Queſtio.xxj.
enim ſi ſcientia eſt: potentia cognoſcendi eſt. ſed non ſequitur ſi ſcientia eſt: potentia operandi eſt. Illo gͦ modo quo potentia conſequitur ad ſcientiam eſt potentiaad omnia ſicut et ſcientia: ſed hoc non eſt potentia operandi ſed ꝯgnoſcendi omnia. ¶ Ad quartum dicenduꝫꝙ ſcientia practica duobꝰ modis habetur. Habet̉ em̄ſcientia practica practice: et habetur ſcientia practicaſpeculatiue. Practice ẜm ꝙ refertur ad opꝰ ſiue ad executionem operis: ſpeculatiue d̓o cum non refertur adexecutionem operis ſed ad ꝯtemplationem operis. ẜmhunc ergo modum dicendum. ꝙ anima xp̄i habuit ſciētiam practicam omnium ſpeculatiue: non practice. etita ſcientia omnium practica que fuit in deo practice.ſcilicet ad operis executionem: fuit in xp̄o ſpeculatiueſcilicet ad ꝯtemplationem operis. et hoc modo ſummꝰartifex omnium dedit ſcientiam practicam homī xp̄o.ad ſcientiam ergo dictam hoc modo non ſequitur om̄ipotentia: ſed ad ſcientiam practicam alio modo dictā.¶ Ad quintum dicendum. ꝙ quicꝗd eſt creature eſt finitum. actu tamen rationalis anima ꝙͣtum ad potentiam vno modo eſt finita: alio modo infinita. Infinitaeſt ꝙͣtum ad potentiam ꝯgnoſcendi. non enim determinat ad aliqua ꝯgnoſcibilia quin adhuc poſſet in pluraſi eſſent. et ideo quantū eſt de ſe: eſt infinita potentia. ꝙͣtum v̓o ad potentiam operandi anima rationalis finita eſt. et determinatur ad finita operabilia: quia ita determinatur ad tot ꝙ non ad plura. Ex quo patet ꝙ nōeſt ſimilis ratio ex parte capacitatis ſcientie et potētieNam potentia operandi finita eſt: et non eſt capax potētie infinite dei. Item ſi queratur propter quid creature non poteſt conferri potentia creandi ſicut generato confertur potentia generandi. Generans auteꝫ homo habet potentiaꝫ generandi hominem: ergo pari ratione videtur ꝙ creatum poſſit habere potentiam creandi. ¶ Reſpondendum eſt. ꝙ hoc eſt quia omnis creatura agit ex ſuppoſitōne materie. Non enim poteſt eſſetota cauſa ſui operis. ſicut potentia prima dei: quia ergo potentia creandi eſt in nō ſubiectam materiam. tamen eſt ꝙ creatura non eſt ſuſceptibilis potentie creandi. ¶ Ad ſextum dicenduꝫ. ꝙ cum dicatur Coloſen̄. j.om̄ia poteſt. hoc eſt pōt vt fiat noſtra redemptio ꝑ ip̄m⁊ omnia que ꝑtinent ad ip̄m. Unde omnia pōt que pertinent ad noſtram redemptōnem. ſicut pꝫ ꝑ intentiōemapl̓i in illo loco: ſed hoc pōt vel ꝑ ipſum inꝙͣtum eſt homo: hoc eſt ẜm ꝙ in hūana natura ſoluit preciū noſtreredemptōnis. et ꝙͣtum ad ſolutōeꝫ huiꝰ p̄cij pōt omniaque ꝑtinent ad nr̄am redemptōeꝫ: ſꝫ nō ꝯtinet̉ ſub hacꝙ dico om̄ia: ꝙ ipſe ẜm ꝙ hō daret gratiā ſed inꝙͣtumfilius dei. ¶ Ad ſeptimā rōnem dicendū. ꝙ cū dicit̉ immortalis pōt omnia facere. hic ē diſtributio accomodaſicut priꝰ. Un̄ ꝙ dicit. immortalis pōt om̄ia ſcire. hoc ēvt mediator. vel etiā pōt om̄ia facere ſi referat̉ potētiaad miracula vt dictuꝫ eſt. Si aūt loqͣmur rōne diuinenature de ipſo. ſic om̄ia pōt facere: ſꝫ ꝗa ibi loꝗtur apl̓sde reconciliatōne q̄ fit rōne hūane nature. ideo recipiēdum ē qd̓ dicit̉ om̄ia pōt vt mediator. ¶ Ad octauū dicendum. ꝙ cū dicit̉ data ē mihi oīs pt̄as ⁊cͣ .i. maīfeſtaeſt om̄is pt̄as in celo ⁊ in terra ꝑ me. Un̄ philip. ij. dedit mihi nomen qd̓ eſt ſuꝑ om̄e nomen ⁊cͣ. Iſtud daredicit̉ ꝑ manifeſtatōeꝫ. xp̄o inqͣtum eſt filiꝰ dei: dedit deus nomē ab eterno excelſum ſuꝑ om̄e nomē aūt ſuꝑ omne qd̓ nomīatur in celo ⁊ in terra: ſꝫ inꝙͣtum hō manifeſtando dedit illi. quia in homīe xp̄o manifeſtatū eſt nomen illud. ⁊ hoc eſt ꝙ p̄eſtcreature dignitate et pt̄ate.Un̄ eph̓. v. om̄ia ſubiecit ſub pedibꝰ eꝰ. glo. om̄ia ſubiecta ſunt ei nō ſoluꝫ pt̄ate ſꝫ etiam dignitate. Et ꝙ illuddare ſit manifeſtare. patꝫ per glo. phil̓. ij. nomen quodeſt ſuꝑ om̄e nomen .i. honorificentiā quod vocatur deꝰet hoc aūt reſurrectōeꝫ habuit: ſed poſt morteꝫ ⁊ reſurrectōeꝫ quod erat īeuidēti poſitū eſt vt ſcirēt deriones
ita res dicitur fieri quando innoteſcit. et ꝑ hoc patꝫ ſolutio ad illud quod obit de illo verbo quod dicit̉ colia poſſibilialocen̄. j. ¶ Ad illud quodjcitiſunt credenti. omnia dicit hic diſtributionē accomodāUnde nō eſt dictum ꝙ iſte qui credit faciat omnia: ſedꝙ ad vocatōnem vere credentis. ipſe deus faciat om̄ia.ſicut miracula ⁊ mirabilia de quibꝰ ibi loquitur. vndnon attribuitur om̄i potentia ipſis credentibus: ſꝫ ipſideo facientio¶ Nlembrum ſecundumUeritur cōſequenter de diuina potentiayͣtum ad immenſitatē quam quidam ſophiſmatibꝰ decepti voluerūt limitare. ethoc differēter. actu. voluntate. bonitate.p̄ſcientia. iuſticia et rōne: ſex modis infinitateꝫ diuinepotentie limitātes. In pͥmis igitur ex ꝑte actꝰ arguuntſic. Sumus ante rerū creatōnem ſit. a. inſtans pͥmumcreatōnis. tunc querit̉. aut deus in. a. pōt creare omnecreabile in. a. aut nō. ſi non: gͦ potentia eiꝰ limitata eſt īcreando. ſi ſic: gͦ pōt creare om̄e creabile in. a. ponaturquia poſito poſſibili nullū accidit inconueniens: tuncarguitur. Si deus creat omne creabile in. a. et in om̄icreabili intelligit̉ omne quod pōt creare: gͦ in. a. creatomne qd̓ poteſt creari ab ip̄o. ¶ Item deus pōt facerequecūqꝫ poſſe poſſibile eſt: ſꝫ poſito poſſibili nulluꝫ accidit inconueniens. ponat̉ ergo ꝙ faciat ꝗcꝗd face̓ pōtdemonſtratis ergo illis. eſt dicere iſta ſunt quecūqꝫ deus facere poteſt: ergo extra iſta nihil poteſt. ergo potentia eius pōt impleri: poteſt igitur limitari per actum.¶ Item ex ꝑte voluntatis arguunt hoc modo. Auguſ.in li. de ſymbolo. hoc ſolū nō poteſt deꝰ quod non vult.ex qͦ relinꝗtur. ꝙ deus nō pōt facere niſi quod vult: ſedquod vult hoc facit: ergo non poteſt facere niſi qd̓ facit¶ Item .vij. libro ꝯfeſſionum loquens ad deum dicit. n̄cogeris inuitus ad aliquid. quia voluntas tua non eſtmaior ꝙͣ potentia tua. ex qͦ relinquit̉. ꝙ deus nō poſſitplura ꝙ vult: ſicut non vult plura ꝙͣ poteſt. ſicut enimvolūtas nō eſt maior potentia: ita nec potentia maiorvolūtate: his ergo modis arguūt ad limitatōeꝫ diuinepotentie. ¶ Contͣ. Aug. in ench̓. omnipotentis voluntas multa pōt facere que nec vult nec facit. qd̓ ꝓbat ꝑillud math̓. xxvj. An putas ꝗa nō poſſum rogare pr̄eꝫet exhibebit mihi pluſꝙͣ. xij. legiones angeloꝝ: gͦ filiuspoterat rogare quē nō rogabat: ⁊ pater exhibere ꝗ nōexhibebat. ¶ Qd̓ ꝯcedendum eſt ad illud gͦ qd̓ obijcit̉ex ꝑte actus primo. ꝙ deus pōt creare om̄e creabile. dicendū ꝙ creabile hꝫ duas intentiones. cū em̄ potentiacreabilis nō ſit potētia materie ſꝫ ſolū potentia agētis.q̄ poteſt intelligi abſolute: vel cū diſpoſitōne ſeu p̄ordinatōne. creabile pōt dicere vel qd̓ eſt in potētia creātiscauſe: aut qd̓ eſt in diſpoſitōne creantis cauſe ſiue p̄ordinatōne. ſi accipiat̉ creabile ꝓ om̄i eo qd̓ eſt in diſpoſitōne p̄ordinatōis creatoris vt creet̉ ab initio md̓i vſꝫin finē. ꝯcedenduꝫ ꝙ pōt creare om̄e creabile in. a. nontn̄ ex hoc ſeꝗtur: gͦ non poteſt aliquid creare poſt. a. ꝗacreabile nō includebat non ea que erāt in potentia eiꝰ.multa aūt ſunt in potentia creantis q̄ nō diſpoſuit creare. Si d̓o creabile dicat quod eſt in potentia creātis.ẜm hoc dicendum. ꝙ non poteſt dici om̄e creabile creari in. a. nec deꝰ poteſt creare in a. om̄e creabile. ¶ Adillud quod obijcit̉. ꝙ ẜm hoc potentia eius erit limitata. dicendum ꝙ non eſt verum. immo ſi poſſet om̄ia creabilis facere in. a. i. totā potentiam ſuam effluere ī creando in. a. tunc eſſet limitata eius potentia et finita aliquo modo. ¶ Ad illud v̓o quod poſtea obijcit. ꝙ ponatur ꝙ faciat quicꝗd facere poteſt nullum accidit incōueniens. Reſpondendum ꝙ cuꝫ ſit potentia finitapotētia īfinita. Potētia finita pt̄ educi ī totuꝫ ſuū actūpotētia v̓o infinita pt̄ educi ī actū: ſꝫ nō in totū. hoc em̄