Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xxj.

bile ſimpl̓r. .n. dicit̉: oīa poſſibilia ſunt deo. includitur qd̓ ē poſſibile ẜm quid. ex relīquit̉ poſſibiledeo ponit ſimpl̓r poſſibile. poſſibile ẜm cauſam ſuꝑiorē n̄ē poſſibile ſimpl̓r: ſꝫ ẜm cauſaꝫ inferiorē. Itē dicit̉ virginē manentē virginē pare̓ ē poſſibile deo.vel cecū videre. hec poſſibilitas ē ꝯͣrio actu materie.Illa v̓o poſſibilitas eſt ẜm cām inferiorē eſt ſine om̄iꝯtrarietate. illud ē ſimpl̓r poſſibile qd̓ eſt ẜm cām inferiorē naturā. Iteꝫ qd̓ ē poſſibile ẜm oēm modūſolū eſt poſſibile ſimpl̓r. ſꝫ qd̓ eſt poſſibile ẜm inferiorēcām eſt poſſibile ẜm omēꝫ modū. qꝛ eſt poſſibile reſpectu cauſe inferioris ſuꝑioris. qꝛ quicꝗd pōt inferior pōt ſuꝑior. illud ē poſſibile ſimpl̓r. poſſibile d̓oſolū ẜm cām ſuꝑioreꝫ eſt poſſibile ẜm oēm modū. relinquit̉ eſt poſſibile ſimpl̓r. Iteꝫ videt̉ ſe oppoſitio in extremis dr̄ virgo parit. ſꝫ vbi ē ſe oppoſitio in extremis: eſt impoſſibile ſe. vt albū nigrū. ſe impoſſibile eſt virginē manēteꝫ virginē pare. Exhis relinquit̉. illud qd̓ eſt poſſibile ẜm cām inferioreꝫ: eſt poſſibile ſimpl̓r. Propt̓ iſta obiecta terciaopi. eſt. poſſibile ē: aliqn̄ dr̄ ẜm cauſas ſuꝑiores: aliqn̄ ẜm cauſas inferiores. qꝛ hec dictio poſſibile ẜm diuerſa adiuncta copulat diuerſis poſſibilibꝰ. vn̄ cumdr̄: poſſibile ē deū bonū. hec dictio bonū poſſibilepulat poſſibilitate ẜm cauſas ſuꝑiores: vera ē. v̓o dr̄ poſſibile eſt cecū videre. copulat poſſibilitate ẜm cauſas inferiores: falſa ē. Iſtoꝝ ſnīa ē virginē peꝑiſſe eſt poſſibile: aliqn̄ tn̄ fuit impoſſibile.Et deus de impoſſibili facit poſſibile duobus modis.Uno modo reꝑando naturā. ſicut in ceco illumīato.tunc potētia miraculoſa ſꝫ actio naturalis. Alio mododando nouaꝫ potentiā. ſicut b. virgini dedit potētiamꝯcipiendi ſine viro. eſt hec potētia miraculoſa actꝰmiraculoſus. Contͣ. ſi aliꝗd eſt albū aliqͣ albedīe eſtalbū ſimpl̓r. ſi aliꝗd eſt poſſibile aliqͣ poſſibilitate ēpoſſibile ſimpl̓r. ſꝫ virginē manētē virginē pare̓ fuit ſꝑpoſſibile aliqua poſſibilitate. ſimplicit̓ fuit poſſibile Iteꝫ augꝰ. ſuꝑ gen̄. in coſta erat vt ex ea poſſet fierimulier. ſͦ vt ex ea fieret mulier. ſil̓r in cecō ē vt poſſit fieri videns. Arguit̉. In quocūqꝫ eſt potentia currendi: in eo ē currat. ſil̓i rōne in qͦcūqꝫ eſt potentia videndi: in eo ē vt videat. in ceco erit potentiavt videat. in coſta vt ex ea fiat mulier. cecū viderecoſtam fieri muliereꝫ ē poſſibile ſimpl̓r. Itē loq̄ndode ceco illuīato temꝑe an̄ illuīatōeꝫ cecus videbit.poſſibile eſt cecū videre. iſte cecus pōt videre. Iteꝫpoſſibile eſt hūc cecū habere potētiam videndi: qꝛ iamerit verū fiet miraculū. ſꝫ ſi hꝫ potentiā videndi: poſſibile eſt videre. poſſibile eſt hūc cecū vide̓. Rn̄ſio.dd̓m intētio poſſibilis ſolet dici de dicto de re ſubiecta. ẜm dicit̉ de dicto ꝑtinet ad pn̄teꝫ queſtiōeꝫ. qꝛdictū poſſibile dicit̉ reſpectu veritatis ncc̄ie vel cōtingentis in dicto. que quideꝫ fundat̉ in affirmatōnibꝰnegationibꝰ ẜm om̄e genus cauſalitatis. de intēdebant qui erant tercie opīonis. Poſſibile v̓o de re ſb̓iecta pōt accipi ꝓprie vel appropriate. Appropͥate ẜm aſcendit ſcīa theologie que intēdit in cauſam ſuꝑio. modo dixerūt poſſibile: qd̓ eſt poſſibile ẜm cauſam ſuꝑiorem. qui fuerūt ſecūde opi. ꝓut aſcēdūt noīaſicut aſcendūt ſcīe. ſicut intētio totius. in geometricis toto ꝯtinuo. in logicis toto vl̓i. in metaph̓icis prototo ꝑfecto. Proprie v̓o poſſibile qd̓ ē poſſibile ẜm cauſaꝫ inferioreꝫ: qꝛ illud eſt poſſibile. ẜm ſuꝑiorē. id̓oex ꝑte agentis oīno poſſibile. Preterea ex ꝑte materieeſt potētia aptitudo ſeu priuatio. ſicut pꝫ in naturalibus artificialibꝰ. hoc modo intendebāt recte quifuerūt prime opi. qꝛ poſſibile ſimpl̓r: ꝓprie qd̓ ē poſſibile ẜm cauſam inferioreꝫ. Ad obiecta v̓o per ordinem. Ad primū dd̓m. verum eſt cauſa inferiorꝯtradicit ſuꝑiori. ſꝫ diſpoſitio in cauſa inferiori pōt cō-

tradicere actioni que pōt elici a cauſa ſuꝑiori. vt patetoculus cecus ꝯtradicit cauſe ſuꝑiori: ſꝫ tamē cecitasque eſt diſpoſitio in oculo ꝯtradicit actui vidēdi. pōtelici a cauſa ſuꝑiori. nec dicit̉ poſſibile ſimpl̓r qd̓ tm̄ ēpoſſibile deo: ſꝫ qd̓ eſt poſſibile ẜm omēꝫ modū. videreaūt eſt poſſibile ẜm hunc modū iſti ceco: lꝫ ſit poſſibile deo. vnde non poſſibile ſimpl̓r. Unde notāda ē differentia in actionibꝰ naturalibꝰ miraculoſis. In miraculoſis .n. p̄cedit actus potētiam. ſꝫ in naturalibꝰ p̄cedit potentia actū: deinde ſequit̉ actus. hinc eſt hicponitur ſimplicit̓ poſſibile: quia potentia p̄cedit actū.ibi v̓o non: quia actus precedit potentiam. Ad illudquod obijcit̉ .j. coꝝ. j. ſtultam fecit deus ſapientiā ⁊cͣ. īglo. rn̄deo. hic loquitur de poſſibili ẜm ꝓprietatē theologie. vnde ſenſus iſtius locutionis eſt talis. ſapientiamundi iudicat impoſſibile non ſolum ẜm cauſam inferiorem ſed etiam ẜm cauſam ſuꝑiorem qd̓ in naturisrerum reperit. ſed deus declarauit ſibi fore poſſibile. vnde ſumitur ibi poſſibile poſſibili deo ẜm ꝓprietatem theologie: quia loquit̉ de incarnatōne paſſiōe potentia incarnationis paſſionis. Ad illud quoquerit̉. vtꝝ poſſibile ſit virgineꝫ parere. Dicendumhec eſt duplex: virginē parere eſt poſſibile. pōt .n. intelligi de re: vel de dicto. ſi de re ſubiecta: falſa eſt. ē ſenſus. virgo poteſt parere .i. virgo hꝫ potentiam pariendi. nulla enim virgo adhuc habuit poſſibilitatē donecbeate virgini data fuit illa potentia. ſicut dicit dama.ſpūſſanctus ſuꝑueniet purgans ipſam virtutem generatiuam verbi dei tribuens. Si intelligat̉ de dicto:vera eſt. eſt ſenſus. hoc dictū virgineꝫ parere eſt poſſibile. nec notat̉ potentia reſpectu rei ſubiecte: ſꝫ reſpectu dicti. notatur poſſibilitas ẜm cauſam ſuperiorē.ſicut anteꝙͣ mundus eſſet fuit poſſibile mundum fore.ſcilꝫ quo ad deum. hec poſſibilitas in dicto que fundatur in cauſa agente: non in materia. Quod obijcitur. ſi aliquid ſequitur ad aliud. ſi antecedens eſt poſſibile: conſequens. non ſequit̉ generaliter: ſequit̉ tamen ſumpto poſſibili in eodeꝫ genere. Eſt aūt poſſibilitas ẜm cauſaꝫ inferioreꝫ ſuꝑioreꝫ. nec ſequit̉ aliꝗd ēpoſſibile ẜm cauſam ſuꝑiorem. ergo ẜm inferiorem.poſſibile aūt determinat̉ ẜm adiunctū. vt qn̄ ꝯiūgit̉dictione notāte cauſaꝫ ſuꝑiorē notat̉ poſſibile ẜm cāmſuꝑioreꝫ. Sed dicit̉ virgo poteſt parere. notat̉ poſſibile ſimpl̓r reſpectu cauſe inferioris. cuꝫ v̓o dr̄ poſſibile eſt deus faciat virginem parere: notatur poſſibilitas ẜm cauſam ſuꝑiorem. Unde habent quidam proregula non ſequit. ſi eſt veritas in eſſentia ſit poſſibilitas in natura. quia veritatem in eēntia facit cauſa ſuꝑior. vt aſinam loqui vel virginē parere: deficientepoſſibilitate cauſe inferioris. Uel melius vt dicamusomne verum eſt poſſibile. vt ſicut verū ampliat̉ ad eafiunt ẜm ſuꝑiorem cauſam: ita poſſibile. veruꝫ eſt eniꝫſpecies poſſibilitatis. Non .n. eſt concedendū aliꝗdeſt poſſibile niſi in veritate ſit vel ẜm naturā fieri poſſit. vnde non cōcedimus deum facere loqui aſinaꝫ balaam eſſe poſſibile. qꝛ nec in veritate eſt: nec ẜm naturāfieri pōt. ſꝫ tamen ꝯcedimus deum poſſe facere. vt autem fiat ſermo de re de dicto: poſſibile eſt deo facereloqui aſinam balaam. ſic veruꝫ fuit poſſibile aſinābalaam loꝗ: ſꝫ modo nec eſt verū nec poſſibile. Ad illud v̓o qd̓ obijcit̉ de creatōe aīe. Dicenduꝫ poſſibileẜm naturam dicit̉ duobꝰ modis. Uno cuiꝰ pͥncipiūeſt natura ſiue cuiꝰ principium eſt in natura. Alioqd̓ non eſt a potentia nature: ſed tamen eſt conſuetū vifiat in natura a cauſa ſuꝑiori. ẜm dicitur conſuetudo eſt altera natura. vt creatio iuſtificatio huiuſmodi. Simpliciter ergo poſſibile dicitur quod eſt poſſibile ẜm naturam iſtis duobus modis. vnde etiaꝫ diffinitur miraculum per arduum inſolitū. arduum:qꝛ eiꝰ principiuꝫ non eſt natura. ſolitum: quia non