Queſtio.xix.

extra deum ſit deus. nihil tamen dicendum eſt deficere a deo. hoc modo dicendo defectum. et ideo non eritaliquod malum contrarie vel priuatiue oppoſitū ſūmobono: niſi ſicut prius dictum eſt. Si auteꝫ rationes vltime ꝓbant ꝙ malum non eſt contrariū deo. hoc eſt verum in ſe: ſed non eſt verum de contrario in ſuo effectuMembrum ſecundūEcundo queritur de genere oppoſitōnismali ad bonum nature et gratie. Ad qd̓ſic. malum culpe opponitur cōtrarie bono nature et gratie. ergo ſi hec bona ſūtduo: videtur ꝙ vnum opponatur duobꝰ genere oppoſitionis. quod eſt inconueniens. Quia autem poſſet dici ꝙ nō opponitur vt contrarium. oſtēditur ꝙ immo. ⁊primo bono gratie. n̄ em̄ oppoīt̉ ꝯtradictorie tm̄ nec relatiue hoc ſupponitur. opponitur ergo priuatiue vel cōtrarie. priuatiue non: hoc patet. quia bonum et maluꝫnō determīantur ordine in regreſſibili circa ſuum ſubiectum. immo alternant̉ frequenter circa idem. et ī aliquo malum precedit bonum. in aliquo ecōuerſo. Sique huiuſmodi ſunt. nō ſunt priuatiue oppoſita ſed cotraria: relinquitur ꝙ malum culpe cōtrarie opponiturbono gratie. ¶ Ꝙ autem ſit ꝯtrarium bono nature videtur. quoniā nihil eſt corruptiuū alterius proprie niſi ſit cōtrarium illi. ergo ſi malum eſt corruptiuum boni naturalis vt dicit auguſtinus in pluribus locis: cōtrarium eſt malum culpe bono nature. ¶ Solutio dicimus ꝙ cum duo ſunt bona gratie et nature. proprieet ꝑ ſe loquendo non eſt idem malum quod vtriqꝫ opponitur. Nam bono gratie proprie et per ſe. reſpondetmalum ſcilicet culpe. bono aūt nature reſpondet oppoſitum proprie et per ſe loquendo malum pene. Un̄ nonopponitur vnū duobus ſꝫ duo duobꝰ. vnde ſi bono nature opponitur malum culpe: hoc non eſt primo et ꝑ ſeſed mediante malo pene. ſic aūt nō eſt īcōueniens duoopponi vni. vnum immediate ⁊ per ſe: reliquū mediateet ꝑ cōſequens. ¶ Si aūt queritur qualiter opponiturmalum culpe ip̄i bono gratie. dico ꝙ in ip̄o malo culpe duo ſunt. Eſt em̄ hoc ꝙ dico malū. eſt etiā ibi actioet diſpoſitio relicta ex mala actione. Relinquit̉ em̄ inmalo agente aliqua diſpoſitio mala ex ip̄a mala operatione: ſicut in bene operāte. relinquitur aliqua bonadiſpoſitio. ſꝫ ī hoc ē differētia. ꝙ mala diſpoſitio ſemꝑſequitur malū opus in male agēte. Ubi aūt eſt gratiāip̄a bona diſpoſitio relinquitur aliquando ante bonāoꝑatōꝫ. Ꝙtū ergo ad hoc qd̓ dicit malū. dicimꝰ ꝙ opponit̉ priuatiue malū culpe ip̄i bono gr̄e. Qualiter v̓oad diſpoſitōem relictā que ē ad malū ī malo agente: dicimꝰ ꝙ cū hec diſpoſitio ſit cōtraria diſpoſitōni que ēin habēte gr̄am. ſic ꝙͣtū ad hoc opponet̉ malū culpe cōtrariū bono gr̄e. vn̄ nec hmōi ſimplicit̓ loquēdo dd̓m ēcōtrariū tm̄ vel priuatiuū tm̄ ſed cōtrariū ſub priuatōeSi aūt querit̉ qūo opponit̉ malū pene bono ſibi oppoſito. dicimꝰ ꝙ eodē mō ſicut et malū culpe ſuo oppoſito.tamē in hoc eſt differentia oppoſitōnis hinc et inde. ꝙmalum culpe adueniēs in quo eſt ſuū oppoſitū totalitabijcit illud ſcꝫ bonū gratie. Malū aūt pene nō totaliter abijcit bonū nature ſꝫ ſolum diminuit.Nembrum terciūErcio querit̉ quomō vel qualiter maluꝫhabeat ſubſiſtentiam ī bono nature. Adqd̓ ſic. nullū cōtrariū eſt in ſuo cōtrario.alū culpe ē in bono nat̉e ergo non ē illicōtrariū. Cū gͣ habitū ſit ꝙ malū culpe oppoſitū ſit bonō nat̉e mediate malo pene: querit̉ qūo differat ip̄ꝫ bonū ẜm ꝙ ē vt ꝯtrariū malo ⁊ ẜm ꝙ ē ſb̓iectū ip̄iꝰ. ꝙ aūtidem ſit bonū bonum. nature penitus qd̓ habet maluꝫ

pro ſubiecto et ꝓ cōtrario hoc mō videt̉. poſſꝫ em̄ diciꝙ bonum cui eſt malū cōtrarie ſunt ip̄e habilitates qͣscorrūpit. bonū aūt quod eſt ſicut mali ſubiectum et nōcōtrariū: eſt ip̄a prima natura et eſſentia liberi arbitrijin quo ſunt habilitates ille. Sed ꝙ malū ſit in ip̄is habilitatibus vt in ſubiectis. oſtendit̉ hoc mō. Sit. c. malum quod eſt corruptiuū habilitatū. ſit. a. illud bonuqd̓ iam corruptum vel diminutū eſt. ſubiectū aūt p̄muet reſiduū boni quod nō eſt adhuc diminutū. ſit. b. tūqueritur. b. diminuibile eſt adhuc nō niſi ꝑ. c. quia nōniſi ꝑ malum quod eſt in ip̄o. ſi ergo diminuitur ꝑ malū quod eſt ip̄o. et diminuit̉ ꝑ. c. ergo in. b. eſt vt in ſubiecto. ſed. b. dicebat ip̄am habilitatōem. erit ergo malum in ip̄a habilitatōe cui eſt cōtrarium ſicut in ſubiecto. et ita idem erit omnino cōtrariū et ſubiectū. ¶ Itēqueritur dicit aug. in Encheridion ꝙ in hoc loco deficit regula dyaleticoꝝ que eſt. cōtraria ſimul eſſe nonpoſſe: aut vnum cōtrarioꝝ nō eſſe in alio. ſed queriturquomodo hoc poſſit eſſe. De rōne em̄ cōtrarij eſt vt nōpoſſit comꝑati ſuū cōtrarium. nec etiā intellectꝰ capere poſſet ꝙ cōtrarium ſit ſub ſuo cōtrario. ¶ Solutiodicimus ꝙ duplex fuit bonū nature in ip̄a aīma reſpōdens malo. fuit em̄ ip̄a ſb̓ſtātia liberi arbitrij. que nullo modo fuit diminuibilis per malum. dicit em̄ dyoniſius. ꝙ nihil exiſtentium corrumpitur ẜm ꝙ exiſtentiavel natura. ſed defectu iuxta naturaꝫ ordinis armonieet cōmenſuratōnis fit corruptiuū. ſupple vnde nō vultꝙ ꝑ corruptōeꝫ nature prime corrūpatur aliquid a malo: ſed ꝑ corruptōem naturaliū habitudinū que ſūt iuxta naturā illa primā ad bonum gratuitū. ille ergo habilitatōes modus ſpecies et ordo. ſiue ꝯmēſuratio quādicit dyoniſius pro eo qd̓ ē modꝰ et armonia loco ſpeciei. ſunt medie inter illam naturā et bonū gratuitumad qd̓ ordināt vel habilitāt ip̄am. illa ergo natura nōdiminuibilis malo ſubſternitur. aliud v̓o bonū qd̓ diminuibile eſt a malo et ſi nō omnino corruptibile ſcilꝫip̄e habilitates ſunt bonū cōtrariū malo. Bonū auteꝫprimū nō eſt malo cōtrariū ſed eſt ſubiectū oꝑatōnis illius que ē inter ſubiectum et habilitates ip̄as. vn̄ eratpoſſibile ad habilitatē maiorē ad bonū vel ad minorē.nō ad nullā: quia nō potuit totaliter eſſe priuatio. ⁊ ſicpatet ſolutio ad primū quoniā cōtrariū non eſt in ſuocōtrario. ¶ Ad alid̓ quod obijcitur ꝙ idem malū oportet eſſe ī ip̄is habitudinibo. Dicimꝰ ꝙ cū habilitas ſitmedia inter ſubiectum primū et gratuitū bonum: duplicem habet comparatōem. vnam ad naturam cuiꝰeſt a qua tenetur. et ẜm iſtam comꝑatōem nec corrumpitur nec diminuitur. aliam v̓o ad id ad quod ordīatvel habilitat. Et quia malū proprie tollit hunc ordīemqui fuit ad bonum gratie. ideo ꝙͣtum ad hanc comꝑationem diminuitur ip̄a habilitas et plus et minꝰ. ẜmꝙ eſt maius vel minus malum. Quia ergo quo ad primam comꝑatōem ſcꝫ naturam a qua tenetur nō diminuitur. patet etiā ꝙ adhuc ip̄a habilitas ẜm ip̄aꝫ viānō eſt rōne cōtrarij ip̄i malo. et ideo cedit in naturamſubiecti vel ſubſtrati. ſcd̓m aūt viam in qua diminuit̉non eſt in ratione ſubſtrati ſed contrarij. Concedo ergo ꝙ malum in ipſis habilitatibus eſt. ſed non ẜm ꝙcontrariantur. ex hoc etiam apparet ꝙ non eſt intelligendum ꝙ contrarium ſit in contrario per modū qu ocontrariantur. hoc enim nō eſſet intelligibile. nec hocvoluit dicere Auguſtinus: ſed ꝙ aliꝗd ſit in aliquo qd̓ei ſubijcitur quo ad aliquid: et quo ad aliquid contrariatur. hoc enim non eſt inconueniens. hoc tamen frequenter non inuenitur niſi in huiuſmodi quod idemſit ẜm ſubſtantiam contrarium et ſubiectum.¶ Nembrum quartum