Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

eſt poſſibilis ad capiendas formas et ipſi materie proforma ẜm quam dicimus in materia eſſe ſpeciē. Et hoceſt etiam quod dicit auguſti. in libro de natura boni. qmateria habet capacitatem formaruꝫ ſuarum. Nam ſicapere impoſitam formam ab artifice poſſet: nec meteries diceretur. licet ergo materia ẜm ſe non habeatformam aliquā diſtinctaꝫ et que ducat ipſam ad aliqd̓eſſe: eſt tamen ipſi materie potentia capiendi formas ſiue capacitas formarum pro forma: quemadmodū materia ratione huiuſmodi non habet eſſe ſimpliciter ſedẜm quid: ita huiuſmodi ratione habet ſpeciem ſimpliciter ſed ẜm quid. vnde ſicut ipſa eſt ens: ita habet illa tria: ita etiam ē bona. Et propter hoc dicit auguſti. nōnullum bonum eſt capacitas forme. īmo aliquo.bonum ratōne cuius habet materia ſpeciem et ita ſuābonitatem: vnde non eſt dicēduꝫ omīno careat iſtis Et cum dicit auguſtinus per oīmodam ſpeciei priuationem cogitari vix poteſt. loquitur de ſpecie ſiue dforma que ab extrinſecō aduenit materie: perficenset dans eſſe completum. Ad vltimum dicendum.quedam nomina ſumuntur a priuationibus et defectibus de quibus non eſt dicere inꝙͣtum eſt bonum eſt. eteſt ratio: quia earū eſſe non eſt eſſe ſimpliciter ſed deficere ab eſſe tali: et eſſe priuatōnem defectuum et malo.rum. Cum ergo dicitur vnumquodqꝫ inꝙͣtuꝫ eſt bonūeſt intelligitur de illis que ſeruant eſſe: et non de illisdeficiunt ab eſſe. Nęmbrum ſeptimumOnſeq̄nt̓ q̄ritur ſi vnūquodqꝫ bonū creatum ſit bonum per eſſentiam vel participatōnem. Nam per eſſentiam: hocvidetur relinqui ex precedentibus. tamēcirca hoc diſputat boetius ī libro de ebdomadibus. dicit eniꝫ ſi ea que ſunt participatōne bona ſunt: per ſenullomodo bona ſunt. Nam quod ꝑticipatōne albumeſt per ſe in eo eſt album non eſt. ſicut ergo ꝑticipation albū poteſt non eſſe: ita creatura ſi eſt ꝑticipationebona. poterit eſſe bona: ſed creat̉a poteſt non eſſebona: ergo eſt ꝑticipatōne bona ſed ſubſtantialiter Item ꝑticipare eſt ꝑteꝫ caꝑe: ſed deus vel diuina bonitas habet ꝑtem. non pōt ꝑticipari diuina bonitas: ſꝫ diuina creatura ē creatura bona: capit partem ipſiꝰ: eſt ꝑticipatōne bona. Item aug. in li.lxxxiij. queſti. dicit. ꝑticipatōe ſil̓ia ſunt recipiūt diſſimilitudinē: ſꝫ creatura manēs creatura bona eſt. ethoc hꝫ ſimilitudinē primo bono. pōt reciꝑe oppoſitum illiꝰ bonitatis ſiue diſſimilitudinē. vt dicaturcreatura inꝙͣtum creatura hmōi malum: diciturꝑticipatione bona. et eſt eſſential̓r bona. Item boītas creata aut eſt ꝑticipatōne bona aut eſſentialit̓. īꝑticipatōne bona. quia qd̓ eſt ꝑticipatōne bonuꝫ vt dictum eſt: pōt recipere diſſimilitudineꝫ. ſed bonitas nonpōt eſſe bona: non eſt bona ꝑticipatōne. ergo ē bona eſſentialiter: ſꝫ bonitas creata eſt bonitas ipſiꝰ creature: creatura ē bona eſſentialiter. Contra quodſub̓aliter ē bonū dicit̉ ſil̓e primo. ſic̄ dicit boetiꝰ in li.ebdomadibꝰ: ſꝫ nihil ē ſil̓e primo niſi primū: nihil eſtſub̓aliter bonū niſi primū: creatura eſt ſub̓aliterbona. aūt nihil ſit ſil̓e primo niſi primuꝫ patet: qm̄ſimilitudo ē ꝯuenientia in aliqua qͣlitate: ſꝫ nihil ē commune creatori et creature. et iterū non eſt in ipſo aliꝗdqd̓ ſit ip̄m. vn̄ non eſt in ipſo aliqͣ qualitas quod ēipſi ſil̓e eſt ipſum. Item ſit creatura ſil̓is pͥmoptꝫ aug. in li. lxxxiij. queſti. ip̄a ſimilitudo ex aliqͣ ꝑtenullomodo poteſt eſſe diſſimilis. vn̄ fit vt cum ſimilitudo patris filiꝰ dicit̉. ꝗa eiꝰ ꝑticipatōne ſil̓ia ſunt quecūqꝫ ſunt vel inter ſe vel deo ſil̓ia. ex nulla ꝑte pōt eſſe diſſimilis: ſed om̄is creatura pōt eſſe diſſimilis primo exparte et ita eſt: ergo nulla creatura eſt ei ſimilis. ergo

nec bonitas creata: ergo non eſt ſubſtantialiter bona. Iuxta hoc queritur de quadam ratione boecij quāoſtendit omnia eſſe bona que talis eſt. tenet communisſententia doctorum omne quod eſt ad bonum tendere:omne autem tendit ad ſimile. que igitur ad bonuꝫ tendunt bona ipſa ſunt. oſtenditur enim non valeat iſtaratio. quia non valet hec argumentatio. omnis homotendit ad beatitudinem et omne tendit ad ſuum ſimileergo omnis homo eſt beatus. et ita vel falſum dicit dicendo omne ſimile tendit ad ſuum ſimile: vel oportꝫreddere cauſam quare tentio ad bonum facit creaturam eſſe bonam. non autem tentio ad beatitudinemfacit ipſam eſſe beatam. Solutio dicendum. ẜmbeatum dyoniſium in lib̓. de diuinis nominibus. ſicutſol qui apud nos eſt non exiſtimans vel arbitrio motꝰſed ipſo eſſe illuminat omnia que ſuo participare lumne iuxta propriam poſſunt rationem: ſic et bonum qd̓ſupra ſolem eſt tanꝙͣ imaginem omnibꝰ entibus emittit bonitatis totius radios. Ad obiecta nota. aliquid eſſe per participationem dicitur tribꝰ modis. vnomodo cum illud habet formam que non concomitaturtotam extenſionem eſſe. et hoc modo forme ſeparabilesvt albedo et ſanitas in ſuis ſubiectis ſunt participatōne. Que v̓o ſemper inſunt ſunt eſſentialiter. hoc mododicit Auguſtinus. que participatōne ſimilia ſunt: poſſunt eſſe diſſimilia. Alio modo cum habet formam concomitanteꝫ totam extenſionem eſſe: ſed tamen partituret multiplicatur in illis: ſic forma vniuerſalis que multiplicatur in ſingulari: vnde dicitur participatōne ſpeciei plures homines vnus. Tercio modo dicitur cumhabet formam aliquā que eſt incompleta reſpectu alicuius complete a qua habet dependentiam et cauſam.ſicut ſapiens dicitur participatōne: quia habet ſapientiam incompletam reſpectu ſapientie diuine que eſt eſſentialiter completa. Scd̓m hoc bonum participatione dicitur tribus modis pͥmo modo dicitur homo bonus participatione bonitate gratie quia gratia eſt forma ſeparabilis. Secūdo modo dicitur angelus bonꝰparticipatōne bonitate glorie. quia bonitas glorie cumſit inſeꝑabilis multiplicatur tamen in pluribꝰ angelisbeatis. Tercio modo dicit̉ om̄is natura bona ꝑticipatione. quia bonitas non eſt eiꝰ eſſe ſed addituꝫ ipſi eſſeet hoc relatōnem ad bonū per eſſentiam qd̓ eſt deus. Item nota bonū ſub̓aliter dicit̉ duobꝰ modis. vnomodo dicit̉ ſubſtantial̓r bonū qn̄ ſubſtantia eſt bonuꝫita idem ſit bonitas. et hoc dupliciter ẜm primū modum dicendi eēntiale ẜm nos dicimꝰ eſſentiale eſt deeſſe ſui qd̓ dicit eſſe rei. hoc modo ſolus deus dicit̉ bonum ſub̓aliter. Alio modo dicit̉ bonū ſub̓aliter ẜm ſecundū modū dicendi eēntiale. ſcꝫ ẜm eſſentiale dicitꝓprietas īmediate ſequēs eſſentiaꝫ inſeꝑabiliter. hoc creatura ē bona eſſential̓r: qꝛ bonitas īmediate ſeꝗtur eſſentiā creature. Ad ſcd̓m qd̓ obijcit̉. ꝑticulare ē ꝑteꝫ capere ⁊cͣ. dicendū diuina bonitas in ſeip̄aſimpliciſſima ē: nec hn̄s ꝑtem et ꝑtem. Item diuīa hoītas infinita eſt ꝙͣtum ad effectus. vn̄ ſi queratur qͣntuꝫextenditur ip̄a bonitas diuina. pōt dici tantū. namin infinituꝫ extendit̉. ideo bonitas diuina dicit̉ eſſetanta: ꝗa ad effectꝰ eſt limitata nec in ſeip̄a: nec ſic ēde bonitate creata. dicit̉ bonitas creata percipit bonitateꝫ increatam. hoc non eſt dicere bonitasincreata dicatur per partes in ſingulis bonitatibꝰ creatis: ſed hoc eſt dicere. bonitas creata capit partemin effectu. quia hec capit iſtum effectum prime bonitatis. alia alium. hoc ergo eſt participare ipſam bonitatem ſcilicet ꝙͣtum ad effectum. Ad tercium dicenduꝫ bonum creatum manens in eſſe non poteſt recipereomnimodo diſſil̓itudinē a primo bono. ſed inqͣtū deficit ab eſſe recipit diſſimilitudineꝫ deficit autem ab eſſecum deficit ab ordine. et hoc eſt malum fieri ẜm dicit