Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

contradicit infirmitati ſue. per hoc enim ſequeretureſſet finita: et ita eſſet finita infinita quod eſt īpoſſibile. hoc ergo modo dicendum eſt de diuina potentia ꝯſtat eſſe infinite virtutis. Ad illud v̓o quod obijit ex parte voluntatis. primo ex aug. de ſymbolo. id ſolum non poteſt quod non vult. Dicendum poteſt intelligi duobus modis. quod non vult. ſcilicꝫ facere: ethoc modo falſum eſt. vel quod non vult ſe poſſe: et hocmodo verum eſt. Ad illud v̓o quod obijcit. eſt maior voluntas ꝙͣ potentia. dicendū hoc verbū vult aliquando reſpicit creatum. vt cum vult aliquid creatumeſſe vel fieri. et ẜm hoc poſſe dei ꝙͣtum ad illud in quideſt ſcilicet ſubiectum: in plus eſt ꝙͣ ipſum vtile. ꝗa plura ſunt ſubiecta potentie ꝙͣ voluntati. Aliquando v̓overbuꝫ vult: reſpicit ipſum poſſe eternum. et ẜm eqͣlia ſunt ambitus velle dei poſſe. quoniam quicquidpoteſt vult ſe poſſe: et hoc modo intelligendū ē quod dicit Richa. in libro de trinitate. nihil maius eſt in eiuspoſſe ꝙͣ in eius noſſe. nam ſi ſe latius per ſapientiaꝫper potentiam effunderet: cum ſit aliud potentia eiꝙͣ ſapientia: eſſet vna et eadem ſub̓a ſeipſa per ſapientiam maior et per potentiam minor. hoc intelligēduꝫeſt ẜm ſcire reſpicit eternuꝫ poſſe: quia quicquid ſcitſe poſſe poteſt quicquid pōt ſcit ſe poſſe.Item arguunt ex .§. j.parte bonitatis iuſticie hoc modo. non poteſt deꝰ niſiquod bonum iuſtum eſt fieri. Non eſt autem bonum iuſtum fieri a deo niſi qd̓ facit. aliter faceret om̄equod bonum iuſtum eſt eum facere: ergo non poteſtfacere niſi quod facit. Item non poteſt facere niſi qd̓iuſticia ſua exigit: ſꝫ iuſticia ſua non erigit vt faciat aliud ꝙͣ facit. non poteſt facere aliud ꝙͣ facit. Iteꝫpoteſt deus facere aut dimittere niſi qd̓ debet: ſed nondebet facere aut dimittere niſi quod facit aut dimittit non pōt facere niſi qd̓ facit aut dimittit. Iuxtaquerit̉ an non poſſit facere deus niſi quod iuſtum ē. ſiue an poſſit de potentia qd̓ non poſſit de iuſticia. Adquod ſic galath̓. iiij. Si fieri potuiſſet oculos vr̄os eruiſſetis dediſſetis mihi. glo. pōt fieri quod iuſteſit: deus non poteſt facere niſi quod iuſtum eſt. Itēſi poteſt aliquid de potentia qd̓ poteſt iuſticia: exeat illa potentia in actū. illud ergo eſt iuſtum. aut iniuſtum. ſi eſt iniuſtum: poteſt deus facere iuſtū. ſi iuſtum: pōt ſolū qd̓ iuſtū eſt. Iteꝫ iuxta querit̉ ſi poteſt ſaluare iudā et damnare petrum. nam.. thi. ij. negare ſeipſum pōt. glo. aug. cum ſit iuſtus pōt negare ſuā iuſticiā. vn̄ infra dicit glo. hoc qd̓ ſeip̄m negare pōt laus eſt volūtatis diuine. ſic̄ quidā pn̄tcredere culpa ē voluntatis hūane. Ex hoc arguit̉.laus diuine bonitatis erit ſi pōt petro negare gl̓iaꝫ iude penā. Sil̓r iuxta querit̉ de dānatis. ſi poſſibilis eſt eoꝝ liberatio deo. nam omni damnato iuſtedebeat̉ pena eterna. iuſtum eſt vnicuiqꝫ reddat̉ qd̓ſuū eſt: ſi liberarent̉: iniuſte eis ageret̉. Item adhoc facit illud in inferno nulla ē redemptio. Et ſap̄. ij. eſt agnitus reuerſus ſit ab inferis. Contra. gen̄.xix. non poſſum ꝗcꝙͣ facere donec exeas. glo. augu. ſinedubio poterat potentiā: ſꝫ poterat iuſticia. ſcilicꝫꝑdere loth ſodomitis: pōt potentiā damnare petrum ſaluare iudā quēlibet damnatū. licet poſſit iuſticiā. Item pōt petrū reuocare a ꝑadiſo ad vitam iſtā: ſil̓r iudam ab inferno. Cuꝫ igit̉ in hac vitapoſſumꝰ in gratia ꝑmanere peccare: poſſet petrꝰ finaliter peccare iudas finaliter in gratia ꝑmanere.poſſet damnare petrū ſaluare iudā etiā iuſte. Itemnone ml̓tos reuocauit a morte tn̄ erāt iuſte damnatirelinꝗtur fecit de potentia: qd̓ non erat iuſticia. Rnſio ẜm Hug. de ſct̄o victo. ſicut eternitatē eqͣt

tp̄s. nec īmenſitatē locus. nec ſapīam ſenſus. nec bonitatem virtus: ſic nec potentia opus vel infinita potētiaipſum opus. Ad primū quod dicit deus poteſtfacere niſi qd̓ bonū et iuſtū eſt. diſtinguendū. hoc v̓buꝫeſt: pōt copulare pn̄s indeterminatū ſiue in habitu. velpn̄s vt nūc ſiue in actu. primo vera eſt. et eſt ſenſusdeus pōt facere niſi quod bonum iuſtum eſſꝫ ſi faceret. Scd̓o modo falſa e. eſt ſenſus. pōt facere niſi quod bonū iuſtum ē nunc. Item ad ſecundū dicēdum. hoc verbū exigere eſt ꝓprie verbum exactōnis.nullum autem verbū exactionis deo ꝯuenit: tamen acceptū improprie ſignificat aliquid deo ꝯgruere. diſtinguendū eſt. cum dicit̉ deus non pōt facere niſi quodiuſticia ſua exigit. ſi hoc verbum exigit dicit ꝯgruentiam in habitu: verum eſt vt ſit ſenſus non pōt facere niſi qd̓ iuſticie eius ꝯgrueret ſi faceret. ſi ꝯgruentiam inactu: falſum eſt. hoc eſt pōt facere niſi iuſticie eiꝰꝯgruit modo. Ad terciū dicendū. verbum debendi ſit obligationis verbū. ꝓprie non ꝯuenit deo ſed ſubimproprietate. Scd̓m debere dicit̉ condecere: diſtinguendum vt prius. qꝛ ſi dicat ꝯdecentiam in habitu verum eſt: ſi in actu falſum eſt. Ad illud v̓o qd̓ obijcit.an poſſit de potentia qd̓ poſſit de iuſticia? diſtinguēdum eſt. noticia dei rno modo ꝯnotat ꝯdecentiam diuine bonitatis. et hoc modo quicquid pōt de potentia:pōt de iuſticia .i. condecentia bonitatis. bonitatē em̄ſummā decꝫ vt poſſit quicꝗd poſſe poſſibile ē. Alioꝯnotat ꝯgruentiam meritorum. et hoc modo non quicquid pōt de potentia pōt de iuſticia. hoc eſt ẜm congruentiam noſtroꝝ meritoꝝ. Ad illud ergo qd̓ obijcit. pōt fieri niſi qd̓ iuſtuꝫ ē. intelligit̉ non poteſt fieriordinate. vnde ꝙͣuis homo dicatur poſſe de iure poſſede facto: dicitur tamen legaliter hoc ſolum poſſumꝰ qd̓de iure poſſumus tamen in deo idem eſt poſſe de factoet poſſe de iure. ẜm ius dicit condecentiam diuīe bonitatis. vnde iuſtum fieri aliter dicitur reſpectu hominis aliter reſpectu dei. reſpectu hominis iuſtuꝫ fit qꝛiuſtum ē illud qd̓ homo facit. ex ꝑte v̓o dei iuſtuꝫ fit. qꝛdeus faciens ē iuſtus. Inde ē ſequitur non pōt facere niſi qd̓ iuſtum ē in ſenſu p̄dicto. quod ſcilicet iuſtuꝫeſſet ſi faceret. Ad illud quod poſtea obijcit patet reſponſio. Ad illud v̓o quod querit vtrum poſſit ſaluareiudam dānare petrū ⁊cͣ. diſtinguendum ē. potētiadei intelligit̉ dupliciter. Uno modo abſoluta. Alioordinata ẜm rōnem diuine p̄ordinatōis iuſticie reddētis vnicuiqꝫ ẜm merita. De potentia abſoluta poſſetdamnare petrū ſaluare iudā. de potentia v̓o ordīataẜm p̄ordinatōeꝫ retributōneꝫ ẜm merita non poſſet.nec in hoc derogat̉ eius potentie: ſꝫ oſtenditur immutabilitas ordinis potentie ẜm p̄ordinatōnem iuſticiaꝫ.Similiter dicendum poſſet reuocare ad vitam et iudam ⁊cͣ. Ad illud v̓o quod querit de damnatis. dicē ẜm Hugo. in ſuis ſententijs. iuſticia alia ẜm debitum facientis. alia ẜm merituꝫ facientis. Iuſticia ẜmdebitum facientis eſt poteſtatis: iuſticia ẜm meritumpatientis eſt equitatis. ſi deus de maſſa generis humani quoſdam ad ſaluationem aſſumens: iuſticia vtiturdebite poteſtatis. quoſdam v̓o ad perditionem deſeresiuſticia vtitur licite equitatis. Illic de debito ſuo: demerito noſtro. Si v̓o quos ad ſaluationem aſſumitdeſereret iniuſticia non eſſet: quoniam merita ſua reciperent iuſticiam equitatis. Si autem eos quos deſerit aſſumeret. ſimiliter iniuſticia non eſſet. quoniamin eorum ſaluatione vteretur iuſticia poteſtatis. Adillud v̓o quod obijcit de liberatis per preces ſanctoruꝫ.dicendum de exigentia meritorum propriorum noneſt poſſibilis liberatio: ſed de exigentia meritorum eccleſie aliquoruꝫ poſſibilis fuit liberatio. Tn̄ notandū infernꝰ dr̄ pena acerbiſſima et̓na. nullus addictꝰpene inferni ꝙͣtum ad eternitatē ſꝫ addictꝰ pene inferni