Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio. xx. de diuinapotentiaPiuuante dei gratia poſtꝙͣ inquiſitum eſt de immēſitate. vnitate. veritate. bonitate. ꝯſeq̄nter inquirendū eſt de potentia. ſciētiavoluntate diuina. hec .n. ſe hn̄t cōſequent̉ ẜm intelligentie ratōꝫ. Primo igit̉ inquirendum eſt de potentia in hūc moduꝫ. vt primo querat̉ deintentione potētie. Scd̓o de ꝯditōnibꝰ potētie: quarūvna eſt vniuerſalitas. alia immēſitas. alia vnitas. aliaꝑfecta. alia ſimplicitas. Conſequēter inquirenduꝫ ēde hoc qd̓ poſſibile diuine potentie. vltimo de deriuation potentiaꝝ a fonte diuine potentie. Ꝙtum aūt adintentioneꝫ potentie p̄cognoſcendaꝫ querendū ē abſolute de intentione potentie: in comꝑatōe ad intentiones voluntatis ſciēt ie. Ꝙtum ad primū queruntur tria. Primū. an̄ deo ꝯueniat ratio potentie ꝓprie.Secūdum. vtꝝ dicat̉ vniuoce vel equiuoce de creatura creatore. Tercio. vtꝝ aliqd̓ creatum cōnotet intētiopotentie p̄ter diuinā eēntiam. Quarto. de comꝑatōnointentōnis potentie ad intētiones ſciētie voluntatisꝙͣtum ad ordinē. Quinto. de ꝯꝑatione intentōis potētie ad voluntateꝫ ꝙͣtum ad ordinem ꝙͣtum ad extenſionem. Membrū primūD primū ex ꝯcluſione Richardi in li. detrinita. arguit̉. ꝯſtans eſt deū potentē eſſepotentie plenitudine: potentie participatione. ſꝫ cui aliquid attribuit̉ ẜm plenitudinē: verius ei ꝯuenit ꝙͣ cui attribuit̉ ẜm ꝑticipationē. ſicut pꝫ in bonitate que attribuit̉ creatori ẜmplenitudinē: creature v̓o ẜm ꝑticipatōꝫ. veriꝰ ꝯuenitintentio bonitatis creatori ꝙͣ creature. veriꝰ cōuenitei intentio potentie ꝙͣ creature. Cōtra. nihil qd̓ dicitur ẜm dependētiā ꝓprie ꝯuenit diuine eſſentie. ſi intentio potētie dicit̉ dependentiā ad actū. intentioꝓprie ꝯuenit diuine eēntie. Iteꝫ ẜm ariſto. ī metaphy. Intentio potētie eſt duobꝰ modis. Eſt .n. potētia actiua que ab eo notificat̉ principiū tranſmutationis in aliud ẜm aliud. Eſt potētia paſſiua .ſ. eſtprincipiū tranſmutatōis ab alio ẜm aliud. ex quibꝰnotionibꝰ relinquit̉. vbicūqꝫ ē potētia paſſiua: e mutabilitas ab alio. ideo ꝯuenit deo. vbicūqꝫ d̓o ē actiua potētia eſt imꝑfectio: qꝛ ibi exigit̉ ſubiecta materia ſit in aliud. in oꝑatōne dei requirat̉ ſubiectamateria: vtꝫ in creatōne. relinꝗt̉ ꝯuenit potentiaactiua deo nec paſſiua. nec intētō potētie. Si v̓o diceret̉ potētia actiua dicit̉ in deo ſolū ẜm eſt principiū tranſmutatōnis in aliud: ſꝫ principiū tranſmutatōnis de in. Cōtra. intentio potētie dr̄ ī deo reſpectu creatōis ſolū ſꝫ reſpectu generatōis ꝓceſſiōisa ꝗbꝰ relegata ē oīs mutatō. ita intētio potētie eritdeo ꝯueniēs. Rn̄ſio. potētia dr̄ ẜm imꝑfectōꝫ. hoc ꝯuenit creature. potētia etiā dicit̉ ẜm ꝑfectōꝫ plenitudineꝫ. ꝯuenit creatori. Dico aūt imꝑfectōꝫpotētie indigentiā ſue ꝑfectōis ꝯplēde actū. vel indigentiā ſubiecte materie. quēadmodū ē in potētia actīecreature: .ſ. ad ꝑfectōꝫ ſuā ꝑuenit mediāte effectu ſicin ſpūalibꝰ. exemplū pꝫ in viribꝰ aīe rōnabilibꝰ. vel ſic̄in his efficiūt̉ mediate corꝑe vbi nccͣia ē ſubiecta materia. exēplū ī artifice. vel etiā quā ꝯcomitat̉ mutabilitas dr̄ potētia imꝑfecta: ſic̄ ē potētia materie materialiū. Intētio potētie ẜm imꝑfectōꝫ nullo ꝯuenietdeo ſꝫ ẜm ꝑfectōꝫ. Un̄ ad illd̓ qd̓ pͥmo obijcit dd̓m.qſic̄ in ſole dr̄ potētia ad actū ē luce̓. ꝗdeꝫ actꝰ ſꝑ ē inſole coeuꝰ ipſi eēntie ſolis. Et iteꝝ potētia ad actu eſt

illuīare. ꝗdeꝫ actus ē in alio a ſole. actꝰ ille ē illuīare ē actus quē potētia ſolū efficit. actus v̓o eſt lucē eſtactus agit. ſic ē determīare intentōꝫ diuine potentie actū coeternū. quēadmodū dicet̉ potētia intelligēdipotētia amādi in deo. velut potētia lucēdi in ſole. Et ēdetermīare potētiaꝫ actū tꝑaleꝫ. ſic̄ potētia creādiformādi hmōi. manifeſtū eſt aūt nūꝙͣ potētia depēdet ab actu: niſi ꝑfectio nobilior acꝗrit̉ potētie actū. vn̄ potentia illuīandi in ſole dependet ab actu illuiatōis: multomagis nec potētia creādi ab actu creationis. Potētia v̓o lucēdi depēdet ab actu ē luce̓ ī ſole. qꝛ hūc actū acꝗ̄rit̉ ei ꝑfectio nobilior: ꝗdē ē actualis lucis. Quia aūt in ſole ē ideꝫ potētia actus:ſicut pꝫ ex obſcuratōe facta ē ī morte dn̄i vbi ſeꝑabatur actus a potētia. ideo ipſa potētia dependet ab actudico coeuo ipſi eēntie. Quia oīno ī deo idē eſt potentia actus coeternꝰ. vt potētia intelligēdi intelligere potētia generandi generare. erit alio potentiā dependēs ab actu. Illud qd̓ dic̄ ph̓us. potētia dependet: intelligit̉ in creatura ẜm naturā rei. ẜmv̓o ratōꝫ intelligētie pōt intelligi coīter. intellectuspotētie dependet ab intellectu actus. nos intelligimꝰ potētiā niſi mediante noticia actus. Ad aliudv̓o qd̓ obijcit. notificatio potētie ẜm ph̓m cōuenitdiuine potētie vl̓r: ſꝫ data ē de potētia creature. ſic̄ amlus ideclarabit̉. Alembrum ſecūdumOnſequēt̉ querit̉. vtꝝ potētia dicat̉ equiuoce vel vniuoce in deo. naꝫ in deo ē potētia ad intelligendū. in deo ē potētia adUgenerādū. in deo ē potētia ad creādū. aut potētia dr vniuoce vel eꝗuoce? Si vniuoce. ꝯtra. potētia creādi ē principiū trāſmutatōis a in. potētia aūt generādi ſiue intelligēdi nll̓o ē principiumtrāſmutatōis. ē eadē potentie ī deo hinc inde. Itē potētia generādi ē potētia ad ꝗd ſꝫ ad aliꝗd: qꝛgenerare ē ꝗd ſꝫ ad aliꝗd. ſꝫ potētia creādi ē potētia īꝗd. vniuoce. Itē ſi equoce. ꝯtra. potētie intelligēdi generādi creādi erūt drn̄tes ẜm eēntiā. ī pr̄eſit potētia generādi creādi intelligēdi. in filio v̓oſolū potētia intelligēdi creādi generādi. relinꝗt̉ aliqͣ potētia ē in pr̄e ē in filio. qd̓ ē falſuꝫ. Relinquit̉ ē eꝗuoce dicta potētia dr̄ potētia generādi intelligendi creādi. Sol̓o. potētia dr̄ ī deo eouoce: dr̄ potētia generādi intelligendi creādi: ſeānalogice. ē prius poſteriꝰ ẜm ratōꝫ intelligētie. igit̉ intentōis diuine potētie ẜm analogiā eſt hec.diuina potētia eſt potētia cuius ē ſe actus. dr̄ſe: ſe ꝑat̉ intētio potētie in deo ab intentōne potētie creature. que ſiue dicat̉ actiua ſiue paſſiua ē principiūad actū ſe. Iteꝫ qd̓ dicit̉ principiū actus ſe: ꝯueīt potētie intelligēdi potētie generādi potētie creandi. ſꝫ potētia dicta ad actū eſt intelligere: eſt actꝰ quiquideꝫ eſt ipſa ſubſtātia. intelligere .n. ſigͣt diuinā ſubſtantiā: ſꝫ modū actus. potentia v̓o dicta ad actū quieſt generare: eſt actus de ſubſtantia. generare .n. dicitactu ꝓductōnis de diuina ſubſtantia. generare dicitrelatōꝫ modū actus. potentia v̓o dicta ad actuꝫ quieſt creare eſt potentia actus qui non eſt de diuina ſub̓aſed de nihilo. creatio .n. eſt de nihilo. ẜm diciturpotentia actus: dicit̉ prius poſterius de potētia intelligendi generandi creandi ẜm intelligentiam rationis. v̓o dicit̉ ſe: excludit indigentiaꝫ motoris velagentis: ſicut eſt in potētia paſſiua. indigentiā materie ꝑfectionis vlterioris: ſicut eſt ī potētia actiua creature. vna eſt igit̉ potentia dicit̉ potētia intelligēdigenerandi creandi. ſed per actum aliter alit̓ dictumdeterminat̉.