Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Miramur quippe anime naturam mutabilitate corporis non mutari. ac v̓o crudeliſſimi latronis mēbracum tali ſupplicio confici aſpicimus approbamus ordinem legum. ornant ergo ambo tormenta illa: ſedille merito virtutis. iſte peccati.Articulus terciusOnſequenter queritur an vniuerſitas eētmelior ſi omnia equalit̓ eſſent bona. Adquod ſic auguſtinus in libro. lxxxiij. q̄ſti.ſi eſſent equalia: non eſſent omnia. non enim eſſentmulta rerum genera quibus conſtituitur vniuerſitas primas et ſecundas et deinceps vſqꝫ ad vltimasordinatas hominis creat̉as. et hoc eſt quod dicituromnia. ergo neceſſario ad perfectioneꝫ vniuerſitatisoportet ponere non equale bonū in omnibus. Sedcontra hoc queritur nunquid in infinitum erit influentia in omnibus creaturis. aut erit ſtatus. obijcitſic damaſce. bonum eſt ꝯmunicatiuum ſui eſſe. hec eſtratio communis omni bono. ſed ſtatus eſt in bonisſupponatur hoc. ſumamus ergo vltimum bonum. illud bonum eſt cōmunicatiuum non niſi reſpectu inferioris. ergo aliquid eſt inferius. ponatur illud eſtmunicatiuum: ergo habet inferius cui poteſt cōmunicare. quia potentia non eſt fruſtra. et ſic erit in infinitum abire: aut ponere vltimum bonum non ſitcommunicatiuum ſed ſibi fit communicatio. Adprimum dicendum. oportet bonitas vniuerſitatis in bonis creatis ſit ẜm ordinem participationisprime bonitatis ẜm plus et minus. Ratio autē quare oportet ibi ponere ordinem hec eſt. quia primum ēagens potentiā. que potentia eſt ordinata. primuꝫem̄ agit potentiā et ſapientiā. et eo ſapīam: eoagit ordinem. qꝛ ſapientis eſt ordinare. et ideo primum ordinate facit que facit. Ideo aūt oportꝫ eſſe ordinem in creaturis vt vna ſit ſuꝑior. et magis recipiat de influētia bonitatis a primo. et ergo dicit augu. ſi eſſent equalia: non eſſent om̄ia. quātū ergo eſt depotētia abſoluta bene poſſꝫ primū face̓ om̄ia equalia. ſꝫ ſint equalia hoc ē: qꝛ primū agit potētiāordinatā. ꝓpter qd̓ oportet ordinē eſſe in rebus. Adillud quoqueritur vtrū hec influētia ſit in infinitumdicendū de potētia abſoluta poteſt ip̄a boītas cōicare ſe in infinitū. et vna creatura influet in aliaminferiorem. ſed dicitur eſſe ſtatus et numerus in hacinfluentia: ꝓpter ordīem et perfectionem vniuerſi. ſiem̄ ita eſſet: eſſet ſtatus in ordinatione vniuerſi. etſic nec completio ſiue ꝑfectio in vniuerſo. et ſic paritordinatio vniuerſi. Quia ergo primū eſt agens ordinate et ꝑfecte. qꝛ dei ꝑfecta ſunt opera: ideo influētiaiſta eſt in infinitū. immo eſt ẜm reflexionem. itavltimū bonum in quo eſt ſtatus eſt ẜm reflexionē nec alteri inferiori cōmunicet actu: licet poſſet cōicareimmo ip̄i fit cōicatio et reflexionē cōicat ſuo ſuꝑiori. ſicut dicimus. materia cōicat forme poſſe ſuumet forma reflexionem ſuuꝫ eſſe materie: ita dicimus in ordine vniuerſi eſt completio reflexionem in vl̓timo bono in quo eſt ſtatus. et ſic oportet proceſſūnoꝝ a primo eſſe in infinitum. Queſtio. xix. de oppoſitione mali ad bonum.Onſequēter queritur de oppoſitione mali ad bonumCirca quod querunt̉ plura. Primoan increato bono opponitur malumSecundo quomodo opponitur malum bono creato gratie et nature. Tercio quomodomalum habeat ſubſiſtentian

to de corruptōne boni malum an ſit finita. Quintoan malū ſit corruptiuū habilitatū naturaliū. Sextoan ſit corruptiuū modi ſpecici et ordinis. Septimoan vnico malo vel triplici ſit corruptio vel diminutōmodi ſpeciei et ordinis. Octauo de differentia corruptionis que eſt veniale et mortale. De oppoſitōe v̓oboni et mali in genere dicetur infra cum ad moraliadeſcendemus. Nlēbrum primumIrca primū ſic obijcit auguſtinus. xj. deciui. dei. Uicium eſt cōtrariū deo: quēadmodū malum bono. ſed malū opponitur ſimpliciter bono. ergo et viciuꝫ deoſed nihil aliud eſt malum: ergo ē deo ꝯtrariū. Itēqd̓ deficit a minori ẜm hmōi deficit a maiori exiſtēte in illo mīori. ſine quo nec eſt nec intelligitur illd̓ minus. Sed om̄e bonū creatū minus eſt bono increatoet tale minus: qd̓ nec eſſe nec intelligi poteſt ſine bono īcreato. ergo quod deficit a bono creato deficit abincreato. ſed deficiens a creato bono dicitur malum.ergo ſicut eſt malum reſpondēs bono creato: ſic eritmalum reſpondēs bono increato. Contra viciumvel malum ſicut dicit auguſtinus dicitur. eo nocetvel viciat. ergo cui cōtingit nocere vel quodtingit viciari nulli malum eſt vel vicium oppoſitumſed ſummum bonum nec viciari poteſt nec ei noceri.ergo ſummo bono non eſt malum contrarium. Preterea. malum priuatio eſt. et quod non habꝫ aliquidquo poſſit priuari non habet malum ſibi oppoſitum.ſed primum nihil habet priuabile: ergo malum eſtoppoſitum ſummo bono. Solutō dicunt ſummobono negatiue opponit̉ aliquid. et ſi malū opponit̉in ſe: hoc ē malū dictū priuatiue. ſed ſolū ẜm negationē. Uerūtamē eſt qꝛ auctoritas augu. plꝰ dicit. dicit em̄ viciū ē ꝯtrariū deo ſic̄ malū bono: ideo plusoportet dicere. dicimus em̄ aliquid pt̄ alteri cōtrariari dupliciter. vel in ſe vel in ſuo effectu. ſcꝫ effectuꝫip̄ius impediēdo qui efficienti p̄bere poterat impedimentū. Si ergo loquamur de ſummo bono in ſeſic nullum malum ē ei cōtrariū. Si aūt volumꝰ dicēcōtrariū in eius effectu: ſic aliꝗd ē cōtrariū deo. aliꝗd em̄ eſt impedimētū vel deſtructiuū facti vel conſeruati ab ip̄o. et ſi non poſſit impediri deus nec deſtruit id ex parte ſua quo ſuos effectus cōſeruat: ip̄i tamēeffectus conſeruati impediūtur et deſtruūtur a maloExēplū at̄ aug. ī. xj. de ciui. dei ē illd̓ iaco. iij. amicꝰhꝰ mūdi inimicꝰ ē deo. dr̄ em̄ inimicꝰ. qꝛ deo directe aduerſet̉: ſꝫ qꝛ alicui effectui eiꝰ bn̄placiti ſignūē eiꝰ reſiſtit. Un̄ aug. ibidē. inimici ſunt volūtate reſiſtendi: non poteſtate ledendi. ẜm hoc intelligit̉ auctoritas auguſtini vicium eſt cōtrariū deo in ſe ſed īſuo effectu. Ad illud qd̓ obijcit̉. quicꝗd deficit a minori ⁊cͣ. dicimus duplex eſt effectus. vno qui ēpura negatio ẜm dicitur quod non eſt alterum deficit ab illo. et ẜm hoc dicimus omne creatum deficit a deo: quia nullum creatum eſt deus. ſed iſte defectus non facit malum. Eſt alius defectus qui non en̄pura negatio ſed priuatio. vt non dicatur deficiensab alio quicquid non eſt habens illud ſed quod eſtaptum natum habere non habens. et hic eſt defectusqui eſt in malo. ſic autem nihil eſt deficiens a deo. vnde non ſequitur in propoſito ſi deficit a minori ⁊cͣ.quia nec ſequitur natum eſt eſſe minus: ergo natumeſt eſſe maius. vnde et ſi quelibet earum que ſunt natum eſt habere ſummum bonum in ſe. ſicut quod ē tenens ipſum in eſſe et non eſt ſubſtratum malum. qꝛex ꝑte ex qua defectibilis ē res ex illa ſubijcit̉ malo. nihil tn̄ eoꝝ que ſunt natū eſt eſſe deꝰ. ſi eoꝝ ſunt