Que duo mala qn̄ inminentia ſentiuntur. ea fugiētisanimi vocat̉ metus. porro animus cū adipiſcit̉ ꝯcupita carnis ꝑnicioſa vel inania. quoniā id errore nō ſentit: vel delectatōne morbida vincit̉. Uana etiam leticiaventilat̉. ex his morboꝝ nō vbertatis ſꝫ indigentie tanꝙͣ fontibus om̄is miſeria nature rōnalis emanat. Bonum gͦ non eſt cauſa mali culpe inꝙͣtum bonum ſed inꝙͣtum deficiens a bono qd̓ eſt bonum eſt cauſa mali: ſꝫnon inꝙͣtum bonum: et hec eſt intentio beati Auguſti.¶ Item querit̉ an bonum increatū ſit cauſa mali? Adquod reſpondet aug. in pͥo. de li. arbit̉. ſic. duobus modis malum appellare ſolemus. Uno modo cuꝫ malumquenqꝫ feciſſe dicimus. Alio modo cū mali aliꝗd eē ꝑpeſſum ac ſi diuinum bonum eſſe noſti vel credis. neqꝫem̄ aliter phas eſt. male nō facit. Rurſum ſi deum iuſtum fatemur (nam et hoc negare ſacrilegiuꝫ eſt) vt bonis p̄mia ita malis ſupplicia tribuit: que vtiqꝫ patientibus mala ſunt. Ꝙobrem ſi nemo iniuſte penas luit:quod neceſſe eſt credamus. qn̄ quidem diuina prouidētia hoc vniuerſum regi credimus. illius primi generismalorū nullo modo. huiꝰ autem ſecundi actor eſt deusnon em̄ nullo actore fieri poſſet. ſi autem queris ꝗſnaꝫiſte ſit? dici non poteſt non em̄ vnus aliquis eſt: ſed ꝗſquis malus ſui mali facti actor eſt. vnde ſi dubitas: illud attende quod ſupra dictū eſt. malefacta iuſticia deivindicari: non em̄ iuſte vindicarentur niſi fierēt voluntate. ¶ Sed tunc queritur de corruptōne naturalium.pro qua dicitur homo vulneratus in naturalibus queeſt pena. Cum em̄ omnis pena iuſta ſit. rōne iuſtum adeo: erit hec pena a deo. et hoc patet ex predicta auctoritate aug. de li. ar. ¶ Contra. Aug. in li. lxxxiij. queſti.omne qd̓ deficit ab eo qd̓ eſt: eſſe tendit in non eſſe. illeautem ad quem non eſſe ꝑtinet. non eſt cauſa de deficiēdi corruptio iſta eſt defectus: ergo deus non eſt cauſaeius. ¶ Item pena iſta aut dicitur iuſta quia a iuſto īfertur. aut quia propter iuſtam et debitam cauſam infertur. nō quia a iuſto ſcilicet deo: quia ſic quelibꝫ resdicē̓tur iuſta. ergo dicitur iuſta: quia propter iuſtū meritum. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit auguſtinus in libro de ſummobono. peccantes in ſupplicijs ordinantur. que ordinatōquia nature eorū non competit: ideo pena eſt. ſed quiaculpe competit ideo iuſticia eſt: ergo participat rōnembonitatis ꝑ comparatōnem ad culpam. ¶ Solutō dicendum ꝙ ẜm ſtatum debitum nature debet eſſe. vt ip̄avis ratōnalis in homine dominetur alijs viribus ſcilicet iraſcibili et ꝯcupiſcibili. et iſte ſubijciantur ei et trahat ip̄as ad ſe. vnde ſic condita eſt humana natura. etex hoc habet ip̄a vis ratōnalis facilitatem ſiue pronitatem ad bonum et difficultatem ad malū. per hanc autem facilitatem et difficultatem attenditur humiliatioratōnis ad bonum gratie. et per hoc ad gloriā ad quānata eſt et ordinata. Unde ſi homo eſſet recte ordinatꝰalie vires ſubijcerent̉ rationi. et ſemper eſſet homo facilis ad bonum et difficilis ad malum. ſed quando peccat homo tūc ſubijcitur ratō illis et ille dominantur et qtrahunt ip̄am ſecum in affectionibus malis. ita ꝙ ecōtrario ſit difficilis et reſiſtens bono et habilis ⁊ pronaad malum. et ita fuit in peccato primi hominis. et ex hͦeſt inordinatō quedā et pena. Iſti enim motus quibusſic mouetur rationalis ẜm motum aliarum pena eſt:quia inordinata. Motus eniꝫ inordinatus pena eſt vtdicit auguſt. quia corrumpitur naturalis habitatō rationis ẜm quam mouetur ad bonum et reſiſtit malo.¶ Quod ergo obijcitur. ꝙ hec corruptio nō ſit a deo. dicendum ꝙ hec corruptio ẜm ꝙ dicit defectū culpabileꝫnō eſt a deo: ſꝫ ẜm ꝙ noīat defectū penalem ſiue penamqua punit̉ aīa eſt a deo. ꝗa fundat̉ in aliqͦ ente vt dictūeſt. ſcꝫ in reſiſtentia iſtiꝰ vis ad bonum et pronitate admalū: et per hoc ponitur ens quoddaꝫ. ¶ Ad vltimumdicendum. ꝙ auguſtinus non intendit dicerere ꝙ boī-

tas vel iuſticia pene referatur ad culpaꝫ. immo ad deūUnde cum dicitur iuſta eſt propter culpaꝫ. id eſt iuſtaeſt quia ē a deo: cuius bonitateꝫ decet vt pro culpa reddat penam. Quod autē ſuam bonitatem decet iuſtumeſt: et ita ꝙ pena bona ſit hoc habet a bonitate prima:non tamen ab ipſa culpa.¶ Nembrum decimumRdine ſequenti inquirenduꝫ eſt de bonovniuerſitatis vbi querunt̉ tria. Primoan deus ꝑmittat mala fieri in vniuerſitate. Scd̓o an vniuerſitas eſſet melior ſinemalis. Tercio an vniuerſitas eſſet melior ſi omnia eſſent bona equaliter.¶ Articulus primusD primū ſic. optimi eſt optima adduce̓ ẜmꝙ dicit beatꝰ dyo. Meliores aūt eſſent resſi eſſent imꝑmixte malis: quō ergo ꝑmittitmmala admiſceri bonis? ¶ Item non eſt optimꝰ cuiꝰ noneſt optima oꝑatio in ſuo genere. qꝛ bonuꝫ vniuſcuiuſqꝫreperit̉ in ſuo oꝑe: gͦ optima ē oꝑatio optimi in ſuo genere gͦ nō pōt eſſe melior in ſuo genere. gͦ debet eſſe imꝑmixta malo. dico aūt in oꝑatōeꝫ optimi quā operaturoptimꝰ deus. ¶ Rn̄det aug. in ench̓. xv. c. malum beneordinatū et ſno loco poſitū eminentiꝰ ꝯmendat bonumvt magis placeant et laudabiliora fiant dum ꝯꝑanturmalis. ꝓpter ipſam gͦ bonoꝝ pulcritudinē mala ꝑmiſitdeus fieri. Si em̄ malum nō eſſet: in bono nō eſſet niſipulcritudo abſoluta ſcꝫ reſpectu boni. malo v̓o exiſtente accreſcit bono pulcritudo ꝯꝑata: vt ꝯꝑatione oppoſiti mali pulcrius eluceſcat. ¶ Ad illud quod obijcit reſpondit aug. alubi dicens. ſingula fecit deꝰ bona: ſed invniuerſo valde bona. optima gͦ rerum vniuerſitas ẜmqd̓ poſſibile ē. ꝙͣuis quelibet res nō ſit optima ī ſuo genere. Un̄ gen̄. jͣ. dicit̉ ad ſingula. vidit deus ꝙ eſſet bonum. ad ꝯpletionem v̓o ſcriptura veniens ait. vidit deus cuncta q̄ fecerat et erant valde bona. dic gͦ ꝙ ſuppoſito ꝙ malum nō eſſet: nō eſſent res in vniuerſo pulcriores: ꝑ hoc ſoluunt̉ obiecta. Aliā etiā cauſaꝫ aſſignataug. ſcꝫ vtilitatē. nō eniꝫ inquit ꝑmittit deus mala fieri in re publica: niſi vt bonū ex eo eliciat. Unde aug. inxj. de ciui. dei. ait. deꝰ malis voluntatibꝰ vtit̉ bn̄. ꝓſuntem̄ temptatiōes ſct̄is. Neqꝫ em̄ deꝰ aliquē angeloꝝ authoīm malū futuruꝫ p̄ſciuiſſet. niſi ꝑiter noſſet quibuseos bonorū vſibꝰ accomodaret. due gͦ pn̄t reddi rōnesqͣre deꝰ ꝑmittit mala fieri. bonorū ſcilicet pulcritudo:maior vtilitas.¶ Articulus ſecundusUerit̉ ꝯn̄ter. an vniuerſitas eſſꝫ melior ſinemalis. cū em̄ malū ſit p̄uatio ordinis quō ēamꝑmixtius: gͦ meliꝰ quod malo imꝑmixtius. ¶ Itembn̄ ordinandū. ¶ Item albiꝰ eſt qd̓ eſt nigromulier q̄ nō hꝫ maculā pulcrior ē ꝙͣſi hr̄et maculam ⁊laudabilioris pulcritudinis. vn̄ in laude ſponſe dicit̉ īcanticis. tota pulcra es amica mea ⁊ macula nō eſt ī tegͦ vniuerſitas rerū ſi macula caret mali: pulcrior eſſꝫ etlaudabilior. ¶ Itē eccͣs. x. Eſt malū qd̓ vidi ſb̓ ſole. ſtultum poſitū in dignitate ſublimi: ſꝫ ſic videmꝰ malos ordinatos vt in pluribꝰ: gͦ talis ordinatio eſt mala: cū ſcꝫilli ꝗ debēt ordinari deorſuꝫ ponunt̉ ſurſuꝫ. dicit enimorig. ſuꝑ nūi homines vilis vite bn̄ ordinati ſunt ad vilia officia. vt ſcꝫ purgent vias ciuitatis. Mali gͦ bn̄ ordinantur in vili loco: boni ergo in eminentiori. ¶ Rn̄.malum in ſe eſt inordinatum. ratione v̓o alterius ordinatum dupliciter. vno modo ratione ſubſiſtentis boni ſcꝫ nat̉e peccātis. q̄ ſcꝫ ordinat̉ ad penā. ſic̄ dīc augin libro de natura boni peccātes in ſupplicijs ordinant