Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Uarto queritur de corruptōne boni nature an ſit finita. cōſtat em̄ illa habilitas creata ē: ergo finita. virtꝰ eiꝰ finita.Malū at̄ īfinitū ē Infinitū at̄ agēs ſi addit̉ patiēti finite v̓tutis et ꝯtinue agat: aliqn̄ erit patiens totū corruptū. poſſibile ē aliqn̄ habilitates illastotas corruptas eſſe. Item hocip̄m videt̉ in dānatis. quod eſt dicere in ip̄is remāſerit de habilitatead bonū. et ſi remāſit primū bonum nature incorruptūtamen de illis habilitatibꝰ iam nihil videtur remanſiſſe. Si aūt dicatur hoc. contra hoc eſt illud qd̓ dicitaug. de natura boni. Dicit em̄ poſſunt tolli oīnohmōi habilitates ꝙͣdiu res eſt. inquantum habꝫ vnūquodqꝫ creatum de iſtis: tantum habet de eſſe. Itemcum malum corrumpit bonum. aut illud corruptumeſt pars aliquotta boni: aut non. ſi ſic: hmōi partesſunt infinite. cōſtat. determinatur ergo numerus earūin denario vel in quolibet alio. ſi ergo primum maluꝫtulit vnam quottam. ſcd̓m tollet aliam. ergo perpetratis. x. peccatis. bonum erit totuꝫ corruptum. qūo ergodicit impoſſibile eſt corrumpi. aut quid eſt id bonūquod corrumpit̉ per malum. Solutio. concedimus impoſſibile eſt manente ſubiecto in eſſe corrumpi illas habitudines. vnde nec etiam in damnatis omni corrupte ſunt. quod patet. quoniam et ſi poſſe ꝑuenire ad bonum gratuitum non ſit remotum a damnatis de iuſticia dei: tamen ipſa poſſibilitas nature noneſt remota immo remanet ibi. et cum illa modus ſpecies et ordo remanent. vnde licet dicamus non poteſthabere bonum gratuitum. tamen ibi eſt poſſibilitasnature ſic̄ dr̄ de claudo non pt̄ gradi nunꝙͣ tn̄ ē impoſſibilitas ad gradiendum. ſed eſt ibi poſſibilitasvt ordinata ad actum illum. et ſic ſoluitur ſcd̓o obiectum. Ad illud auteꝫ quod primo queritur dicimꝰ. malum ſi dicitur infinitum: nec ml̓titudine nec magnitudine nec virtute dicitur infinitū: ſed ſolum quiacaret ordinatione ad finem. ſicut dicitur incauſale. qꝛ habet cauſam ꝓprie ſe loquēdo. vnde et ſi ſe dicatur bonum habet virtutem finitam. ſimiliter dicimꝰ malū hꝫ v̓tutē finitā. vt ita dicamus. abuſiue em̄dicit̉ malū habere virtutem. vnde dicitur infinitumvt dicatur poteſt tm̄ quin et plus. īmo ē dice̓ determīate tātū poteſt et plus. vt ita abuſiue liceat lobui de potentia mali. Et ſi obijcit̉ nihil eſt ita malū ꝗnpoſſit eſſe magis. hoc verū eſt. et quicꝗd ſit de potentianihil eſt ita malum quin ſit dicere hoc tātum et plꝰactio aūt eſt in ratōne eius qd̓ poteſt eſſe et non eſt:ſed ratōne eius eſt ſolum. et ideo patet et virtusactio mali finita eſt ſicut boni. Hoc ergo viſo dicīꝰvlterius. ſuppoſito malum habeat virtutem ſicutet bonum. eſt maior virtus boni ꝙͣ mali. Maluꝫ em̄ ageret niſi ſubſtantificaretur a bono. vnde quātūcunqꝫ malum corrumpit de bono. oportet remaneataliquid de bono in quo eſt ſummum. tanꝙͣ ſubiectūmalo. ſed tanꝙͣ cōtinens ſiue tenens illud bonum remanens et ſuſtentās ipſum malum ſine cuius virtutenon poſſet agere ipſum malum. et ſic patet ſolutio obiecti. non em̄ eſt ſicut dicebatur malum agens infinitum. id eſt. virtutis infinite. id eſt. agat in minuspotens ſe. Tercio v̓o obiectum concedimus ſicut opponebatur. Qd̓ v̓o querit̉ quid ſit illud bonum quodcorrumpitur aut ſit aliquotta ip̄ius. an quid aliud? dicimus corruptō de bono ſiue habilitate non eſt eiusaliquotta que ſcilicet aliquotiens ſumpta reddat totum. quod patet. ſic enim habuit habilitas duplicēparationem vt dictum eſt. dictum eſt etiam diminutio eius fit ẜm comparatōem que eſt reſpectu boni gratuiti ad quod habilitat. dicimus ergo et ſi ſit finitain ſeip̄a habilitas. illa eſt tamen poſſibilis ad infinitaopera particularia ex ſe elicienda. et quia ex operibus

relinquentur diſpoſitiones. eſt etiam quodammodopoſſibilis quaſi ad infinitas diſpoſitiones. quia ergoex iſta parte diminutio eſt et ex iſta parte infinitas eſtvt viſum eſt ibi. diminutio autem infiniti et ſi continue fiat: nunꝙͣ tamen eſt diminutio completa. ideo patet in corruptione vel diminutione iſta nunꝙͣ eſt deuenire ad completum eſſe vl̓ corruptum eſſe. Patet etiam non eſt aliquotta que corrumpitur. cum enim ſitdiminutio ex via qua eſt infinitas. infiniti autem ſemper ẜm eſt huiuſmodi vel alicuius ex parte quā habet infinitatem nulla ſit aliquotta: patet illud quodcorrumpitur de ipſa habilitate eſt ipſius aliquottavnde hercules ſi dicatur magnus corpore. iſti magnitudini reſpondēt aliquotte. ſi v̓o virtute qua poſſit magis et minus vel in hoc vel in illud: huiuſmodi nonſunt aliquotte magnitudinis illius. ſimiliter dicimus in propoſito. vnde non eſt dicendum illud bonum diuidendo in partes diminuatur proprie loquendo. ſꝫ ſolū minꝰ minꝰ habile ſit per cōtinuam maliactionem. vnde imaginatio quam habemus de diminutione quanti quod diuidi poteſt per ſuas aliquottas. inducit nos in deceptionem. vt ſimiliter credamus fieri. Ubi fit diminutio ꝙͣtum ad virtutem. non volumus dicere virtus ſit infinita quo ad intenſionem. ſed quo ad vniuerſitatem operum ex ipſa eliciendorum. et diſpoſitionum ex ipſa relictarum. Membrum quintūUinto queritur An malum ſit corruptiuum habilitatum naturalium. Adquod ſic. malum diffinitur per corruptionem vel diminutionem boni naturalis. Queritur ergo cum in natura non reperiantur niſi hec ſcilicet bonum ſubiectum quod eſt potentia. eēntia. habitus affectōnes. cuius iſtorum bonorum eritcorruptio: non boni primi neqꝫ poſitione. Illud enimbonum quod per malum diminuitur. aliquando oportet eſſe maius aliquando minus. conſtat autem necipſa natura prima nec potentie eius ẜm ſe poſſunt dici aliquando maiores aliquando minores. erit ergocorruptio affectionis vl̓ habitus. ſed non affectionis:illud enim bonum cuius malum corruptiuum oportetſemper in parte permanere. quia nunꝙͣ eſt ibi totaliter corruptum eſſe. ſed affectio totaliter tranſit et tollitur: reſtat ergo quod erit corruptiuum habitus naturalis. Sed vlterius queritur. habitus naturalis dicitur virtus naturalis. ẜm dicitur Math̓. viij. de centurione. vbi dicit glo. ille centurio habet virtutesnaturales ẜm diffinitur virtus ſic. virtus eſt animihabitus nature in modum rationis conſentaneus. Siigitur dicatur huiuſmodi habitus naturalis corruptiuum eſt malum. Contra. he enim virtutes aliquando totaliter tolluntur per malum. aliquando enim eſtanima ita peruerſa non habet modum aliquem conſentaneum rationi. vt quando ratio eſt omnino ſubiecta ſenſualitati. Cum ergo bonum quod per malumdiminuitur oporteat ſemper manere: patet non fuitiſtius habitus naturalis corruptiuum. Dicet quis inter potentiam et iſtum habitum naturalem ſuntquedam habitudines medie que diſponunt ipſam potentiam ad illum actum. et iſtarum habitudinum eſtmalum corruptiuum. Contra. conuenit philoſophi cognouerunt bene poſitionem iſtarum virtutumnaturalium in potentia. cognouerunt ergo ſimiliterquecunqꝫ diſpoſitiones ad hoc exigebantur. vt illi habitus eſſent ī potētijs. cogͦuerūt ergo illas habitudīesmedias. quare ergo cognouerunt malū eſſe eorum