madibus. bonum eſt generale iuſtū vero ſpeciale. necſpecies deſcendit in omīa: idcirco alia quidē iuſta aliav̓o aliquid aliud ſed omnia bonū. ¶ Sed contra. vniuerſe vie dn̄i miſcd̓ia et veritas: et veritas ibi ſumiturpro iuſticia. ergo iuſticia et miſericordia ſunt ī omnibꝰdiuinis oꝑbus. ergo reſpiciūt omnem modum creature et vniuerſalem ratōnem creandi. Iuſtum ergo etgenerale eſt ad omnia dei oꝑa. ergo ſicut eſt proceſſusẜm ratōnem boni: ita ẜm ratōnem iuſti. ¶ Aliam rationem ponit boecius in eodem libro. ꝙ iuſtum reſpicitactū. bonum v̓o naturam. ideꝫ at̄ eſt in eo ſcꝫ in deo eſſe quod agere. idem eſt ergo in deo bonum eſſe ⁊ iuſtū.nobis vero non eſt idem eſſe quod agere. non eſt igituridem nobis bonus eſſe ꝙ iuſtus: ſed idem eſt eſſe in nobis quod ſumus. om̄ia igitur ſunt bona ſed non iuſta.¶ Sed contra obijcitur. qm̄ in creaturis non eſt hoc verum ꝙ bonum dicat eſſentiam vt viſum eſt. nulla enimcreatura eſt ſua bonitas et tamen hoc ſupponit̉ in predicta reſponſione. ¶ Item dama. ſi bonum ſi iuſtuꝫ dixeris de deo. non naturam dices ſed id quod ē circa huiuſmodi naturam. huiuſmodi autē ſunt actus ergo bonum ita dicit actum ſicut verum. ¶ Solutio. dicendūꝙ in deo eſt quedam trinitas que relucet et repreſentatur in omni creatura. et ẜm hoc dicitur veſtigiuꝫ. ⁊ hecattenditur ẜm hec tria. vnum. verum. bonum. Alia eſtin qua habundat ipſa rationalis creatura. ratione cuius dicitur imago. que ſolum relucet in ipſa. ⁊ attenditur penes iſta: ſapientia. potentia. voluntas. In rationali em̄ creatura dicimus potentiam volendi ⁊ potentiam diligendi. cum igitur ꝓceſſus creaturarum reſpiciat omnem creaturam. et non ſolum rationalem: conſtat ꝙ non debet determinari ratio ꝓceſſus penes iſtaꝫtrinitatem in qua habeat creatura ratōnalis: ſed potius penes primā. et non eſt ꝓceſſus in ratione potentisvel ſapientis vel volentis. eſt autem ille proceſſus ẜmrationem boni. et ratio huius eſt. nam ſicut videmusin rationali creatura ꝙ ſicut voluntas eſt voluntas agendi. et dicitur agens per voluntatem: licet ſimilit̓ ſapientia et potentia ſit principiū. et hoc eſt quia voluntas que pͥncipaliter ponit neceſſitatem in opere. ip̄a tāmen non agit niſi moueatur a bono. vnde bonum mouet voluntatem ad agendum. nec agit niſi illud videateſſe bonum. cum autem illud cognoſcit eſſe bonuitunc exit in opus. vnde voluntas non mouet ſeipſamſed mouetur a bono. ſic dicimus in primo. ꝙ licet potentia et ſapientia et voluntas que ſunt in ipſo producant res: ipſa tamen voluntas eſt principalior cauſa ꝓductionis. quia ponit neceſſitatem in productione. inde eſt ꝙ non determinatur proceſſus rerum per potentiam ſapientiam: vt dicantur res egredi ẜm ratōneꝫ potentis vel ſapientis. ſimiliter nec ẜm rationem volētisſed boni. quia licꝫ diuina voluntas ſit principalis cauſa huius ꝓductionis ponens in ea neceſſitatem: voluntas tamen diuina in ratione volūtatis nunꝙͣ ſe mouetad agendum: ſed in ratione bonitatis. vnde ipſa bonitas quaſi mouet voluntatem. voluntas in ratione bonitatis mouet ſe ad producendum res. tunc enim vultproducere q̄iando videt quod bonum eſt. Bonum igitur motiuum eſt in proceſſu rerū. nō vnum nō verum.cum vnum referatur ad potentiam: verum ad ſapientiam. Et iterum. proceſſus eſt ẜm rationem boni creaturarum a creatore: non ẜm rationem vnius veri potentis ſapientis volentis. ſil̓iter nec ẜm rationem iuſti: qꝛiuſtum non eſt motiuum. bonum enim trahit ipſaꝫ voluntatem ad actum producendi ⁊ non alia. ¶ Ad illudquod obijcitur de iuſto. dicendum ꝙ licet iuſtum dicatcondecētiam bonitatis diuine tamen vltra ponit relationem et connotat effectum in creaturis. cum dicit̉ deꝰiuſtus ratione cuius connotati iam ponit creaturasineſſe. Iuſtum enim in deo eſt illud ẜm ꝙ alij tribuit etreddit quod ſuum eſt. tribuere autem alij hoc iam po-

nit creaturas eſſe in actu. et propter hoc nō reſpicit iuſtum proceſſum ſiue egreſſum creaturarum ẜm earumactualem exiſtentiam prout iam ſunt extra cauſam ineſſe completo. et ideo non dicit rationem productōnisearū. bonum auteꝫ nō connotat effectum talem. Undenon eſt ſimile de bono et iuſto. ¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ iuſtum eſt generale. dicendum ꝙ iuſtum diciturdupliciter. vno modo prout determinatur in retribution pene vel p̄mij ẜm exigentiam meriti vel demeriti.⁊ hoc modo dicitur ſolum per comparationem ad hominem cui ſolum ſit retributio ẜm meritum et demerituꝫ. Alio modo dicitur iuſticia condecentia bonitatisdiuine. et hoc modo dicitur iuſticia in omni opere. etpoſſꝫ eſſe ꝙ res egrediuntur ẜm rationem iuſticie. id ēẜm condecentiam bonitatis. ¶ Ad aliud dicendum. ꝙdam aſcenus non dicit ꝙ bonitas non ſit natura: ſed dicit nō dices naturā. vnde refert illud ad rationē dicendi. qui eſt eniꝫ nomen principij ſicut ipſe vult dicens eſſentiam nihil addendo nihil connotando eſſentie: ſꝫ bonum dicit ens communicatiuū ſui vt dicit dama. vndelicet bonitas ſit ipſa eſſentia: tamen dicit aliquod additum ſuper primam intentionem eſſentie a quo perficitur intētio huius nominis bonitas. que eſt vt ad quodomnia conuertuntur: vel eſt communicatiuum ſui. etideo in intentione dicendi addit. et ideo dicit: non dices naturam ſimiliter et iuſtum. quia dicit eſſentiam:ſed vltra addit qd̓ tribuat alij. et ideo connotat effectū¶ Queſtio. xxiij. de bonitate creata.Onſequenter queritur ẜm quid determinetur bonuꝫ increatura. Scd̓m aug. determinat̉ permodum. ſpeciem ⁊ ordinem. Ad pleīorem ergo intellectum querendum eſtde his hoc modo. Primo. vtruꝫ iſta tria videlicet modus ſpecies ⁊ ordo reperiant̉ in omni creatura. Secūdo. ſuppoſito ꝙ ſic. ẜm quid accipiunt̉ in illis. vtruꝫ ſcꝫẜm aliquid ſub̓ale vel accidentale. Tercō. ẜm ꝗd differat aſſignatio hoꝝ differens. Quarto. an iſta tria ſinteadē in omni creatura. Quinto. penes ꝗd attendat̉ bonum in creatore ⁊ creatura. Sexto. vtrū vnūquodqꝫ inꝙͣtuꝫ eſt: bonū eſt. Septimo. vtrū vnūquodqꝫ bonū creatuꝫ ſit bonū ꝑ eſſentiā vel ꝑ ꝑticipatōeꝫ. Octauo. vtrūbonū creatū ſit īmutabilit̓ bonuꝫ. Nono. vtrū tm̄ bonū ſit effectiua cauſa mali culpe. Decimo. de bono vniuerſitatis. et hꝫ tres articulos. Primꝰ. an deus ꝑmittat mala fieri in vniuerſitate. Scd̓s. an vniuerſitas eſſet melior ſine malis. Tercius. an vniuerſitas eēt melior ſi oīa eſſent eqͣliter bona.¶ Membrum primumRimo querit̉ vtꝝ iſta tria videlꝫ modusſpēs ⁊ ordo reꝑiant̉ ī om̄i creat̉a. Ꝙ ſic:videt̉ ꝑ aucͣteꝫ ſap̄. xj. Oīa nūero ponde̓⁊ menſura diſpoſuiſti. ⁊ ꝑ aucͣteꝫ aug. inli. d̓ natura boni loq̄ns de mō ſpē ⁊ ordine. vbi hec tria: ⁊ magnū bonū ē. vbi ꝑua ꝑuū. vbi nulla: nulſunt meū bonū ē. om̄e at̄ qd̓ ē inqͣtum ē bonū ē. nullū gͦ eſt ensin qͦ nō ſint. ¶ Contͣ. pct̄m diffinit̉ ꝑ p̄uatōꝫ modi ſpēi⁊ ordinis. gͦ circa idē ⁊ ſolum nata ſūt fieri pct̄m ⁊ illatria: ſꝫ pct̄m nō ē poſſibile fieri in om̄i eo qd̓ ē: gͦ nec illatria. ¶ Iteꝫ ſi in omī creat̉a reꝑiant̉ modꝰ ſpēs ⁊ ordo.tūc q̄rit̉ de mō. aut ē creator aut creat̉a. nō creator: qꝛ īip̄o nō cadit nec termīatio nec foratio nec hmōi. ẜm qdic aug. ad oroſiū. ꝙ deꝰ ē mēſura ſine mēſura. Pretē̓ſi ſolū dicerēt aliꝗd in creatore illa tria. gͦ nihil eēnt increat̉a: qd̓ nō eſt verū. gͦ nō eſt modꝰ aliꝗs in creatore:erit ergo creatura. ſi ergo omnis creatura habet modum ſpecieꝫ ⁊ ordinē: hēbit modū ſpēm ⁊ ordinē. Sed