Queſtio.xviij.

que ordinatio quia nature eoꝝ nō competit ideo penaͣ eſt. ſed qꝛ culpe cōuenit: iuſticia eſt. Alio modo ordinatur ratione cōtrapoſiti boni ẜm ꝙ dicit aug. inrj. de ciui. dei. ẜm quibuſdaꝫ anthitecis honoeſtauittanꝙͣ carnē pulcerrimā. Anthiteca v̓o vocat̉ trāſpoſitio. ſic ergo ꝯtraria cōtrarijs oppoſita ſermonis pulcritudinem reddunt vt ait apl̓us. ij. Chorin. vj. ꝑ gloriam et ignobilitatē. per infamiā et bonam fama. inquadam nō verboꝝ ſed rerū eloquentia ſeculi pulcritudo cōponitur. vn̄ in eccͣo .xxxiij. cōtra malū bonumet contra vitam mors. ⁊ ſic intuere in aīma opera altiſſimi. vnum contra vnum: duo cōtra duo. ¶ Ad primum ergo obiectum diſtingue ꝙ triplex eſt ordo. quidam eſt ordo ſurſum. et deorſum. et ad id quod eſt iuxta vel contra. Iſte triplex ordo in vniuerſitate bonorum ordinatur. ad ſurſum ſcꝫ ad deum. et ad deorſuꝫvt meliora bonis. ordinatur etiam ad id quod eſt iuxͣvt bona eque bonis. ſi poſſet iſta comparatio inueniri ſiue ad id quod eſt contra vt ex oppoſito malorum.malum v̓o nō habet ordinem ad id quod ē ſurſum vl̓deorſum. habet at̄ ordinē ad id qd̓ eſt cōtra ſicut nūcoſtenſum eſt et in hoc ſenſu dicitur malum bene ordinatum. ¶ Ad ſecundo obiectum. dicendum ꝙ non eſtſimile. nam omne album eſt eiuſdem rationis. bonūd̓o eſſe non eſt eiuſdem rationis: cum ſcilicet dicit̉ debonis ſingulis et de vniuerſitate bonorū. vnde ꝙͣuisteneat illa comparatio de bonis ſingulis ꝙ tanto melius quanto impermixtius: non tamen tenet in vniuerſitate bonorum. quod declaratur ex illo Auguſtini in libro de natura boni. ſicut nos continendo vocēdecenter interponimus in loquendo ſilentium: quantomagis ille ſcilicet deus quarundam rerum priuationes decenter eſſe facit ſicut rerum omnium perfectus artifex. ex quo oſtenditur ꝙ ſicut ſermonis decentia maior eſt interpoſitio ſilentij ꝙͣ ſi continue proferretur: ſic vniuerſitatis pulcritudo maior eſt ex interpoſitione bene ordinatorum malorum. ¶ Ad tercio obiectum dicendum ꝙ prima propoſitio eſt falſaindiſtincte ſumpta. in tali enim loco poſſet mulier habere maculam ꝙ ſederet cōueniēter et eſſet ſignū pulchritudīs maioris. ſicut patet in cicatrice vulneris īſacie militis cum eſt in loco debito ip̄m reddit pulcriorem. Unde auguſtinus de ciui. dei. tale ponit exemplum. ſicut pictura cum colore nigro in ſuo loco poſita: ita vniuerſitas rerum in ſuo loco poſita etiaꝫ pulchra eſt ꝙͣuis ꝑ ſeip̄os cōſiderata ſua deformitas turpet. ¶ Ad vltimum diſtinguendum. ꝙ duplex eſt mali ordinatio. quedaꝫ eſt manifeſta. quedam occulta ē.Maīfeſta ē ſic̄ dicit Aug. vt cū mali ordinantur ī penaͣ eternam. Melius enim ſicut dicit auguſtinus ordinata ē natura ſi iuſte doleat in ſupplitijs ꝙͣ ſi impune gaudeat in peccato vel in pena temporali vt humiliatur in peccatis. Iuſtum enim eſt vt qui in ſordibꝰeſt ſordeſcat adhuc: ẜm quod dicitur apoc. vlt īo. Eſtet ordinatio mali occulta ẜm ꝙ deus facit regnaremalum principem propter multas cauſas. prima eſtpeccatum populi ſicut dicitur in iob. congruum eſtenim vt talis ſit rector ciuitatis quales ſunt habitatores in ea. eccī. x. Secundo propter vtilitatem malorum. dat enim dominus regem in furore. Oſee. xiij.quaſi virgam et flagellum. vt compreſſi et flagellatiad deum redire compellantur. Gregorius. pena oculos aperit quos culpa claudit. Tercia eſt propter vtilitatem bonorum. vt ſcilicet erudiantur et purificentur. ſicut enim in igne purgatur aurum: ſic iuſti caminō tribulationis. eccī. ij. vtraqꝫ tamen ordinatio mali competens eſt. ſed ſecunda habet letantem cauſamet ideo dicit ſignanter eccͣs. vidi malum ſub ſole quāſi per errorem. quaſi diceret non eſt error ſed videturerror enim reputatur: dum vtilitas ordīationis igno-

ratur. ¶ Item obijcit Auguſtinus in tercio libro deliber. arbi. Non erat difficile aut laborioſum omnipotenti deo. vt omnia que fecit ſic haberent ordinemſuum: vt nulla creatura vſqꝫ ad miſeriam perueniretNon enim hoc aut omnipotens non potuit: aut bonus inuidit. ¶ Reſponſio ẜm auguſtinum dicenteꝫordinem creaturarum a ſumma vſqꝫ ad infimā gradibus iuſtis ita decurrere. que madmodum em̄ corporū differētias contemplando. Uides alia clarioraque iniuſte petis auferri. que obſcuriora compexerisaut clarioribus adequari. ſed ad perfectioneꝫ vniuerſitatis referens omnia. quantomagis et minus interſe clara ſunt: tantomagis cernis eſſe omnia nec tibioccurrit perfecta vniuerſitas niſi vbi maiora ſic preſto ſunt vt minora non deſint. ſic etiam differentiasanimarum cogites. in quibus hoc quoqꝫ īuenies: vtmiſeriam quam doles. ad id quoqꝫ valere cognoſcasvt vniuerſitatis perfectōnes nec illi deſint anime quefieri miſere debuerunt quia peccatrices eſſe noluerunt. tantumqꝫ abeſt vt deus tales facere non debuerit: vt etiam ceteras creaturas laudabiliter fecerit.Conge inferiores animabus miſeris. ¶ Sꝫ iteꝝ obicit ſic auguſtinus in eodem. Si vniuerſitatis pefectionem complet etiam noſtra miſeria defuiſſet aliquidhuic perfectioni ſi beati ſemper eſſemus. ¶ Iteꝫ queritur quomodo malum culpe quod nullomodo ē bonum poteſt bene congruere. Item quomodo malumpene quod eſt cōtrarium bono nature. poteſt decorivniuerſitatis naturaliter congruere. ¶ Reſponſioad primum ẜm auguſtinum in libro de libero arbit̓.non ipſa peccata vel ipſam miſeriam perfectioni vniuerſitatis eſt neceſſaria ſed animas inquantum anime ſunt. que ſi velint peccāt: ſi peccauerīt miſere ſintSi enim peccatis earum detractis miſeria perſeuerat. aut etiam peccata precedit: recte deformari dicitur ordo atqꝫ adminiſtratio vniuerſitatis. Rurſusſi peccata fiant et deſit miſeria: nihilominus dehoneſtat ordinem iniquitatis. Cum autem non peccantibus adeſt beatitudo: perfecta eſt vniuerſitas. Ꝙ autem ipſe non deſint anime. quas vel peccantes ſequitur miſeria: vel recte facientes beatitudo ſemper naturis omnibus vniuerſitas plena et perfecta ē. ¶ Adſecundum reſpondet auguſtinus in eodem libro dicens. nō em̄ peccatum et ſupplitiū peccati nature ſūtquedaꝫ: ſed affectiones naturarum. illa voluntaria:illa penalis. ſed voluntaria que in peccato fit turpisaffectio eſt. cui propterea penalisr̄. vtdinet eam vbi tale eſſe non turpīiuerſitatis congruere cogat: vt peccaticus emendetpena peccati. ¶ Ad tercium ſimiliter reſpondet auguſtinus in eodem libro dicens. huic fit vt peccanscreatura ſuperior a creaturis infebus puniaturquia ille tantum ſunt infime vt ornari etiam a turpbus creaturis poſſint atꝫ ita decori vniuerſitatis cōgruere. Et ponit exemplum dicens. Quid enim tammagnum in domo eſt ꝙͣ homo. et quid tam obiectum et infimum vt cloaca domus. ſeruus tamen intali peccato detectus vt mūdande cloace dignus habeatur. ornat eam etiam turpitudine ſua. et vtrunohorum. id eſt turpitudo ſerui et mundatio cloace iaꝫconiunctum et quaſi redactum in quandam ſui generis vnitatem ita diſpoſite domui coaptatur atꝫ ſubtexitur vt eius vni uerſitas ordinatiſſimo decore conueniat. ¶ Item aliud ponit exemplum dicens ſi bonum et magnum aliquem virum hortande honeſtatis officio videamus ignibus quantum ad corpus attinet concremari. non hoc vocamus penam peccatiſed fortitudinis ac patientie documentum. cunqꝫ magis diligimus cum fediſſima corruptio corporea mēbra eius abſumat ꝙͣ ſi nihil huiuſmodi pateretur.