Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

dicimus. oportet ergo trinitatem eſſe qua nihil preſſātius intelligētius beatius queat nominari. Ideo cumveritas querit̉. non plura ꝙͣ tria genera queſtionuꝫ eſſe poſſunt. vtrum hoc omnino ſit. vtrum hoc an illud.vtrum ꝓbandum vel inprobandū ſit. Nembrum quartumOſtea queritur an iſta ſunt eadem in omni creatura. conſtat enim omni rei create inſunt. eo creata eſt. nec ſolum eēntie ſed etiam potentijs et omnibus ſuntvoluntas ergo cum ſit quedam potentia: habebit modum ſpeciem et ordinem ẜm creatura eſt. cum auteꝫnon contingat modum ſpeciem et ordinem que inſuntcuiuſlibet rei corrumpi per peccatum. quoniaꝫ ip̄a voluntas non ſolum vt creatura ſed etiaꝫ vt eſt potes peccare: habet modum ſpeciem et ordineꝫ. que ſunt corruptibiles vel diminuibiles per peccatum. Queritur ergo vtrum modus ſpecies et ordo que inſunt voluntatiin eo creatura. et in eo quod eſt potens peccare: ẜmidem inſunt aut ẜm diuerſa. Illud autem ẜm inſuntmodus ſpecies et ordo omni creature ſit. a. Illud autē inſunt modus ſpecies et ordo que ſunt diminuibilesper peccatum ſit. b. tunc queritur. b. non ſolum habetſpeciem modum et ordinem vno modo ſed duplici cumſit creatura. quia ſi non haberet modum ſpeciem et ordinem niſi prout inſunt omni creature: tunc. b. non eſſet illud ẜm modus ſpecies et ordo que ſunt diminuibiles per peccatum ipſi voluntati inſunt. Si ergo. b.vtroqꝫ modo habet ſpeciem modum et ordinem: tūcritur illi duplices modus ſpecies et ordo: aut inſunt illi ẜm idem. aut ẜm diuerſa. ita ſemper querēdo poteſtabiri in infinitum qd̓ non eſt poſſibile. oportet ergo ponere ẜm idem aliquando inſunt illi duplices modusſpecies et ordo: ſed ſicut ſtaret̉ alibi ita poteſt ſtare īmo. ſic ergo voluntas que eſt potentia ẜm idem erit habens modum ſpeciem et ordinem. vt communiter ſuntin omni re: et vt ſunt corruptibilia per peccatum. Autergo illud erit eodem modo ſe habens aut non. ſi eodēergo cum ẜm modum ſpeciem et ordineꝫ vt ſunt in omni re non fiat diminutio. ẜm at̄ modū ſpecieꝫ et ordinēalio ſumptos fiat diminutio: tunc ẜm idem eodēmodo ſe habens. fieret et non fieret diminutio quod ēinconueniens. Relinquitur ergo erit ideꝫ ſed aliteret aliter ſe habens ẜm inerit voluntati modus ſpecies et ordo. et prout ſunt diuiſibiles per peccatū. Qd̓concedimus dicimꝰ em̄. eadem voluntas eſt que habet vtroſqꝫ modum ſpeciem ordinem. eadem dico ẜmſubſtantiam: ſed et aliter cōſiderata. dicimus enimipſa voluntas poteſt ꝯſiderari vt natura quedam. velvt volūtas. ẜm ergo natura ē: ſic habet modum ſpēꝫ ordinem. ꝯſequunt̉ vnam rem. ſicut et alie creatureet ſic ſunt diuiſibiles per pct̄m. Scd̓m autem ip̄aꝯſideratur vt voluntas. ſic eſt ordinabilis ad gratuitūbonū voluntarie qd̓ reꝑitur in alijs creaturis ſic inipſa reperiunt̉ modus ſpēs et ordo non ſunt in rationabilibꝰ creaturis: et hi ſunt diuiſibiles per peccatumvnde ẜm hoc dicimꝰ. duplex eſt vertibilitas eſt enimquedā vertibilitas que ꝯcomitatur omnē creaturaꝫ eo creatura eſt. et hec vertibilitas naturam eſt eſſein eſſe. hec vertibilitas rn̄det ſpecici et ordiniꝓut ſunt in omni creatura. Eſt aūt vertibilitas alia eſt in eſſe ſimpl̓r ſed in eſſe moris qd̓ eſt malūet hec vertibilitas eſt electōnis. et hec rn̄det modo ſpēiet ordini ſunt in ratōnallibꝰ tm̄. Sed poſſet queri ẜm hanc v̓tibilitatēlodus ſpēs et ordorumvt inſuntet hoc pct̄m. cum modus ſpēsnt vertibilia pct̄m vt diz eſtrtibilitatis aut corruptis illus ſpēs et ordo ẜm in-

ſunt omni rei. Ad quod intelligendū eſt qd̓ dicit augꝰ.in xj. ꝯfeſſionum. domine duo feciſti. vnum prope te. etaliud prope nihil. prope nihil appellat̉ ibi materia quātuꝫ eſt de ſe. prope deum appellatur angelica natura ſiue quecūqꝫ a materia ſeꝑata inter creaturas. Quantoergo minus habꝫ creatura de eo qd̓ eſt prope nihil:to minus habet de vertibilitate ꝯmuniter dicta. quātoaut magis habet creatura de eo qd̓ eſt prope nihil: tanto magis habet de vertibilitate et corruptibilior eſt. ſic̄ergo peccatum ẜm aliquam vertibilitatem erat corruptum modi ſpeciei et ordinis que inſunt rationabilibꝰtm̄: ita acceſſus ad prope nihil ẜm hanc vertibilitatemque ineſt omni creature eſt corruptiuus modi ſpecieiordinis ꝯmuniter dictorum. vnde etiam ẜm hoc ē differentia inter iſtas duas vertibilitates. Corruptio enimque eſt ẜm vertibilitatem electōnis eſt prope et ſolū penes receſſum et elongationem a ſummo bono: et penes acceſſum ad oppoſitum. Corruptio que eſt ẜm vertibilitatem ꝯmunem: eſt ẜm acceſſum ad nihil: vel ad idquod eſt prope nihil. Nlembrum quintumOnſequēter querit̉ penes ꝗd ꝯgnoſcaturvel attendat̉ bonū in creatore vel in creatura. an ſcꝫ penes modū ſpeciem ordinēAd quod ſic aug. in li. de natura ſummiboni. oīnīs modus ſpecies ordo a deo ſunt. quantuꝫmoderata ſpecioſa ordinata: tantū bona ſunt. Ex quoobijcitur. ſi ea ſunt: ex eo ſūt magis moderata ſpecioſa erdinata: magis bona ſunt: ſed penes modum dicuntur moderatā. penes ſpēm ſpecioſa. ab ordine ordinata: ordinatur vel dinoſcitur bonuꝫ penes iſta triaItem auguſtinus in li. lxxxiij. queſti. vbi eſt aliqua ſpecies neceſſario eſt aliquis modus: et modus aliꝗd boni eſt. Summum ergo malum nullum modum habetcaret enim bono. et ſimiliter cuꝫ careat modo et ſpeciecaret et ordine. quoniam ordo ponit ſpeciem et modū.ergo cognitio boni in creatura eſt per iſta tria. qꝛ alit̓non diceretur ſummū malum quod caret iſtis.tra auguſtinus ſuper Geneſis ad litteram accipit hācauctoritatem Sapientie. xj. omnia diſpoſuiſti in nūero pondere menſura. dicit hec tria ſunt in omnicreatura. vnde dicit. menſura omni rei modum p̄figit. numerus om̄i rei ſpeciem p̄bet. pondꝰ omnē rem acquietem ad ſtabilitatē trahit. ille primitus eſt ſingulariter et veraciter: iſta eſt que terminat omnia formatomnia et ordinat omnia. Inꝙͣtum terminat omnia dicitur cauſa efficiens que dat menſuram vel modū. Inꝙͣtum autem format cauſa formalis dicitur et dat nūerum ſiue ſpeciem. inꝙͣtum eſt cauſa finalis trahit remad ſtabilitatem quietem: ſicut facit pondus in corporibus. Ex quo pꝫ. ordo refertur ad cauſam finalemSed bonum dicitur ẜm boeciuꝫ dicitur quia ad bonūtendit. vnde bonum dicit operatōneꝫ ad finem. bonūẜm ordinem ſolum determinatur et dinoſcitur et ẜmilla tria. Item aug. in li. lxxxiij. queſti. totum nomen mali de ſpecie priuatione repertum eſt. maximaeſt opinio mali contra ſpeciem. ergo bonum quod opponitur malo maxime conſiſtit circa ſpeciem ſicut ergonotificatio mali eſt per ſpeciei priuatōnem: ita nonificatio boni ſolum per ſpeciem. Item virtus eſt de genereboni. ſi ergo virtus determinatur penes ſuperfluum etdiminutum: ergo et bonum. Sed medium iſtud reducitur ad modum. ergo ſolum penes modum determinatur bonuꝫ. Item auguſtinus de natura ſummi boni dicit. iſta recipiunt determinationem mali. Undedicitur malus modus. mala ſpecies: malus ordo. Sedbonum non poteſt cadere in maluꝫ. ergo penes iſtadeterminatur vel dinoſcitur bonum. Solutio dicendum penes hec tria determinatur et dinoſcitur bo-