Queſtio.xxj.

ergo eſt naturalis ratio ad productionem ſegetis. Ubiaut eſt oꝑatio ẜm rationes naturales nō eſt opus miraculoſuꝫ ſed ſolum ẜm ratōnes ſeminales aut ẜm rationes cauſales. ẜm ſeminales ratōnes vt in virgis dequibꝰ facti ſunt ſerpentes. Si enim ẜm naturaꝫ ille ſeminales rōnes eſſent producte in actū: tunc ratōnes ſeminales fierēt naturales ꝗa eſſent in ꝓpinquiori diſpoſitione. ſicut ſi ꝓiecte eſſent virge in aquā et putrefacti⁊ cetera neceſſaria ꝯcurrerēt: ſed qd̓ natura facit paulatim: deꝰ facit in inſtanti: et ideo miraculoſum. Sed ſūtalia miracula vbi ſolum ſunt ratōnes cauſales vt in hͦquod eſt virginē parere. et illa ſunt ſimpliciter miraculoſa. que autem ẜm rationem ſeminalem ſunt ꝑtim naturalia et partim miraculoſa.Tercio queriturᵐ. §. iij.de differentia hoꝝ ſupra naturaꝫ. preter naturā ⁊ contra naturā. Et dicendū eſt. ſupra naturā ſunt quorurnon eſt ſimile in natura nec in potentia nature. vt in hͦqd̓ eſt virginem parere. Contra naturaꝫ. vt que fiuntꝯtrario curſu nature tamen terminātur ad ꝯforme nature: vt hoc quod eſt cecum videre. Preter naturam d̓cuntur fieri que fiunt ordini ſimile nature: ſed non iuxta modum nature. ſicut ex aliquo habente ratōnes ſeminales ſubito producitur aliquid in eſſe: quod longatranſmutatōne ſiue putrefactōne poſſet ẜm naturaꝫ ineſſe produci. que quodāmodo dicuntur mirabilia ſcilratione modi producendi in eſſe. hoc eſt. quia ſubito qͦdammodo dicuntur naturalia ſcilicet ꝓpter rationesſeminales que offerente ſe temporis oportunitate in rerum ꝯſimiliū ſpecies natural̓r prorumperent. ſicut dvirgis Exo. vij. vn̄ aug. ꝑ omnia mundi elementa inſūtrebus quedam occulte ſeminaticie ratōnes. quibꝰ cumdata fuerit oportunitas temporis: prorumpūt in ſpecies debitas ſuis modis et finibus. Illud ergo in quo aſſunt ſeminales rationes licet per aliquid aliud excitetur nō dicitur ꝯtra naturam ſed preter naturam.¶ Apticulꝰ terciꝰOnſequēter querit̉ vtrū ꝙ oppoſita ſint idēſit deo poſſibile. et videt̉ ꝙ non: quia ſi faceret ꝙ albū manens albū eſſet nigrum: facētꝯtra ordinatōeꝫ ſuam et inſtitutōeꝫ. Non pōt aūt facere ꝯtra ordinatōeꝫ ſuā: gͦ nō pōt facere ꝙ albū manensalbum ſit nigrum. ¶ Item auguſt. in de vera religiorom̄e corpꝰ in aliud corpꝰ mutari poſſe credibile eſt: ſedqd̓libet corpꝰ in aīam rōnaleꝫ poſſe ꝯuerti credibile abſurduꝫ eſt: qm̄ deus ſic om̄ipotens ē. vt nunꝙͣ ſue rōnisinſtituta auellat: ſꝫ inſtituta ſue rōnis ſunt vt oppoſitanō ſint ſimul in eodē: gͦ nō pōt face̓. nec etiā pt̄ hmōi trāſmutatōnes quas ponit aug. facere. ¶ Item ſic̄ deo nōeſt poſſibile facere ꝯtra potentiā. ita nec ꝯtra veritateꝫvel bonitatē: ſed ſue veritati repugnaret ſi eſſe ⁊ nō eſſeſimul acciꝑent̉ de eodē. ꝗa ſi hoc faceret ꝯtra veritateꝫfaceret. ome aūt verū eſt verū veritate pͥma: gͦ ꝯtra veritateꝫ ſuā faceret ſi oppoſita ſimul eſſe faceret. ¶ Contra. nunꝗd deus pōt de trunco facere vitulū ⁊ ecōuerſogͦ ſil̓r ꝙ albū ſit nigrū. ¶ Iteꝫ magis diſcrepāt creatort creatura ꝙͣ albū et nigrū. quia album ⁊ nigruꝫ ſuntſub eodē genere: ſꝫ nō creator et creatura. ſꝫ deus potuit facere ꝙ creator eſſet creatura: gͦ pōt facere ꝙ albumſit nigrum. ¶ Iteꝫ pͥme dr̄ie entis ſunt ens ab alio ensnō ab alio: ſꝫ prime dr̄ie entis magis differūt ꝙͣ albumet nigrū: gͦ ſi deus potuit face̓ ꝙ ens nō ab alio ſcꝫ deꝰ:eſſet ens ab alio ſcꝫ homo: multo fortius pōt face̓ ꝙ album ſit nigrū. ¶ Item hyllariꝰ. v. li. de trini. ꝑfecte poteſtatis ē id naturā poſſe facientis qd̓ ſignificat ſermodicentis. et ita cū quicꝗd pōt dici effici poſſit: tenet veritatis naturā ꝙ deo erequat̉. et vult dicere: ꝙ perfectepotentie eſt. ꝙ deꝰ pōſſit facere quicꝗd pōt: ſꝫ ſermo di-

centis pōt ſignificare ꝙ album ſit nigrū: ergo illud poteſt deus facere. ¶ Item ꝯmunis animi acceptio eſt. ꝙvirtuoſior ē potentia dei ad faciendū ꝙͣ anima ad cogitandū imaginandū vel hmōi: gͦ poteſt facere albuꝫ eſſenigrū chymerā: vel hominē eſſe aſinū. et videt̉ etiā ẜmhoc ꝙ poſſit facere quicꝗd poteſt imaginari. ¶ Ad illud nil temere aſſerendo cū om̄i modeſtia. rn̄demus ꝙſi potentia dei ꝯcipiatur ab aīa abſolute. nō poterit arma determinare nec capere infinituꝫ pelagus ſue poteſtatis: ſꝫ cum aīa ſpeculat̉ diuinā potentiā vt ordinatā.ẜm ꝯditionem pt̄atis veritatis bonitatis. dicit ꝙ poſſibile deo eſt qd̓ poſſe poſſibile. et non pōt qd̓ impoſſibile ẜm hoc dixerunt. ſicut habet̉ in regulis theologie ꝙꝯtradicit ſue potentie vel veritati vel bonitati: potētiemaieſtatis nō ꝯueniret vt faceret maiorē ſe. Item veritati eius ꝯtradiceret facere de eodem ſimul eſſe et noneſſe. Item bonitati eius ꝯtradiceret damnare petruꝫ ⁊ſaluare iudam et peccare. ſemꝑ ergo cum debet dici d̓oaliquid poſſibile: exigit̉ ꝙ nō detrahat potentie eiꝰ veritati vel bonitati. ¶ Quod ergo obijcit. ꝙ poteſt facere ꝙ album ſit nigrū ꝙ potuit facere ꝙ creator eſſꝫ creatura: rn̄ſio aliquid incipit eſſe aliud ꝑ contractionemnature vel ꝑ vnionem. Secundo modo dicitur ꝙ deusfecit ꝙ creator eſſet creatura. non ꝑ nature ꝯtractōneꝫvel conuerſionem. et eodem modo poteſt deus facere ꝙalbum ſit nigrum. id eſt ꝙ vniatur nigro: ſed nō ē poſſibile ꝙ album fiat nigrum per nature ꝯtractionem ſicut habet a parte altera. Non eniꝫ hoc eſſet poſſe quiamanifeſte natura albedinis et natura nigredinis a ſefacta: non poteſt facere album nigrum. vnde ſi faceretalbum nigrum: oporteret mutare naturam a ſe factaꝫquod non eſt poſſe quid. probatur. quia manifeſte natura albedinis eſt dicere album non eſt nigrum et econuerſo: ergo faciens album eſſe nigrum faciet albuꝫ nōalbum: et hoc conſtat quia non eſt potentie ſiue poſſe.¶ Ad illud quod obijcitur. plus differunt ens ab alionon ens ab alio ꝙͣ duo entia ab alio. Rn̄ſio. deus pōtfacere ꝙ idem ſit homo et deus. id ē ꝙ eadem ꝑſona ſitdeus et homo. nō ꝙ hec natura ſit illa. ſic nō poteſt facere ꝙ natura albi ſit natura nigri. tamen poteſt facere ꝙ eadē perſona habeat albedinem et nigredinē nonmutata natura. ¶ Ad aucͣtem hyllarij dicenduꝫ. ꝙ eſtloqui de dictōe dupliciter. vel ẜm ꝙ copulatur ad imaginatōnem: vel fantaſiam. Primo mō quicquid poteſtdici ꝙ non diſcordat a prima veritate: poteſt deus facere. Secūdo modo poſſunt multa dici que deus non poteſt facere: ꝗa ꝯtradicerent ſue veritati. Uel aliter dicēdum. ꝙ nō fuit intentio hillarij de dicente homīe ⁊ verbo eius: ſꝫ dicentem appellauit patrem verbum filium.voluit gͦ in hoc dice̓. ꝙ eqͣlis potentie ſunt pater et filiꝰquia hn̄t eandem natura. vt ſit ſermo non ſolum declaratiuus vel ſignificatiuus: ſꝫ etiam oꝑatiuus.Articulꝰ quartꝰUeritur conſequenter. vtrum qd̓ eſt impoſſibile per accidens ſit d̓o poſſibile: vt de corrupta facere incorruptam. Ad quod hieronimus. cum deus omnia poſſit: non poteſt de corruptafacere incorruptam: ſed conſtans eſt ꝙ hoc eſt impoſſibile per accidens quia aliquando fuit poſſibile relinꝗtur ergo ꝙ impoſſibile ꝑ accidens non eſt poſſibile d̓o¶ Item aug. contra fauſtum. quiſquis ita dicit ſi om̄ipotens eſt deus: faciat vt que facta ſunt facta non fuerint. non videt hoc ſe dicere ſi omnipotens eſt faciat vtea que vera ſunt: eoipſo quo vera ſint: falſa ſint. Sententia quippe qua dicimus aliquid fuiſſe ideo vera eſt.quia illud de quo dicimus fuit. et non eſt hanc ſententiam deus falſam facere nō pōt: qꝛ nō eſt ꝯtrariꝰ veritati. ¶ Contͣ. deus pt̄ face̓ vt aliꝗd nō ſit qd̓ eſt. ⁊ ꝙ aliꝗdnō ſit futurū qd̓ erit: gͦ pōt facere ꝙ aliquid non fuerit