Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

que peccare poteſt duo dicuntur. quia cum dicitur natura que poteſt peccare. poītur natura que eſt dominaſui actus. quedam em̄ ſunt nature que ſunt domineſui actus: vt potentia calefaciēdi in igne. non poteſtactū ꝓhibere. ſed natura rationalis ſui actus dominaeſt: ſcꝫ potens ip̄m ꝓhibere et in actū producere. ī hoc ita eſt domina ſui actus poteſt peccare. cum aūt dico nat̉a peccare poteſt duo dico. cum em̄ dico peccae̓dico actū volūtariū et inordinatū. in hoc aūt volūtarius iſte actus: eſt a natura que eſt domina ſui actus.et ꝙͣtum ad hoc dicitur melior eſt natura que peccarepoteſt ꝙͣ que poteſt. Nam triplex eſt natura. ſcilicꝫnatura que eſt domina ſui actus vt in irrōnabilibꝰNatura que eſt domina ſui actus et poteſt eſſe inordīatus actus vt in homīe et in angelo de natura ſua. natura que eſt domina ſui actus nec pt̄ eſſe inordīatio. fiergo comꝑatio inter naturam que non eſt domina ſuiactus. et naturā que eſt dn̄a ſui actus que tn̄ pt̄ errarequia hec nobilior eſt ꝙͣtum ad hoc ē domina ſui actꝰ ꝙͣtum ad hoc poteſt errare. Ad illud qd̓ queritde actibus penalibus. dicendum quedam corruptioquodāmō eſt a deo ẜm Auguſtinū cōtra epl̓am fundamenti manicheorū. in quo oſtenditur ſuꝑ illud apoſtoli. j. Chorin. iij. Si quis violauerit templū dei diſperdet illum deus. et ponit auguſtinus litteram: corrūpeillum deus. per hoc oſtendens. quedam corruptio ēa deo. diſtinguendum ergo mors quelibet pena duplicem habet comꝑatōem. vno habet rationeꝫ deſtructiui. Alio modo rationem punitiui. Inquantū habet rationem deſtructiui eſt a deo ſed ex nihilo. deꝰem̄ eſt cauſa deſtructiua ſed conſtructiua. vnde glo.ſuꝑ ſap̄. j. a deo eſt quicquid cōtra naturam eſt. peccatum eſt cōtra naturam a quo eſt mors et omnia quemortis ſunt oriuntur. mors ergo ẜm deſtructiuaeſt a deo ſed a peccato. ſed inquātū punitiua eſt a deo:quia ſic iuſta eſt.Articulus ſecundusOnſequēter querit̉ ẜm quid dicatur omnipotens. Queritur ergo vtrū dicatur ex hoc poſſit facere omnia. Qd̓ videt̉ Auguſtinum in libro queſtionum veteris ac noue legis. omnia quidem poteſt deus ſꝫ facit. Contra. Auguſtinus in libro de ſpiritu et littera. om̄ipotēs ē deus. non poſſit face̓ oīa: ſꝫ qꝛ pt̄ effice̓ ꝗcꝗd vult. Relinꝗt̉ igit̉ dicat̉ om̄i potes eo poſſit oīa. Sꝫ dubitat̉ dehoc qd̓ dicit deꝰ poſſit face̓ oīa. ex hoc em̄ relinꝗt̉ deus poſſit oīa. aut ergo hoc dicit oīa. diſtribuit hoīs tm̄ et tūc ex hoc ſequit̉ oīa bona pt̄ qd̓ ēfalſum. aut diſtribuit hoīs et mal̓. ex hoc etiā arguit̉ aliꝗd ē qd̓ deꝰ pt̄. qd̓ iterū ē maīfeſtū īcōueniēs. Itē q̄rit̉ an dicat̉ oīpotens qꝛ poſſit ꝗcꝗd vult.Ad qd̓ aug. in Ench̓. ob aliud vocat̉ oīpotes: niſiqꝛ ꝗcꝗd vult pt̄. nec volūtate cuiuſpiā creat̉e voluntatis omīpotētis impedit̉ affectꝰ. Cōtra. ſi ob alid̓dicit̉ omipotēs niſi quicꝗd vult pt̄. ſꝫ vult niſi bonaactualiter vel aliqn̄ exiſtētia: ergo pt̄ niſi ea. Iteꝫſi dicit̉ om̄ipotēs niſi qꝛ quicꝗd vult pt̄. ergo angeli et beate aīme poſſūt quicꝗd volūt qꝛ oīa eis optata ſuccedūt. qꝛ aliter eſſent beati. nihil em̄ volūt qd̓ poſſunt: ergo dicēt̉ oīpotētes qd̓ ē falſum. Relinꝗt̉igit̉ deꝰ dicet̉ om̄ipotēs eo poſſit oīa: nec etiaꝫeo poſſit quicꝗd vult. Itē ſi dicat̉ oīpotēs ẜm auuicꝗd vult p̄t. nec volūtate alicuiꝰ īpedit̉ eiꝰ effecAd hoc eſt quod dicit ioh̓s Criſoſtimꝰ in omelia quadam de expoſitione ſymboli. om̄ipotens dicitur quiapoſſe illius non poteſt īuenire poſſe. dicente propheta. omnia quecunqꝫ voluit dn̄s fecit. vnde. ix. Ro.voluntati eius quis reſiſtet? Contra. ergo ſimilisratio ſit ex parte volūtatis. quia ſcꝫ om̄ia vult quecūqꝫ

vult. nec volūtatis eius impedit̉ effectus: ergo diceturom̄ia volens. aūt volūtatis eius non impediat̉ effectus. patet apl̓m Ro. ix. volūtati eius ꝗs reſiſtet. vn̄auguſtinꝰ in Ench̓. loquēs de peccatoribꝰ dicit. ꝙͣtumad ip̄os attinet qd̓ deꝰ voluit fecerūt. ꝙͣtū v̓o ad oīpotentiā dei nullo illud efficere voluerūt. hoc quippeqd̓ contra voluntatē eius fecerūt: de ip̄is facta eſt voluntas dei. Item aug. de predeſtinatione ſanctorū.in hoc mali faciūt cōtra volūtatem dei. non impletur niſi voluntas dei. ergo ẜm hanc rationeꝫ diceturom̄iuolens ſicut et om̄ipotens et om̄ia ſciens. Itemiuxta hoc queritur quare dicitur om̄iuolens ſicutet omnipotens. Ad quod quidam dixerūt volūtas dicitur reſpectu omniū. ſcīa v̓o et potētia reſpectuomniū. Sed cōtra hoc eſt ſicut voluntas dei determīatur ad bona tm̄. ita et potentia determīat̉ tm̄ ad bonaꝙͣuis ip̄a ſcīa determīatur ad bona et mala. Si ergopropter hoc voluntas eſt tm̄ bonoꝝ dicitur omiuolens cuꝫ ſimiliter potentia ſit tm̄ bonoꝝ diceturom̄ipotens. Ideo fuerunt alij qui dixerūt deus dicitur om̄ipotens et om̄iuolens. eo potentia ſe extēdit ad bona et mala. ſed ad bona elicienda ad mala ordināda. que cōfirmant auctoritatem auguſtini ſuperpsͣ. vult deus vt peccet homo quilibet. ſi aūt peccauerit: penitenti vult parcere vt viuat. ī peccatis v̓oſeuerantem punire: vt iuſticie potentiam cōtumaxeuadat. ex hoc aſtruūt. quia cum potentie dei ſint ſubiecta bona et mala. voluntati aūt non ſint ſubiecta niſi bona: dicetur om̄iuolens. Contra. Aug. ī Ench̓.non ſit aliquid niſi om̄ipotens fieri velit. vel ſinēdo vtfiat ſicut malum: vel faciendo ſicut bonum. ex hoc relinquitur voluntati ſint ſubiecta bona et mala. ergoet dicetur om̄iuolens ſicut et om̄ipotens. Item Auguſtinus in encheridion. voluntas dei bipertita eſt.approbans reſpectu bonoꝝ. ꝑmittens reſpectu maloꝝ Item ſi dicat̉ eſt volūtas beneplaciti et eſt voluntas ſigni. voluntas ſigni ē volūtas ꝑmittens. et hoc dicitur reſpectu malorū. volūtas v̓o beneplaciti reſpectubonoꝝ. ꝓpter ergo qꝛ volūtas dei ē beneplaciti eſtreſpectu bonoꝝ tm̄. dicet̉ om̄iuolēs: ꝙͣuis volūtasſigni ſit reſpectu bonoꝝ et malorum. Cōtra. ſic̄ beneplacitū dei eſt reſpectu bonoꝝ faciendoꝝ: ita eſt reſpectu ordinis maloꝝ. ordo maloꝝ ſit bonꝰ. eſt igit̉ voluntas beneplaciti et reſpectu bonorum faciendoꝝ etmaloꝝ ordinādoꝝ ſic̄ et potētia: ergo ſicut om̄ipotēsdicet̉ om̄iuolens. Reſpōſio. om̄ipotens dicit̉. quiaom̄ia poſſibilia p̄t que poſſe potentie eſt. et qꝛ oīno pt̄vt in hac ratione tangat̉ ꝑfectio potentie diuīe. ꝙͣtumad illa ad que ē et ꝙͣtum ad illud cuiꝰ ē. hoc qd̓ dicit̉poſſe om̄ia poſſibilia que poſſe potentie eſt: tangit̉ ꝑfectio potentie ꝙͣtum ad illa ad que eſt. vn̄ dicit Rich̓.in libro de trinitate. om̄ipotens dicit̉ qꝛ poteſt q̄cunqꝫpotentie poſſe eſt. et hoc etiam dicitur primo ſententiarum. di. xlij. Per hoc v̓o dicit̉ quia omnino poteſtoſtenditur perfectio potentie ꝙͣtum ad illud cuius eſt.in quo excluduntur tria. coactio. impedimentum. indigentia. omnia ergo poteſt quia non poteſt cogi. nec impediri. nec indiget adiutorio inſtrumenti vel materieſubiecte. Quia cogi nec pati poteſt dicit Auguſtinus ob hoc dicitur omnipotens. quia quicquid vult poteſt. voluntas autem eius cogi non poteſt. Quia v̓o nopoteſt impediri. dicit Auguſtinus in Encheridion.omni potens dicitur. quia voluntatis eius non impeditur effectus. De his duobus hugo de ſancto victorein ſententijs ſuis. poteſtas dei duplex eſt. alia ad aliquid faciendum. alia ad nihil patienduꝫ ẜm vtramdeus omnipotens veriſſime affirmatur. quia nec aquid eſt ei ad patiendum corruptionem poſſit inferre nec ad aliquid faciendum impedimentum inferre.Item quia non indiget ſubiecta materia. dicit Augu-