Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.xx.

Nlembrum terciūOſtea querit̉. vtꝝ determīat̉ potentiareſpectu creature: cōnotet̉ aliꝗd creatuꝫ.ſicut dicit̉ homo pōt facere domū: notat̉ potentia in ipſo cōnotat̉ poſſibilitas materie. Ad quod ſic obijcit̉. cuꝫ dicit̉: deus ſcitmundū fore vel eſſe vel fuiſſe. ꝯnotat̉ aliquid qd̓ ponit̉in creatura vel in preſenti vel in preterito vel ī futuro.Sil̓r cum dicit̉: deus vult munduꝫ fore. ex ponit̉mūdus erit. intentio ſcientie volūtatis dicte reſpectucreature ꝯnotat aliꝗd reſpectu creature. ſil̓r dicit̉deus pōt hoc facere ꝯnotabit̉ aliꝗd in creatura ſcilꝫpoſſibile eſt hoc eſſe. Contra. Anẜ. in li. de conceptuvirginali. deus pōt de trunco facere vitulū. tn̄ de trūco poteſt fie̓i vitulus: ꝗa deeſt aptitudo ex ꝑte materie.relinquit̉ igit̉ dicit̉: deus pōt facere. cōnotat̉aptitudo que fit ex ꝑte materie. ſicut dicimꝰ in gra eſt aptitudo vt fiat meſſis. Iteꝫ aug. in li. de ſymbolo. omipotēs dicit̉: quia de nihilo fecit quecūqꝫ fec̄. .n. aliqua materies eum iuuit ex qua demōſtraret artis ſue potentiā: ſꝫ ex nihilo cūcta creauit. Ex hoc relīquit̉. dicit̉: deus pōt hoc facere. ponit̉ poſſibilitas materie. nihil .n. cōnotat̉ creatū ex quo cōnotat̉aptitudo nec poſſibilitas materie. Iteꝫ intentio potentie equiuocat̉ dicit̉ deus pōt hoc facere. cuꝫdicit̉ deus pōt intellige̓. Si nihil ꝯnotat̉ creatū cumdicit̉ deus poteſt intelligere. nihil ꝯnotabit̉ dicit̉deus poteſt facere aliꝗd. Item potentia dicat̉ adpoſſibile ſicut ſcientia ad ſcibile reſpectiue. dr̄ deuspoteſt hoc facere vel pōt creare mūdū an̄ꝙͣ mūdꝰ eſſet. ponat̉ potentia: ponet̉ poſſibile .ſ. mūdū creariſit poſſibile. Querit̉. aut illa poſſibilitas eſt in creatura. aut in cauſa? ſi dicat̉ eſſe in creatura: tūc eritverū ab eterno mundū creari eſt poſſibile. ſi aūt in cauſa: cum poſſibilitas cauſe nihil aliud ſit ꝙͣ potētia cauſe. quecūqꝫ erūt in potētia cauſe: erūt poſſibilia. Cuꝫin potentia cauſe ſit potentia creandi innumerabilesmudos. relinquit̉ innumerabiles mūdos ē poſſibile. qd̓ videt̉ incōueniēs. Iteꝫ Athanaſius ī altercatione ꝯtra Arriuꝫ. vide quot quantis vocabulis appellemus. ſapiētē. bonū. omnipotēteꝫ. quō ad ſe.quo ad nos v̓o miſericordeꝫ. pium. iuſtū. nihil creatum ꝯnotat̉ cuꝫ dicit̉ ſapiens. bonꝰ. potēs. Rn̄ſio.intentio potētie determiat̉ dupl̓r. temꝑale: eternū.vt potentia creandi potētia intelligēdi. v̓o determinat̉ eternū nihil ꝯnotat̉ creatū. v̓o tꝑale ꝯnotat̉ens poſſibile. ſicut ſcientia determinat̉ tꝑale: ꝯnotat̉ verū ſcibile. ſicut cuꝫ voluntas determiat̉ tēꝑaleꝯnotat̉ bonū amabile ſeu voluptabile. Ad illa queobijciunt̉ aucͣteꝫ Anẜ. cōnotat̉ aptitudo materie. Et aucͣteꝫ aug. ꝯnotat̉ poſſibilitas materie.dd̓m aptitudo poſſibilitas materie pn̄t ꝯſiderarivt in ſua natura. ꝯnotant̉ cum dicit̉ deꝰ pōthoc facere. vel pn̄t ꝯſiderari ẜm in cauſa: ꝓut ꝯſideratur effectus in ſua cauſa. hoc pōt dici connotaripoſſibilitas materie vel aptitudo. ſꝫ ex ſequit̉ aptitudo vel materia ab eterno: qꝛ tūc eſſe in potentiacauſe ē aliud ꝙͣ eſſe ipſa potētia cauſe ꝓut dic̄ anẜ. creatura in creatore eſt creatrix eēntia. qd̓ debꝫ intelligi ꝯpoſite. dicit̉ creatura in creatore. trahit̉ratōꝫ creature ad ſapienduꝫ exn̄tiam eiꝰ ī cauſa. Adterciū v̓o dd̓m. aliꝗd ꝯnotat̉ ex determīatōe qd̓notat̉ potētia accipit̉ ſine determīatōne. ſicut dictūeſt. Ad quartū v̓o qd̓ querit in quo ſit illa poſſibilitas dicit̉ poſſibile eſt mūdū creari. dd̓m ſolū eritin potentia cauſe que ſcꝫ ita ꝑfecta eſt vt ſit cauſa totaſui effectus: indigens alia materia ſubiecta vel aliqua ſpecie obiecta. Un̄ notandū. quedā potentia indiget materia ſubiecta. vt potētia nature vel artificis.

Iteꝫ eſt potentia que indiget materia ſubiecta. vt potentie nature vel artificis: int tn̄ ſpecie obiecta. vtpꝫ in potentia aīe. Iteꝫ eſt potētia dei nec indigꝫ materia nec obiecto. hec eſt ꝑfectiſſima. ꝑfectior .n. ē potentia que eſt cauſa tota ſui effectus. qd̓ aūt ꝑfectius ē:ſemꝑ deo eſt tribuendū. igit̉ potentia dei eſt tota cauſaſui effectus. ideo indigꝫ materia nec obiecto. Etſi obijcit̉ in deo ē poſſibilitas ad infinitos mūdos.poſſibile eſt infinitos mūdos creari. dd̓m ſicut ī prima matoria eſt prima potentia paſſiua: ita in deo ēma potentia actiua. pͥma aūt materia quantū ē de ſuaprima potentia eſt determīata ad aliquā formaꝫ: ſꝫindifferens ad omēs. ſed tn̄ intelligit̉ materia cuꝫ aliqͣdiſpoſitōne ſic eſt determīata ad aliquā formam. Similiter dd̓m de potentia dei actiua quia ē prima potētia indetermīata: que ſe hꝫ ad infinitos mudos. ẜmhoc eſt potentia in cauſa ad infinitos mūdos. eſt potētia determīata diſpoſitōꝫ p̄ordinatā. Ad vltimūiam patet ſolutio. nam miſericors pius iuſtus connotat accepta abſolute effectū ī creatura. iuſtus ſigͣt diuinā eſſentiā ꝯnotat retributōꝫ ẜm merita. ſapīes v̓obonus potēs ꝯnotat creatū niſi addita determinatione. ſic querit̉ de intentōne potētie abſolute. Męmbrū quartūOnſequēt̉ querit̉ de ꝯꝑatōe intentōis potentie ad intentiōes ſcientie volūtatisꝘtum ad ſcīam querit̉ de ꝯꝑatiōe ẜmordinē ẜm extenſioneꝫ. Obijcit̉ ſic.Tria ſūnt. eijs. verū. bonū. ſcīa reſpectu veri. volūtasreſpectu boni. potētia erit reſpectu entis ensmo intelligat̉ ꝙͣ verū bonuꝫ: intentio potentie priuserit reſpectu intentōne ſcīe volūtatis. Item omīsſcīa egredit̉ ab aliqua potentia. intentio potētie naturaliter prior eſt ꝙͣ intentio ſcīe. Contra. ſcīa comp̄hendit opera potentie ipſam potentiaꝫ poſſibiliaip̄ius potentie. ſꝫ potentia comp̄hendit ſcibilia ip̄iꝰſciētie: quia mala ſunt ſcibilia potētie. ſꝫ potētia ꝯprehendit ſcibilia ip̄ius ſcīe: qꝛ mala ſunt ſcibilia. nec etiāipſa ſcīa eſt ſubiecta potētie. relinquit̉ igit̉ intētō ſcientie prior eſt intentōne potētie. Itē hugo de s. vic.in ſentētijs ſuis. tria ſunt. ſapīa. potētia. voluntas.ad vnū effectū ꝯcurrūt. voluntas mouet. ſcīa diſponitpoteſtas oꝑat̉. ex relinꝗt̉ intētio volūtatis prior ēintētiōe ſcīe: intētio ſcīe prior intētōne potētie. Itenquerit̉ de ꝯꝑatōe ẜm extēſiōꝫ ſcīa ſit bonoꝝ maloꝝ. potētia nūqͣ ſit maloꝝ: ad plura ſe extendit ſcīa ꝙͣpotētia. Itē ſcīa ſe extēdit ad id qd̓ ē deꝰ ad ea queoꝑat̉ deꝰ. potētia v̓o ſolū ad ea oꝑat̉ deꝰ. relinquit̉ ad plura ſe extēdit ſcīa ꝙͣ potētia. Cōtra. ſcīa ſe extendit ad exn̄tia. qꝛ ſcīa veroꝝ ē tm̄. vera aūt ſunt exn̄tia. ſꝫ potētia ſe extendit ad exn̄tia exn̄tia: que necſunt nec fuerūt nec erūt. ad plura igit̉ ſe extēdit potentia ꝙͣ ſcīa. Iteꝫ augꝰ. in li. de agone xp̄iano. dominꝰomnipotēs vniuerſe creature facit omīa bona valoſic ea ordinat vt de bonis de malis bn̄faciat. Qd̓ etiuſte ſit bene fit. iuſti autem ſunt boni beati iuſte mali penas patiuntur. ergo de malis de bonis benefaciat deus: quoniam omnia iuſte facit. ergo mali boni ſunt ſubiecti diuine potentie bona mala. Si ergo ad omnia bona ad que ſe extendit ſcientia: poteſtad ipſa operando ſe extendere potentia. ad quecunqꝫmala indicanda ſe extendit ſcientia: poteſt ad ea ordinanda ſe extendere potentia. Relinquitur non inplus ſe extendit ſcientia ꝙͣ potentia. Item Auguſtinus in encheridion. Deus omnipotens cui rerumeſt ſumma poteſtas: cum ſumme bonus ſit nullo modo ſineret aliquid mali eſſe in operibus ſuis: niſi uſqꝫadeo eſſet omnipotēs bonꝰ bn̄faceret etiaꝫ de malo