Queſtio.Xviij.

ſolui faciēdo vim in hoc ꝙ dicitur quo conſtat. quo cōſtat enim plus dicit ꝙͣ quo eſt: dicit enim conſtare fixionem eſſe. et ita ſi ꝯſtare reducibile ſit ad modum: nontamen quo eſt. quia conſtare ex additōne poteſt reduciad eſſe. ¶ Ad id qd̓ obijcitur de tribꝰ queſtiōibꝰ dicimꝰꝙ ſi eſſe ꝯmuniter dictum. non diuidatur ꝯtra ſpeciemet ordinē ſicut modus. quia ſic eſt ſuſtinens illa tria eſſe: tamen prout appropriate dicit̉ poteſt condiuidi alijsduobus. et cadit ſub ratōne modi. eſſe em̄ creature eſſeterminatuꝫ eſt ex eo ꝙ cręature eſt īpoſſibile. eſt em̄ eſſecreature infinitum eſſe. Conſtat autem ꝙ aliquid alid̓eſt dicere eſſe terminatū. et eſſe formatum vel diſtinctuꝫet eſſe ordinatū. Materia em̄ quantuꝫ eſt de ſe. et ſi habeat eſſe terminatum: non tamen diſtinctū. niſi capacitas ſua aſſignetur ei pro diſtinguente. tamen ꝓprie loquendo nec terminatōeꝫ perfectam nec diſtinctōeꝫ habet ſine forma: et ita diſtinguitur ibi eſſe contra queſtionem querentem de ſpecie et ordine. ¶ Sed notandum.ꝙ cum legitur in ſcriptura ꝙ omnis res habet moduꝫſpeciem et ordinem. de ordine fit ſermo dupliciter. Eſtenim duplex ordo. vnus quē habent res inter ſe in vniuerſo. et etiam quē habent ex ſuis partibus ex quibusꝯponuntur. et ẜm hoc dicit auguſti. quando loquiturde pertinente ad ordinem quo ſuis partibus congruitEſt etiam ordo omnium rerum relatione ad deuꝫ ſicutad finem. et ẜm hoc aliter dicitur de ordine ꝙ eſt illudẜm ꝙ res ad ſummum bonum ordinatur. Un̄ ſi diuerſe rationes inueniantur aliquando de ordine: non eſtmirandum. ¶ Ad aliud dicimus. ꝙ cauſa vniuerſalisomniū vna eſt ſcilicet deus. cauſa particularis non eſtvna omnium ſed diuerſorum differentes. et in aliquibꝰnon eſt differentia cauſe vniuerſalis ad particularem.ſicut patꝫ in angelis et in illis que deus nullo alio agte operatur. relatio ergo rerum ad cauſam vniuerſaleꝫponit eſſe ẜm rationem vel rationes om̄es. relatio autem ad cauſas particulares cum ille ſint multe nō poſſunt eſſe vnius modi. Preterea. relatio ad cauſam ꝑticularē non facit reꝫ cogitare ẜm illud quod habet deiforme in ſe: ſed relatio ad cauſam vniuerſalem que deus eſt. facit cogitare rem ẜm illud quod habꝫ deiformequia theologi eſt ꝯgͦſcere res non ẜm proprias ratiōesſed magis ẜm illud quod habent de deiformi. Et quiaetiam non poſſent inueniri communes rationes referēdi res ad cauſas particulares ſicut ad vniuerſalem. etita exigeretur ad vnitatem ſcientie: ⁊ ideo magis accipiuntur modus ſpecies et ordo penes multiplicatōneꝫad cauſam vniuerſalem ꝙͣ ad particulares. ¶ Si ergoobijcitur. ꝙ in alijs ſcientijs modus ſpecies et ordo nōexiguntur ad cognitōnem rerum. dicimus ꝙ ſi cognoſcantur res ſine illis: nō cognoſcantur cognitione theologica: ad illam enim neceſſaria ſunt. ¶ Si obijceretaliquis. quia ſicut in theologia cognoſcūtur res in relatione ad cauſam vniuerſalem ſic in alijs ſcientijs cognoſcūtur res in relatione ad cauſam ꝑticulareꝫ. ergoſicut in alijs ſcientijs ꝑticularibus demōſtrant̉ res etdiffiniunt̉ per ſuas cauſas: ita in theologia manifeſtatio ⁊ diffinitio vniuſcuiuſqꝫ erit per cauſam vniuerſalem que deus eſt: vel dicat̉ quare nō. ¶ Ad quod dicimus. ꝙ aliter eſt in cauſis vniuerſalibꝰ et ꝑticularibꝰreſpectu cognitōnis faciende in cauſatis. Cauſe enimparticulares ducunt nos in cognitōnem ſeu comp̄henſionem certam ſuorum cauſatorum. poſſumus em̄ certe comp̄hendere aliquando cauſas in ſe. et tunc ex cauſis deuenimus in cauſata vbi demonſtrant̉ et diffiniuntur res per cauſas. Cauſam v̓o que deus eſt vniuerſalem nō poſſumꝰ comp̄hendere. nec etiam intelligere ẜmꝙ eſt ꝙͣdiu hic ſumꝰ. vnde oportet ꝙͣdiu hic ſumꝰ ꝙ percognitionem cauſatoꝝ deueniamus in cognitionē cauſe prime. Aliter enim nullatenus intelligeremus eam.et ideo non eſt ſimile de cauſis particularibus ⁊ d̓ vniuerſali ꝙͣdiu ſumus hic. Unde modus ⁊cͣ. magis du-

cunt nos a rebus creatis ad ipſum creatorem. in futuro erit econuerſo. ibi enim cognoſciis ſicut et cogniti ſumus. quia ergo ſeipſo ſumusiti a deo: ibi ſil̓iter cognoſcemus ipſo deali3. ꝙ nonloquitur glo. illa propris ẜm tranſlationemſicut enim videmus ꝙ inris ſunt duo. eſt enim ibicontentiuū. et ratione huiꝰ eſt dicere ꝙ non ſunt qualitates ſed magis quantitates. eſt etiam ibi figuratō talis vel talis que reſultat ex clauſione ſpacij contenti. etyͣtum ad hocgura eſt in quarto genere qualitatis.Scd̓mium modum per ſimilitudinem loꝗtur glo. illaim enim ſuo modo menſuratur vnaqueqꝫ r̄et dicit̉ tantū extenditur et nō plus. ſicut ex ſpacij clauſione in ſenſibilibus reſultat figura que dicit̉qualitas rei: ita ſimiliter ex hoc applicatōne modi adipſam rem cum dicitur. tantum poteſt et non vltra. hicenim eſt quaſi quedam clauſio ⁊ reſultat quaſi figuratio quedam potentie ipſius rei. et hoc eſt ꝙ in illa glo.appellatur qualitas: et ita patꝫ ꝙ ẜm hoc recte diciturin menſura qualitas. ¶ Similiter cum dicit. ꝙ in nūero quātitas: dicimus ꝙ in corporibus vbi eſt partiummultitudo determinatorum ſub vnitate forme. hͦ quoddicitur quantitas accipitur ibi pro ipſa quantitate velnumeroſitate partium. vnde intelligenda eſt in talibusꝙͣtum ad numerum qualitas materialis ſcilicet ratione partium. Sed vniuerſaliter non poſſet ita dici ī ſpiritualibus vbi non eſt multitudo partium. non em̄ poteſt dici ꝙ id quod eſt quantitas accipiatur pro numeroſitate partium. et ideo in huiuſmodi non poteſt diciꝙ quantitas accipitur ibi non pro numeroſitate partium: ſed vnitate forme vel vnitate ſpeciei ẜm quam eſtdiſtinctio ab alijs. et ẜm hoc eſt principiū connumerādi ipſam rem cuiuſlibet alij a qua ipſa eſt diſtincta. qn̄autem connumeratur aliquid alij: habetur quantitasdiſcreta. que eſt numerus: et ſic patet ꝙ dicitur in nūero quantitas: in tercō auteꝫ .ſ. pondere nō ē vis. ¶ Adillud v̓o quo queritur de differenti aſſignatione horūẜm differentes intentōnes vocabulorum. dicendum ꝙcum ſint in creatura vt veſtigium trinitatis. creaturaautem ẜm omnem ſue bonitatis ſiue eſſe variam conſideratōnem ſic veſtigium variatur horum conſideratioin creaturis. ¶ Und̓ nota. ꝙ ī hac via aſſignat̉ veſtigiūtrinitatis multipliciter. primo in re ẜm quam fit. et ſicaccipitur in .xj. ſapientie. menſura numero et pondereUn̄ augu. ad oroſiuꝫ. ſi in numero menſura ⁊ ponderediſpoſuit deus omnia. nūerum et pondus ⁊ menſura:vbi diſpoſuit. numerus pōdus et menſura ipſe eſt deꝰ.numerus ſine nūero a quo eſt omnis numerus. menſura ſine menſura a quo eſt omnis menſura ⁊cͣ. Idem ergo eſt qui omnia in ſe diſpoſuit: nō enim creaturaꝫ extra ſe vidit ſicut homo qui retinꝫ in memoria que facitSecūda trinitas eſt ẜm quam res eſt. et hec eſt vnitasſiue eternitas. veritas et bonitas. vnde bern̄. ſuꝑ can̄.O beata trinitas veritas bonitas eternitas. primū filio. ſecundum ſpirituiſancto. tercium patri coaptaturTercia eſt ẜm quam res perfecte eſt. ſcilicet modꝰ ſpecies ⁊ ordo. Aug. in li. de na. ſū. bo. vbi hec magͣ ſuntmagnū bonū ē. vbi mīma: mīmū. vbi mediocria: mediocre. Quarta ē ẜm quā res diſponit̉ ad actū. ſub̓a. ſpecies. ⁊ v̓tus. vn̄ pͣs. Bonū ē ꝯfiteri dn̄o. v̓ficulo ⁊ ſtultus nō intelligit hec. ibi glo. potētia for̄a ⁊ p̓tꝰ. Quītaeſt ẜm ꝙ ī actu ē. ⁊ hec ē eēntia. v̓tus. ⁊ oꝑatio. hāc ponit dyo. ī celeſti hierarchia ca. qͣre angeli dicunt̉ v̓tutesSexta ē ẜm ꝙ res ad ꝯgnitōeꝫ diſponit̉. ſb̓a. ſpēs. ratōhāc poīt trimegiſtꝰ ph̓s. Septīa ē ẜm ꝙ ē in ꝯgnitōe. etẜm hͦ ꝙ ꝯſtat. qͦ ꝯgruit. qͦ diſcernit̉. hāc poīt aug. in lib̓lxxxiij. qō. his v̓bis. oē qd̓ ꝯſtat. aliud ē qͦ ꝯſtat: aliud qͦdiſcernit̉. aliud quo cognoſcit vniuerſa: ergo creaturaſi eſt ⁊ ab eo qd̓ ip̄a nō eſt diſtat. et ſuis partibus ſibimet congruit: cauſam eius trinam oportet eſſe. qua ſitqua hͦ ſit qua ſibi amica ſit. Creature aūt cauſaꝫ deuꝫ