Queſtio.XVIII.

Boecius. eſſe eſt quod ordinem retinet ſeruatqꝫ naturam. vnde dicit. ꝙ ẜm hoc mali homines non ſunt: ꝗain ſuo ordine non ſunt. ¶ Ad quartum dicenduꝫ. ꝙ bonitas creata manens non poteſt non eſſe bona: ſed nōhabet ex ſe ꝙ ſit bona ſed ex hoc ꝙ ordinatur ad ſūmūbonum. et ideo non ſequitur ꝙ eſſentialiter. ¶ Ad obiecta oppoſite partis ad illud ſcilicet quod obijcit̉ de bonitate creata ꝙ non ſit eſſentialiter bona. quia non eſtſimilis primo. Dicenduꝫ ꝙ quedam ſimilitudo eſt queeſt in idemptitate eſſentie: et hoc modo filius in diuīsſimilis eſt patri. et de hoc loquitur augu. in lib̓. lxxxiij.queſti. cum dicit. ꝙ ſimilitudo non poteſt eſſe diſſimil̓.quia enim hec ſimilitudo ſupponit idemptitatem eſſentie propter hoc ex nulla parte poteſt eē diſſimilis. hocmodo bonitas creata non eſt ſimilitudo primi ſiue bonitatis increate hoc enim modo nihil eſt ſimile primoniſi primū. Alia autem eſt ſimilitudo que eſt in participatione effectus. ſic eſt ſimilitudo vel ſimilis: quia participat hunc effectum auguſtinus in li. lxxxiij. q. dicit.ꝙ ſimile ſimilitudine dicitur ſimile. ẜm ꝙ bonum ē bonitate dicitur bonum: ergo bonum creatu bonitate creata dicitur bonum. et bonum increatum bonitate īcreata dicitur bonum: ſed bonum creatū eſt ſimile illi bonō prout dictuꝫ eſt: ergo bonitas creata eſt ſimilitudobonitatis diuine ſicut dictum eſt. ¶ Item nota. ꝙ dicitporretanus in libro de ebdomadibus. exponens nonāebdomadam. eſt quedaꝫ alterutrius nūero diuerſoruꝫvnio quā ꝯformitatis ratio facit. que ad preſentem locum pertinet. ⁊ hec vnio ſimilitudo dicitur. et ē vel ẜmnaturam vel ẜm quedam extrinſeca. ẜm v̓o naturā dupliciter. aut enim ẜm propoſite nature plenitudineꝫ: ⁊dicitur ſubſtantialis ſimilitudo. qualiter album alboſimile eſt. aut homo homini. aut ẜm nature propoſitepartes aliquas: et vocatur imaginaria ſimilitudo. qͣliter humana pictura vero homini ſimilis dicitur. Illav̓o que eſt ẜm extrinſeca aliqua dicitur imitatio qualiter artifex aliꝗs alij artifici vel homo deo iuxta voluntatem eius aliquid faciendo dicitur ſimilis. ſimilit̓ creatura iuxta volūtatem ⁊ diſpoſitioneꝫ exiſtens diceturſimilis quo ad hoc creatori. ¶ Ad hoc quod queriturnon omnes dicunt̉ beati quia ad bonitatem: ſicut boni quia ad bonum dicendum. ꝙ beatitudo dicit ipſumfinem vltimum vel ꝯiunctionē que eſt cum fine huiuſmodi. eſt enim ſtatus omniū bonorum congregationeperfectus. et ideo ꝓprie nihil dicitur beatum: donec fuerit coniunctū illi fini. Intentio v̓o boni generalior eſtnam dicit ip̄m finem vel ordinabile ad illum finem. ethec ſiue ſit ꝯiunctū fini ſiue diſtans: ⁊ ideo ſequit̉ ſi ſitordinatum ad bonum ꝙ ſit bonum.¶ Nembrum octauumEinde querit̉. an bonū creatum aliquſit immutabil̓r bonū. Ad qd̓ ſic. quod ēbonū et nō pōt nō eſſe bonum: eſt īmutabiliter bonū: ſꝫ virtutes vt prudētia iuſticia caritas ⁊ cetere ſic ſunt bone vt nō poſſunt nō eē bone: gͦ ſunt īmutabiliter bone. ¶ Iteꝫ ad id cuiꝰ vſus bonus eſt ip̄m eſt bonū. ⁊ cuius ē immutabil̓r bonꝰ ipſuꝫeſt īmutabiliter bonū: ſꝫ vſus virtutū eſt immutabilit̓bonus. Un̄ aug. in li. de li. ar. virtutibꝰ nemo vtit̉ male. ceteris aūt bonis .i. medijs ſicut ſunt potentie aīe. etminimis vt ſunt ſpēs quorūlibet corpoꝝ non ſolū boneſed et male quiſqꝫ vti pōt. ¶ Item aug. in v̓tutibꝰ rectaratio viget ſine q̄ virtutes eſſe nō pn̄t. recta aūt ratōnenemo male vti pōt. ¶ Contra. omne qd̓ auerſione incipit eſt vertibile vt dicit damā. ſed om̄e creatū incipit averſione: ꝗa exit de nō eſſe in eſſe: gͦ om̄e creatū vertibile. ⁊ om̄e vertibile mutabile: gͦ nullū bonū creatum eſtimmutabile ex qͦ nō eſt aliqd̓ immutabile. ¶ Item ſi dicatur ſic̄ dicit porretanus ꝙ bonuꝫ dicit̉ duobꝰ modis

ſcꝫ in ſe et abſolute. ſicut bonū ſummum quod eſt deuseſt immutabiliter bonū. Si v̓o bonuꝫ ẜm vſum ſic d̓tutes ⁊ recta ratio ſunt īmutabiliter bona: ꝗa vſus ipſarum nō poteſt nō eſſe bonꝰ. Contra auguſ. de ciui. dei.virtutes cum referunt̉ ad ſeipſas nec ꝓpter aliud expetuntur: inflate atqꝫ ſuꝑbe ſunt: ſed inflatio ⁊ ſuꝑbia nōpōt eſſe bonus vſus: ergo cōtingit male vti virtutibus.¶ Rn̄ſio ſicut prius īmutabiliter bonū dicit̉ quadrupliciter. eſt enim bonū immutabiliter ẜm eſſe ⁊ ẜm vſūſic ſummū bonū ſolū eſt immutabiliter bonū. Item eſtmutabile ẜm vſum ⁊ ẜm eſſe vt bona corꝑalia. Iteꝫ eſtimmutabiliter bonū ẜm eſſe ⁊ nō ẜm vſum. vt volūtasrōnalis quod intelligit̉ ꝙͣtum ad factum et nō ꝙͣtū adfieri ipſiꝰ ſicut in ceteris ꝑpetuis. Item eſt immutabiliter bonum ꝙͣtum ad vſum non ꝙͣtum ad eſſe vt virtutes quibus non eſt male vti: ⁊ tamen poſſunt non eē. etita mutari in non eſſe et ſic in non bonum. ¶ Ad illudquod obijcit ꝙ mutabile om̄e creatū. concedo quantūeſt de conditione ſue originalis materie quia de nihiloſed qͣntum eſt de conditione ſue originis cauſalis: perpetuum eſt immutabile ꝙͣtum ad eſſe et ſi non ꝙͣtuꝫ adfieri ſiue ad bene eſſe. quia ſcilicet exiuit de non eſſe.¶ Ad illud quod obijcit. ꝙ virtutibus ꝯtingit ſuperbire: materiliter verū eſt. quia de virtutibꝰ ꝯtingit ſaꝑbire: ita et materialiter ꝯtingit male vti. quia appetitus ꝙeſt de virtutibꝰ poteſt eſſe malus. cū .ſ. nō appetuntur ꝓpter deū ſed effectiue aut formaliter falſum eſt. qꝛ tunceſſet ſenſus ꝙ ī virtutibꝰ eſſet motus ſuꝑbie: vnde malꝰvſus. et hec intētio aug. ꝙ virtutibꝰ .ſ. oꝑando ꝑ v̓tutesnō ꝯtingit male vti. Un̄ dicit ī de li. ar. ideo virtute nemō male vtitur: quia opus virtutis eſt bonus vſus iplorum quibus etiam non bene vti poſſumus.¶ Membrum nonumOnſequenter querit̉ de effectu boni. Eſtigit̉ queſtio. an bonū creatū ſit effectiuacauſa mali aut boni. querit̉ ergo de maloculpe. Ad quod dyoniſiꝰ de di. no. confidimus dicere. malū non eſt ex bono. non eſt ignis infrigidare: ergo necerit bonum maluꝫ producere. ¶ Itemidem in eodem. natura eſt bono producere et ſaluare.malo autem corrumꝑe et diſperdere: ergo malum nonerit tm̄ ex bono. ¶ Item idē in eodem. bonū ex vna ⁊ generali cauſa. malū aūt ex multis et ꝑticularibꝰ defectibus. ¶ Item math̓. vij. Non pōt arbor bona fructꝰ malos facere gͦ malū non erit ex bono. ¶ Contra. Augꝰin ench̓. ex bono orta ſunt mala necnon talibꝰ bonisſunt nec erat aliud vn̄ oriret̉ vlla mala natura. ¶ Itemaug. in eodē. cū mala ex bonis orta dicimꝰ. non putet̉hͦ diuine ſnīe refragrari qͣ dicit̉: nō pōt arbor bona malos fructꝰ face̓: nec mala bonos. nō pōt em̄ ſic̄ ſaluatorait colligi vua de ſpinis: ſꝫ ex bona terra. et vites naſcipoſſe videmus et ſpinas. ⁊ eo mō tanꝙͣ arbor mala fructus bonos .i. bona oꝑa non pōt facere voluntas malaſꝫ ex bona hoīs nat̉a oriri et volūtas bona pōt ⁊ malanec fuit ꝓrſus vn̄ primitꝰ oriret̉ voluntas mala: niſi exangeli ⁊ hoīs nat̉a bona. qd̓ ⁊ ip̄e dn̄s eodē loco vbi d̓arbore ⁊ fructibꝰ loq̄bat̉ aꝑtiſſime on̄dit. ait eī aut facite arborē bonam aut fructū eius bonum: aut facite arborem malam et fructum eius malū. ſatis admonensex arbore quidem mala bonos: aut bona malos naſcifructus non poſſe. ex ip̄a tamen terra circūloquebaturvtranqꝫ arborem poſſe. ¶ Reſponſio ẜm auguſtinū inenche. Nequaꝙͣ dubitare debemus rerum que ad nospertinent bonarum cauſam eſſe non niſi bonitatē dei.malarum v̓o ab immutabili bono deficienteꝫ boni mutabilis voluntateꝫ. angeli primo: hominis poſtea. hocprimū eſt creat̉e rōnalis malū .i. pͥma pͥuatio boni. deinde etiā iaꝫ nolētibꝰ ſb̓intrauit igͦrātia rerū agēdaꝝ ⁊ꝯtumacia noxiaꝝ. ꝗbꝰ comites ſb̓inſerūt̉ error ⁊ dolor