Queſtio.xxj.

ꝙͣtum ad acerbitatem poteſt liberari. et ſi non meritisproprijs tamē meritis alienis ſicut accidit in illis quiſuſcitati ſunt ad preces ſanctorum.Iterum arguuntᵐ. §. ij.ex ꝑte p̄ſcientie ⁊ ratōnis eterne ad limitatōnem potētie diuine ſic. ſi poteſt aliud omnipotēs facere ꝙͣ facit.ergo poteſt facere qd̓ non p̄ſciuit: ergo poteſt ſine p̄ſcientia operari. quia quod futurū ſe p̄ſciuit facit nec facit aliquid aliud qd̓ non p̄ſciuit. ¶ Item nihil facit autdimittit niſi optima ratōne et ſemper manente. ſed illamanente non poteſt qd̓ facit dimittere. vel quod dimitit facere: ergo nō poteſt facere niſi qd̓ facit: nec dimittere niſi quod dimittit. ¶ Si dicat̉ ꝙ non eſt verum ꝙmanente ratōne non pōt dimittere quod facit ⁊cͣ. quiaẜm eandem ratōnem pōt facere que dimittit ⁊ dimittere que facit. Contra. non poteſt facere niſi quod ratōeſt cum facere: ſed non eſt ratō eum dimittere que facitnec facere que dimittit: ergo non poteſt dimittere quefacit. ¶ Si v̓o reſpondeatur vt prius. ꝙ cum dicit̉ ratio eſt eum facere vel dimittere. poteſt copulare ratiōeꝫin actu: et ſic falſa eſt propoſitio. non poteſt facere niſiqd̓ ratio eſt eum facere nunc. vel in habitu: et ſic vera ēid eſt. ratio eſſet ſi faceret. Obijcitur iteruꝫ. quomodopoteſt eſſe eadem ratio faciendi ⁊ dimittendi. Naꝫ facere et dimittere oppoſita ſunt: ſed oppoſitorum oppoſiti ſunt fines. ergo et oppoſite ratōnes: cum ratio ſūmatur a fine. ¶ Item iuſtificat illum: et hoc facit ẜm rationem miſericordie. et non illum: et facit hoc ẜm rationem iuſticie. ergo ratione miſericordie facit iuſtificationeꝫ iſtius. ratōne iuſticie dimittit in illo: ergo alia ratio qua facit et dimittit. ¶ Item aug. in lib̓. lxxxiij. qō.alia eſt ratio qua conditus eſt homo. et qua condituseſt equus: ſed facere et dimittere diuerſa ſunt ſicut homo et equus: ergo alia eſt ratio faciendi ⁊ dimittendi.¶ Reſpōſio. ꝙ nullo modo limitatur diuina potētianec actu nec voluntate nec iuſticia nec bonitate. nec p̄ſcientia et ratione. ꝙͣuis egreſſuꝫ diuine potentie in actuꝫ. ſemper concomitetur voluntas. iuſticia. bonitaspreſcientia. ratio. que in deo eadeꝫ ſunt ẜm rem. ꝙͣuisdifferant ẜm intelligentie rationem. Infinita ergo eſtpotentia reſpectu agendoruꝫ ꝙͣuis nō voluntas nec iuſticia nec p̄ſcientia nec ratio. ¶ Ad illud quod obijcitde p̄ſcientia. dicendum ꝙ non ſequitur pōt operari qd̓non p̄ſciuit: ergo pōt operari ſine p̄ſcientia. et eſt tranſitus a diuiſione ad ꝯpoſitionem. Et eſt ſimile iſte pōtte docere litteras quas nō nouit. quia adhuc illitteratꝰeſt: et litteras diſcet: ergo pōt te docere litteras ſine noticia. Item poteſt videre qui non habet oculos ꝗa antixp̄c: ergo aliquis poteſt videre ſine oculis. ¶ Ad illudquod obijcit ex parte ratōnis: patet ſolutio per reſponſionem in opponendo. Sed ad illud qd̓ obijcit de ratione. dicendum ẜm augu. in libro retractationū. non errauit plato dicens mundū intelligibilem. ratōneꝫ ſempiternam et incōmutabilem. qua deus fecit munduꝫ etomne quod fecit: quam qui negat dicit deum irratōnaliter feciſſe qd̓ fecit. ¶ Ad illud quod obijcit. ꝙ non eſteadem ratio operatōnis ⁊ diuiſionis. dicendum ꝙ ratio oꝑatōnis ſiue diuiſionis eſt bonitas ipſius qͣre em̄facit qd̓ facit ꝓpter bonitateꝫ ſuā. Bonitas aūt pōt ꝯſiderari dupl̓r. in ſe: vel ẜm ꝯꝑatōeꝫ ad creaturā. Ratōergo pōt dicere diuinā bonitateꝫ in ſe. et ſic vna tm̄ ē ratio: ſed ſi dicat bonitatē in ꝯꝑatione ad creaturam: ẜmhec alia ē ratō qua creatus eſt hō alia qua equus. Homo em̄ magis accedit ad bonitatem ꝙͣ equus. ¶ Ꝙ gͦopponit̉ ꝙ oppoſitoꝝ oppoſiti ſunt fines. dicendū ꝙ loquēdo de fine ꝓximo et immediato verū eſt. loquēdo define vltimo non ē verū. Bonitas em̄ diuina ē finis vltimus oīm: ⁊ illa ē vna ratio ⁊ eadeꝫ. ¶ Ad aliud dicendum. ꝙ rō miſcd̓ie ⁊ iuſticie dicunt̉ differre ꝓpter reſpe

ctus ad creaturā: ſed ẜm ꝙ dicūt diuinā bonitateꝫ noneſt alia ratio miſcd̓ie et iuſticie ſꝫ eadem. et eſt exemplūin vaſis qd̓ ponit apl̓s Ro. ix. ꝙ figulus ī vas facit cōtumelia hoc debet̉ vilitati materie. ꝙ vas in honoremhoc ex bonitate artificis. Sil̓r dicendum. ꝙ dn̄s damnat illū hoc eſt ꝓpter exigentiā meritoꝝ et maſſam corruptam. vnde ꝯnotatur reſpectus ad meritū. ꝙ v̓o ſaluat iſtum: eſt ex voluntate ſola.¶ Nlembrum terciumOnſequenter querit̉ de ꝑfectione potētiediuīe ẜm quā dicit̉ optime facere ꝗcquidfacit. querunt̉ igit̉ iſta. Primo. vtrū poſſit facere res meliores ꝙ fecit generalit̓.Scd̓o. vtrū poterit meliori mō facē̓ res ꝙͣ fecerit. Tercio. vtrū potuit redemptōeꝫ generis hūani facere meliori mō. Quarto. vtrū adā potuit fiēi melior. Quintovtrum xp̄c ẜm hūanaꝫ naturā potuit fieri melior. Sexto. vtrū beatā virginē inꝙͣtuꝫ purā creat̉aꝫ potuit face̓meliorem. Septimo. vtrum rerum vniuerſitas potuitfieri melior.¶ Articulus primusD primū arguit ſic. aut potuit deꝰ res facere meliores ⁊ nō voluit. aut voluit ⁊ nō potuit. aut potuit et noluit. aut nec potuit necoluit. Nō ē dice̓ ꝙ potuit ⁊ voluit. qꝛ ex hͦ ſeq̄ret̉ ꝙ feres meliores. Nec ē dice̓ potuit ſꝫ n̄ voluit. qꝛ ex hͦ ſeꝗt̉ꝙ inuidus fuerit. ſicut arguit aug. de eterna gene̓atōe.relinꝗtur igit̉ qꝛ aut voluit ſꝫ nō potuit aut nec potuitnec voluit. Et qͦcūqꝫ mō dicat̉. relinꝗtur ꝙ non potuitres meliores face̓ ꝙͣ fecit. ¶ Si v̓o rn̄deat̉ ſic̄ mgr̄ ī ſententijs. ꝙ huiꝰ ſil̓itudinis inductio nō eſt reſpectu creaturaꝝ ſꝫ reſpectu diuinaꝝ ꝑſonaꝝ. vt ī generatōne filijeterna ad quā vtit̉ aug. hac rōe. Contra aug. ſuꝑ gen̄.ſi bona face nō poſſet nulla eſſet potētia. ſi poſſet ſꝫ nollet magͣ eſſet īuidētia. qꝛ gͦ ſumme bonꝰ et ſumme potēseſt. ſingula fecit valde bona. gͦ iſte modꝰ arguendi tenetin potētia ⁊ volūtate reſpectu creaturaꝝ. ¶ Iteꝫ dyoin li. de diuinis noībꝰ. optimi ē optima adduce̓. gͦ cumdeꝰ ſit optimꝰ adducit res ī ſuo optimo: ſꝫ ſuū adduce̓ ēcreare: gͦ creat res ī ſuo optimo. igit̉ nō pōt face̓ meliores. ¶ Iteꝫ non diceret̉ aliꝗs ſapiētiſſime face̓ niſi ꝙ ſapiētia ſua reluce̓t in oꝑe: gͦ nō dicet̉ ſil̓r optime face̓ niſi bonitas ſūma reluceat in oꝑe creature. optīas gͦ fecicreaturas: ſꝫ qd̓ ē optimū nō pōt fieri meliꝰ. Cont̄. ſi nōpōt face̓ reꝫ meliorē ꝙͣ fecit. gͦ coartat̉ eiꝰ potētia ſiue limitat̉ vt nō poſſit ī bonū ampliꝰ ꝙͣ fecit. qd̓ ē falſiſſimūſic̄ dicit dam̄. Infinitū eſt ꝙ nec loco nec tꝑe nec ꝯp̄henſione claudit̉. Relinꝗtur igit̉ ꝙ ipſa ſit infinita. gͦ pōtface̓ res meliores ꝙͣ fecit. ¶ Item aug. ſuꝑ gen̄. talē potuit deꝰ hoīeꝫ face̓ ꝗ nec peccare poſſet nec vellet. ⁊ ſi taleꝫ feciſſꝫ: ꝗs dubitat ip̄m nō fuiſſe meliorē. ¶ Rn̄ſio.ꝯcedendū ē indiſtincte ꝙ deꝰ pōt face̓ meliores res ꝙͣ fecerit: ſꝫ vtrū poſſint fieri meliores ꝙͣ facte fuerīt. diſtinguendū eſt. qꝛ res poſſumꝰ ꝯſiderare ī ſe. ⁊ ẜm hͦ q̄libetres potuit fieri melior. vel ꝯſiderari in reꝝ vniuerſitate: ⁊ ẜm hͦ ꝯcedendū ꝙ nō pn̄t fieri meliores qͣntū eſt d̓potētia rei facte. ſꝫ qͣntū eſt de potētia faciētis pn̄t fierimeliores: vn̄ hug. de ſct̄o victo. Om̄e qd̓ fecit deꝰ meliꝰeſſe pōt: ſi tn̄ ip̄e voluerit ꝗ pōt. in ſe gͦ nō pōt ſed in deopōt. ¶ Ad illud gͦ qd̓ obijcit pͥmo. dicendū ẜm mgr̄m. ꝙhec rō nō tenet ī creatōe ꝙͣuis teneat ī eterna generation. ⁊ ratio eſt. quia nunꝙͣ pōt eſſe inuidia in volūtatealicuius minus faciendo ꝙ facit. niſi concurrant ex ꝑtibus illius cui inuidet poſſibilis equalitas. et ꝙ ſit exigentia vt aliter vel meliꝰ fiat. ꝓpterea impoſſibile eſt ꝙintelligat̉ inuidia reſpectu creature in diuina voluntte. quia vbi ponitur inuidia ſemper ponitur reſpectu