Queſtio.xvij.

eſt ẜm habitum et ſenſum nature ꝙͣuis a bono ꝯtingataberrare et deuiare ẜm opinionem et appetitum elationis praue. ¶ Ad illud quod obijcit diſtinguendum ẜmpam̄. ꝙ eſt voluntas naturalis ẜm quam omnes recteappetunt ſummum bonum. ⁊ voluntas electiua ſiue cōſiliatiua ẜm quam eligitur quod nō eſt ſummuꝫ bonūet prefertur ſummo bono: et ideo eſt non recta. In malis gͦ eſt volūtas naturalis recta ſine errore. electiua r̄recta et cū errore. Un̄ aug. ī. ij. de li. ar. inqͣtum oēs homines appetunt vitam beatam non errant. inꝙͣtum v̓oquiſqꝫ non tenet eam vite viam que ducit ad beatitudinem errat. cum fateantur nolle niſi ad beatitudinemꝑuenire. Errorem enim conſequitur aliquid quod nonad id ducit quo volumus ꝑuenire. ¶ Ad illud v̓o quodobijcit dicendum. ꝙ notio eſt in ſenſu nature. ignorantia v̓o in peruerſitate opinionis erronee. vnde nota qd̓dicit aug. in li. de libe. arbi. ſenſus aliquando veracioreſt ꝙͣ opinio. ſi illa de errore ille de natura eſt: velut cuꝫeger plerunqꝫ aqua frigida condulcibiliter delectaturquam tamen ſi biberit credit eſſe nocituram. Aliquando veracior opinio ꝙͣ ſenſus. ſi credit arti medicine obeſſe frigidam: cum reuera oberit et tamen bibere delectet. Uliquando vtrunqꝫ in veritate eſt. cum id quodprodeſt non ſolum ibi creditur ita: ſed etiam libet. Aliquando vtrūqꝫ inerit cum id quod nocet et prodeſſe nōcreditur et bibere nō deſinit.¶ Aembrum octauumde queritur an ſummum bonum ditat additōnem ad bonum. Ad quod ſic.quecunqꝫ ſe habent vt vnum. non addataliquid ſuper alterum nec vtrūqꝫ additſuper tercium aliquid: ſunt eadem ſimpliciter. Genusenim et ſpecies propter hoc differētiam habent. ꝙ vnūnon ſit alterum. quia vnum addit ſuper alterum. ſpecies em̄ addit vltra genus diſſerentiaꝫ. Similiter riſibile addit ſuꝑ rationale in homine. quia potentia ridendi qua dicitur homo et potentia ratiocinādi qua dicitur ratōnale: nō ſunt eedem. et propter hoc addunt ſuper tercium: ſed ſummuꝫ bonum nō addit aliquid ſuꝑbonum ſimpliciter ſic nec ſic. nec ſunt plures modi additōnis vnū: igit̉ nō addit ſuꝑ alterū: ſed ſunt eadē ſimpliciter. Minor patꝫ. nam ſi ſummū bonū addit aliꝗdſuꝑ bonū. aut addit bonuꝫ: aut non bonū. Non additnon bonum. quia ſic eſſet ex bono et non bono: qd̓ eſſetinconueniēs nec eſſet ſummū. Si addit bonū. aut ideꝫſibi aut diuerſum. Nō idem: qm̄ idem nō additur ſibi.Si diuerſum: gͦ ſummū eſt ex bono et bono. gͦ eſt ꝯpoſitum. ſꝫ hoc ē falſum: qm̄ ipſum ē ſumme ſimplex. ſummum gͦ bonū nihil addit ſuꝑ bonū ratōne cuiꝰ dr̄ ſummum. Si dicat̉ ꝙ bonū ſimpl̓r eſt ꝯmune. et diſtrahit̉ꝑ ſummū et nō ſummū: vn̄ bono ſimpl̓r aliquid addit̉vt fiat ſummū. Obijcit̉ in contrariū. ꝗa nō eſt additioalicuiꝰ ad alterū niſi eiꝰ qd̓ eſt p̄ter ipſum: ſꝫ illud additū nō ē p̄ter bonū: ꝗa nō ē nō bonū nec alid̓ bonū. gͦ idēſeꝗtur qd̓ prius. ¶ Iteꝫ aug. in. viij. li. de trini. bonū hͦbonū illud. tolle hoc tolle illud ⁊ vide ip̄m bonū ſi potes. et ita deū videbis ⁊ nō alio bono bonū ſed bonumom̄is boni. Ex hac aucͣtę patet. ꝙ bonuꝫ in omnibꝰ eſtip̄m bonū ſummū. ¶ Contra. bonum diuidit̉ per ſummum et nō ſummū. ergo poſſum intelligere bonum inhac creatura nō cointellecto ſummo. et hoc eſt qd̓ dicitboecius. circūſcribat̉ pͥmum per intellectum: adhuc eſtintelligere hominē ſub intentōne hominis. ſicut poteſtintelligi ens ẜm ꝙ ſit non intellecto ſummo ente. contingit ergo intelligere hoc bonum circūſcripto ſummobono: ſicut hoc ens circūſcripto ſummo ente. Bonumergo et ſummū bonū nō ſunt eadem ſiue ꝯuertibilia. gͦaliquid addit ſummū bonū ſuꝑ bonum. ¶ Solutō. di

cendum ꝙ ſummū bonum non addit aliquā rem ſuperbonū ſimpliciter. ſummū enim bonuꝫ ſimplex eſt. Un̄de non conſtat ex pluribus bonis: ſed non ſummū bonum nō eſt ſimplex bonum: ideo poſſum ibi intelligerebonum et bonum. quia in creatis materia non cointelligit formam quoꝝ vtrūqꝫ eſt bonum et econuerſo. ſiuillud qd̓ eſt ad modū materie ꝙͣ illud qd̓ ē ad modū forme et econuerſo. Ideo ergo bonum ſummū ſimpliciterbonum eſt. nec facit aliquā additionem ẜm rem ſupcrbonum. īmo idem ſunt ẜm rem. ⁊ equalis eſt ambitusin ſuo ordine cum bono: ſed differunt in hoc. ꝙ dicendo ſummuꝫ bonum: determino ipſum in cauſando. dicendo bonum determino ipſum in predicando ſiue indicendo. Et licet in predicando ſiue in dicendo bonuꝫſummū determinetur et ſpecificetur. quia non eſt dicibile de omni bono: cōmune eſt tamen in creando ſicutbonum in predicando et equalis ambitus. quia ipſumē cauſa omnis boni: id autem eſt dicibile d̓ om̄i bono.¶ Quod autem dicit auguſti. tolle hoc tolle illud ⁊cͣ. dicenduꝫ ꝙ ipſe procedit ab effectibus ad cauſam. ẜm ꝙbonum in effectibus dat intelligere bonū in cauſa. Unquod dicit bonum omnis boni videbitur: verum ē bonum omnis boni in creando non in dicendo. immo ꝙͣtum ad hoc dicit determinatōneꝫ rationis. ¶ Ad rationem in contrariū. dicendum ꝙ non eſt ſimile de eſſentia ſiue de ente ⁊ bono. Ens enim vel eſſentia non dicitcomparatōnem ad cauſam ſicut bonum. immo cum loquimur de re ẜm ſuam eſſentiam: loquimur de ea abſolute: ſed bonum notat comparationem ad cauſam: bonum enim dicitur quia a bono et quia ad bonum. ⁊ iōcum loquimur de re ꝙ bona ſit: loquimur per comparatōnē ad ſuam cauſam. Et ideo cum bonum nō ſummum ſit a bono ſummo tanꝙͣ a ſua cauſa efficiente. et īipſo tanꝙͣ in conſeruante: et ad ipſum tanꝙͣ ad finem:ideo nō poteſt intelligi iſto nō cointellecto.¶ Membrum nonumOnſequens eſt inquiſitio an ſummū bonum ſecum compatiatur naturarum diuerſitatem. Et iterum ſcd̓o. an requirat.pluralitateꝫ. Sed iſte inquiſitiones terminantur eiſdem ratōnibus quibꝰ ſupra oſtenſum eſtde vnitate diuina. ꝙ non compatiatur ſecū pluralitatēnatararū ſed requirit eius ꝑfectio pluralitatē ꝑſonaꝝſupra queſtionē de diuina vnitate. Item querendū eſtꝯn̄ter an ſumma bonitas reꝗͥrat coexiſtentiā creature.ſed hec queſtio terminata ē ſupra queſtione de eternitate. vbi on̄ditur eternitatis incoīcabilitas: ꝯtra ponentes mundū eternū. ¶ Sequit̉ gͦ querere de fluxū aliorū bonoꝝ a ſummo bono. Querit̉ gͦ an a ſummo bonofluant omīa ẜm rōnem bonitatis. Qd̓ aſtruit̉ ꝑ boecium in li. de ebdomadibꝰ. Om̄ia bona: ꝗa a bono. et ꝑbt̄m aug. ꝗa deus ē bonus ſummꝰ: querit̉ ergo qͣre nōſil̓r ẜm ratōnem vnitatis veritatis ⁊ iuſticie. ¶ Ad qd̓obijcit̉ hoc mō. in deo potentie rn̄det vnitas. ſapientieveritas. volūtati bonitas. ſꝫ ſicut ꝓceſſus creaturaruꝫa creatore ē ꝑ voluntatē: ita ꝑ potentiā ⁊ ſapientiā. immo pͥma rō proceſſus ad potentiā refert̉. quia em̄ ē potens: ideo ꝓducit eas de nihilo. Iterum ad ſapientiā:cū ſit agens ꝑ cognitōnē ⁊ ordinē. ſic̄ ergo creatura dicitur bona ꝗa ꝓceſſus eſt ꝑ vnitatem cui reſpondet bonitas: ita debet dici potens et ſapiens. quia a poteſtate et ſapientia. et ſic̄ bonitas reſpectu voliti eſt ratō ꝓceſſus: ita et vnitas et veritas. ¶ Item voluntas diuina eſt principalis et prima reſpectu rerum fiendarumergo vnaqueqꝫ res debet dici volens et habere diſpoſitioneꝫ volentis. quia ē a volente: ſicut dicitur bona ꝙeſt a bono. Similiter queritur quare non dicitur iuſtaquia a iuſto: et ad hoc dicit boetius in libro de hebdo-