt a xp̄o vt mitteret eos ingregē porcorum. glo. ſuꝑ illū locum. nihil pōt dyabolꝰniſi ꝑmiſſus: ſed nō eſt ita de bonis angelis. Aug. ſuꝑgen̄. ad litterā hoc de ſubditis vel cum ſubditis creaturis agūt quia nec ordo poſſit in om̄ibꝰ iubente illo cuiſubiecta ſunt om̄ia. accipiūt em̄ primo in beata trinitate ẜm ꝙ poſtea oꝑant̉ in creaturis. Quō aūt coartataeſt vel limitata potentia maloꝝ. determinat aug. et abipſo accipit Hugo de ſancto victo. dicens: moderaturdeus quatuor modis oꝑationes maloꝝ. termino naturaliter collate poteſtatis. miraculo mirabilit̓ illate paſſionis. obſtaculo ꝯtradicentis occulte difficultatis vn̄Exodi. viij. digitus dei eſt hic ⁊ iudicio oꝑantis intrinſecus diſpoſitōis. xp̄o at̄ homini data eſt poteſtas oīnolibera. nullatenꝰ coartata. nō in terra tm̄: ſed etiam incelis ſuꝑ alios homines et alias creaturas. hoc eſt qd̓ipſe dicit math̓. vlt. data eſt mihi omnis pt̄as.¶ Queſtio. xxiij. de ſciētiaPiuuante gratiāſaluatoris. poſt inquiſitōnem de potentia: inquirendum eſt de ſcientia diuīain hunc modū. Primo quid ſit ẜm rationem intelligentie. Secundo ꝑ quidſciatercio cuius ſit. Quarto quō ſit.¶ Nlembrum primumIrca primū querit̉ ꝗd ſit ſcīa diuina ẜmrōneꝫ intelligētie. Ad qd̓ ſic ꝓcedit̉ aug.in li. de trini. Scīa ē ip̄a ſapīa. ſapīa idēqd̓ ipſa eſſentia. qꝛ in illa trinitate nō eſtaliud ſaꝑe ꝙͣeſſe: gͦ ſcīa nature nihil aliud eſt ꝙͣ ipſa diuina eēntia. Querit̉ gͦ. vtꝝ aliꝗd ꝯnotet̉ p̄ter rōnem eſſentie in ſcīa. Et videt̉ ꝙ ſic. dic em̄ hugo de ſct̄o victo.ſcīa q̄ de nullo ē: et ipſa nulla ē. oīs gͦ ſcīa de aliqͦ eſt. ꝗaſi nihil eſſet de qͦ ſcīa eſſet: ſcīa nulla eſſet: gͦ in om̄i ſciāꝯnotat̉ reſpectus ad ſcibile. ¶ Item ſcīa eſt aſſimilatiointellectꝰ ad rem ſcitā. ſi gͦ aſſimilatō ꝯnotat reſpectumſil̓r ⁊ ſcīa ꝯnotabit. ¶ Item hugo de ſct̄o victo. ſcīa ē exiſtentiū. p̄ſciētia futuroꝝ ⁊cͣ. gͦ ſcīa dīc reſpectū ad resexn̄tes ſic̄ p̄ſciētia ad res futuras. ¶ Cont. in. j. ſentē.xxxv. di. dr̄. ſi nulla eēnt futura. nulla eēt p̄ſcientia eſſettn̄ in deo ſcīa: ſꝫ ſi res nō eſſent future: non eſſet dice̓ reſpectū ad creaturā: gͦ in ſcīa nō reꝗrit̉ reſpectꝰ ad creaturā. ¶ Iteꝫ cū dr̄ deꝰ ſcire ſe: dr̄ diuina ſcīā. nō tn̄ ꝯnotat̉ reſpectꝰ ad creaturā: gͦ v̓tute ſignificatōis noīs ſcīenō importat̉ reſpectꝰ ad creaturā. ¶ Iteꝫ ad idē dyo. inli. de diuīs noībꝰ. diuīa ſapīa ꝯgnoſcēs ſeip̄aꝫ: ꝯgnoſcitoīa. nō igit̉ alio mō ꝯgnoſcit ⁊ ſcit ꝙͣ ꝑ ſeip̄aꝫ: ſꝫ cū dicoꝯgnoſcit ſe ſiue ſcit: nō ꝯnotat̉ reſpectꝰ ad creaturam: gͦnec ſil̓r cū dr̄ ſcit res. Ad hͦ pōt rn̄deri. ꝙ ſcire qn̄qꝫdr̄ abſolute. et tūc nō ꝯnotat̉ reſpectꝰ. ⁊ qn̄qꝫ dr̄ reſpectiue cū determīatione: ſꝫ hͦ dupl̓r. qꝛ qn̄qꝫ cū determiatione eiuſdē reſpectu ſui: ⁊ ſic nō importat̉ reſpectꝰ qn̄qꝫ v̓o reſpectu dr̄ſi ⁊ ſic importat̉ reſpectꝰ. ⁊ hͦ dupl̓r .ſ.qͣſi ī actu vel qͣſi ī habitū. ¶ Sꝫ ꝯtra. deꝰ dr̄ ſcire ſe: ſcirecreaturā. aut gͦ vniuoce: aut equoce. Si vniuoce: gͦ vnaeſt rō intelligētie vtrobiqꝫ. ſi gͦ nō ꝯnotat̉ reſpectꝰ cū dr̄ſcit ſe: nec ſil̓r ꝯnotat̉ cuꝫ dr̄ ſcit creaturās. Si equocegͦ alia rōne ſcit ſe ⁊ creaturas. Contͣ. ſciendo ſe ſcit creaturas vt dicit dyo. gͦ nō alia rōne ſcit ſe ꝙͣ creaturas gͦeadē. ¶ Iteꝫ obijcit̉ ꝯtra hͦ qd̓ dr̄. cū dicit̉ deꝰ ſcit creaturas ꝯnotat̉ reſpectꝰ. cū dico deꝰ ſcit abſolute: nō ꝯnotatur reſpectꝰ aliꝗs ſi gͦ nō ꝯnotat̉ h̓ reſpectꝰ aliꝗs: gͦ ſcīade v̓tute noīs nihil ꝯnotat. ¶ Hoc iteꝝ videt̉. Eſt eī cōſiderare nomē diuinū ī ſe: ⁊ ī coordīatione. ſi nomē aliqd̓ nl̓ ꝯnotat ī ſe: nec de v̓tute noīs aliꝗd ꝯnotat̉ ī coordinatōne. pꝫ at̄ ꝙ ī omībꝰ nomībꝰ diuīs ꝯnotantibꝰ eſt