Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

dictum poſſumus dicere conueniat creatura creatore. ſed ẜm modum ſpectem et ordinem non. hec enimnon conueniunt deo: ergo ſi prius eſt illud ẜm qd̓ conuenit creatura cum creatore. ꝙͣ illud ẜm quod differtprius erit eſſe rei ꝙͣ modꝰ ⁊cͣ. Uidetur ergo illa triaint ex additōne ad eſſe rei. ſed talia ſūt ſunt eſſentialia rei: ergo nec illa tria. Item contingit rem comꝑare ad ſua principia extrinſeca et intrinſeca. Queritur ergo que eſt prior harum comparationum. Cōſtat illa que eſt ad intrinſeca ſcilicet ad illud quod eſt etquo eſt. hec enim eſt omnino eſſentialis. Si ergo modus ſpecies et ordo non ſumuntur penes relationeꝫ reiad ſua principia intrinſeca. apparet ſunt poſteriora eſſe rei: ſed que talia ſunt non ſunt eſſentialia. ergomodus ſpecies ordo non ſunt eſſentialia. Solutōdicendum aliquid eſſentiale dupliciter dicitur vl̓ ꝗafit de rei eſſentia vel eſſe primo vt cadat in compoſitōne eius. et ſic dicuntur quod eſt et quo eſt eſſentialia.Et ſic dicimus illa non ſunt eſſentialia ſicut probātvltime rationes. Alio modo dicuntur eſſentialia ſoluꝫ ex quibus componitur aliquid: ſed illa que referūtipſum ad ſuas cauſas eſſentiales. ſine quibus non fuiſſet. et ſic ſic̄ poſſumꝰ dicere cauſe ſūt eſſentiales cauſato: non enim poſſumus dicere accidunt illi: ita poſſumus dicere relationes ad cauſas iſtas ſunt eſſentiales. et ſic modus ſpecies ordo que dicunt relatōnesad ſuas cauſas eſſentiales ſunt. Modus enim dicit relationem ad deum vt ad efficientem. ſpecies vt ad formaꝫ. ordo vt ad finem. Et ẜm hoc dicit auguſtinus. v.de ciui. dei. tria querimus. quis fecit rem. quomōfacta eſt. propter quid facta eſt. ſi ergo oſtēditurſunt eſſentialia: dico non ſunt eſſentialia primo modo dicendi eſſentiale. et ſic currunt rationes ille alit̓ autem non. Si ergo queritur que ſit prior comparatio vl̓rei ad ſua principia eſt quo eſt. vel ẜm hoc que ſuntmodus ſpecies et ordo. dico prior poteſt dici dupliciter. vel prior quia vniuerſalior: hoc modo prior ē comparatio que eſt ẜm modum ſpeciem et ordinem: ꝙͣ eaeſt ad materiam formam. vniuerſalior enim eſt. ẜmhanc etiam cognoſcuntur materia forma. tum enim īmateria tum in forma oportet ponere modum ſpeciem ordinem. Uel pōt dici prior .i. propinquior rei cognoſcende ẜm dicitur primū immediatū idem. et ſic dicitur prior quia immediacior. hoc modo prior cognitio que eſt ꝯꝑatōnem ad principia intra: ꝙͣ illa que ēẜm modū ſpeciē ordinē. primo autem erat ecōuerſo. non enim pōt intelligi aliquid eſſe neqꝫ ip̄a materianec forma: intellecto ab aliquo ſint hmōi. Membrum terciumide querit̉ ẜm quid differt aſſignatiohoꝝ differens. ad quod opponit̉ hoc modo. In ſummo bono ſolū dicimꝰ trinitatem ꝑſonaꝝ ſed vnitatem eſſentie. ſi ergo ipſiꝰ cauſe relucet veſtigiuꝫ in creaturis. ſicut eſtibi tm̄ trinitas ꝑſonarū ſed vnitas eſſentie: ita videturin rebꝰ creatis tm̄ debent eſſe illa bona in quibꝰ relucet veſtigium trinitatis: ſed etiaꝫ quantum ẜm eſſet veſtigium vnitatis. Dicetur forte ita eſt. ī creaturis eſt trinitas illorum bonorum que reſpondet trinitati increate eſt vna eſſentia ſubſiſtens illis tribusbonis cuius eſſentie vnitas reſpōdet vnitati eſſentie īcreate. Contra. videtur vnitas ſit ponenda quartum illorum. nec eſſentia ſil̓iter ẜm contineatur ſubaltero illorum trium quod eſt modus ſpecies et ordo. Augꝰ. in li. de vera religio. Omne quod eſt habetvnum eſt. ſpecie diſcernatur rerum ordinem nonexcedat. et loquitur quomodo illa tria modus ſpecieset ordo ſunt in qualibet re. Si ergo hoc quod dico

pria ſpecie diſcernatur retorquetur ad ſpeciem. reꝝordinem non excedat ad ordinem. patet vnum eſſe retorquetur ad modum: ergo non erit vnitas quartum ſꝫcontentum ſub modo. Item quod ipſa eſſentia vel eſſe ſimiliter ſit quartum ſed comprehenditur ſb̓ modo. videtur ſic: vt patet per auguſtinū in libro. lxxxiij.queſtio. in omni eo qd̓ eſt. aliud eſt quo conſtat aliuddiſcernitur. aliud quo ſuis partibus congruit. retorquentur hec tria ad illa tria modus ſpeciēs et ordo. ſiergo quo diſcernitur referatur ad ſpeciem. quo partibus congruit ad ordineꝫ: patet quo conſtat refertur admodum: ergo ſi quo eſt vel quo conſtat eſſentia eſt. patet eſſentia refertur ad modum: et ita ponet̉ quartum. Item auguſtinus volens oſtendere trinitatemperſonarum in creaturis dicit. non ſunt niſi tresſtiones de re .ſ. ſi eſt. quo eſt. et vtrum probandum velimprobandum eſt. Si ergo vtrum probandum ſit velimprobandum ſpectet ad ordinē. probatio enim vel improbatio attenditur penes relationem ad finem. quideſt autem ſpectet ad ſpeciē. patet ſi eſt ſpectat ad modum: ſi ergo eſt ſi eſt queſtio eſt de eſſentia vel de: patet eſſentta continetur ſub altero illoruꝫ trium quodeſt modus. Preterea. duo genera cauſarum contingit aſſignare in rebus. eſt enim cauſa vniuerſalis et alia particularis. Queritur ergo ſi non ſolum per cāmvniuerſalem eſt res ſed et per particularem habet eſſeet cognoſci. proprie videtur magis deberet moduset ſpecies et ordo attendi penes relationem rei ad cauſas particulares ꝙͣ ad vniuerſalem cauſaꝫ aut ſi ſumūt̉et ꝙͣtum ad vniuerſalem cauſam: quare non ſumunturſimiliter ꝙͣtum ad particularem. Item Sapient̉. xj.ſuper illum locum omnia numero pondere et menſuradiſpoſuiſti dicit glo. in menſura qualitas. in numeroquantitas. in pondere ratio attenditur. Sed queriturquomodo hec habeant veritatem. videtur enim magis deberet dici in menſura quantitas. conſtat eniꝫad quantitatem pertinet ratō menſurandi. Similiterpotius deberet dici in numero qualitas. ſpecies enimreſpondet numero. ſi ergo qualitas ſpecies eſt: videturretorquenda ad numerum magis ꝙͣ ad menſuram. Item cum inueniantur hec alijs nominibus et differentijs aſſignari qualiter accipitur omnium horū differens aſſignatio. Solutio. concedimꝰ ſicut illud īcreatum cuius anima rationalis habet imaginemeſt ſolum trinitas perſonarum ſed vnitas in trinitate:ita non ſolum eſt triplex bonum veſtigium creationisin nobis: ſed hec ẜm fundantur ſupra vnitatem eēntie que rn̄det vnitati increate. Ad illud quod obijcit̉ vnitas ꝯtinetur ſub bono quod eſt modus: nec ē ponere quartum. Rn̄deamus ad primaꝫ aucͣtem. vnitas increata dupliciter accipitur. vno modo eſſential̓rvt cum dicit̉ vna eſſentia. et hec vnitas habet vnitatemeſſentie in creatura veſtigiū ſui. Eſt autē alio modo dictum vnitas a ꝓprietate. ẜm hoc vnitati ꝯuenit ratiopͥncipij primi. eſt em̄ principiū ad om̄eꝫ numeruꝫ. et ſicappropriatur patri vt patet in hac trinitate appropriatoruꝫ vnitas veritas bonitas. huic vnitati rn̄det modo illa vnitas que ꝯtinet̉ ſub modo: ſic currit illa ꝓpoſitio. Ad ſecūdo obiectum dicimꝰ. ip̄m eſſe dicituraliqn̄ vt eſſentiale in diuinis. ſic ſimpl̓r eſt eiꝰ veſtigium eſſe creatū. Aliqn̄ autē dicit̉ appropriate patri.patet ꝗa eternitas et ſi ſit eſſential̓r dicta: tn̄ appropriatur patri in illa trinitate eternitas eqͣlitas eternitatiseqͣlitatiſqꝫ cōnexio. Cum ergo eternitas nihil aliud ſitniſi eſſe ſemꝑ durans. patet eſſe aliquādo appropriatur patri. Un̄ aug. in li. de anima et ſpiritu. hec omniexiſtenti inſunt. eſſentia qua ſunt. ſpecies qua differūt.vſus quo proficiunt. eſſentia in patre. ſpecies in imagine. vſus in munere. hoc modo reſpondet illi creatum quod reducitur ad modum. Poſſet tamen aliter