ribus. quia finis mouet efficientem. efficiens motusquerit materiam ad opus prout congruit fini. vt adfinem ſectionis querit ferrum ex quo fiat ſerra. deinde imprimit formam in materia ẜm intentionem finis. Inde eſt ꝙ finis induit rationem aliarum cauſarum. que principaliter ſunt cauſe efficientis inqͣtummouet agentem. formalis inꝙͣtum regula eſt agentisad hoc ꝙ perficiat opus ſuum. finalis v̓o inqͣtum cōpletur opus: materialis autem cauſa non dicit eamque agat ſed de qua agatur aliquid. ⁊ ideo minus vere cauſa ſit cum finis ſit. Bonum ipſum bonum inꝙͣtum mouet induit ratōnem agentis. inꝙͣtum regulat rationem artis vel exemplaris. inꝙͣtum completeſt in ratione proprie cauſe finalis. ¶ Ad aliud dicēdum ꝙ intentio boni poteſt conſiderari vel in ratione finali vel in ratione efficienti vel in ratione formali. In ratione finali bonum eſt qd̓ deſideratur ab omnibus. In ratione efficienti bonum eſt diffuſiuuꝫ ſuieſſe. In ratione formali bonum eſt indiuiſio actus apotentia. ⁊ hec notificatio expoſita eſt in queſtione d̓vnitate ſimul. In ratione omnium dicitur. bonū eſtex quo omnia ſubſiſtunt. ¶ Ad aliud quod obijcit dehoc. bonum eſt quod deſideratur ⁊cͣ. Dicendū ꝙ hecdiffinitio abſolute hicta eſt ſummi boni. ſed ẜm menſuram bonitatis in vnoquoqꝫ cōtrahitur vt ſic intelligatur bonum in vnoquoqꝫ genere: eſt quod deſideratur ab omnibus illius generis ſicut ſanitas bonūeſt quod deſideratur a ſenſibili. Similiter dicenduꝫꝙ bonum eſt diffuſiuum ⁊cͣ. abſolute dicta eſt de ſummo bono: tamen contrahitur ad omne bonum ſubſtātialiter quia in omni bono ſubſtantiali eſt eſſentia aqua eſt potentia. ⁊ a potentia actio: ⁊ actio reſultatin finem.E Nembrum quartumOſtea queritur an eadem ſit bonitas īomnibus bonis. Ad qd̓ ſic arguit Boecius de conſo. philo. omnia vnum deſiderant. ſed vnum ipſuꝫ monſtrauimꝰeſſe quod eſt ſummum bonum: cuncta igitur bonumpetunt quod ita deſcribas. Bonum eſt qd̓ deſideratur ab omnibus. ex quo relinquitur ꝙ vnum eſt bonum ⁊ bonitas in bonis omnibus. ⁊ illud ſummumbonum. ¶ Item auguſti. vij. de trinitate. bonum eſt h̓bonum eſt illud. tolle hoc tolle illud ⁊ vide ipſum bonum ſi potes. ita deum videbis. non alio bono bonūſed omnis boni bonum. ¶ Item auguſtinꝰ in eodem.pudeat cum alia non amentur niſi quia bona ſūt eisinherendo: non amare bonum ipſum vnde alia bonaſunt. ergo ipſum bonum quod amat̉ eſt in bonis vnū¶ Item auguſti. in eodem. cum animus placet nobisvt eum luci corpore preferamus. non in ſeipſo nobisplacet: ſed in illa arte de qua factus eſt. inde eniꝫ approbatur factus vbi videtur faciendus. hec eſt veritas ⁊ ſimpliciter bonum. ex hoc relinquit̉. ſi nō alioapprobatur ⁊ placet ꝙͣ ſimplici bono. ꝙ non eſt bonūniſi primum in bonis. ¶ Item cum dicitur res ē bona. aut predicatur prima bonitas: ⁊ tunc habetur ꝓpoſitum. aut bonitas alia a prima: queritur ergo deilla cum ſit ipſa bona. aut eſt bona bonitate prima:aut alia. erit ergo deducere in infinitum. aut diceturꝙ bonitas que predicatur eſt bona ſeipſa. ſi hoc ergoeſt prima bonitas. ¶ Item iuxta Boecium de ebdomadibus. ſublato primo bono mente et cogitationeea que ſunt bona ſunt: nō tamen ſunt bona. relinquitur ergo ꝙ primum bonum de omnibus bonis predicatur cum dicantur bona. ¶ Contra bonum conuertitur cum ente ⁊ bonum eſſe cum eſſe. ſi ergo non eſt

vnum eſſe in entibus omnibus: ergo nec vnum bonūvel bonitas ſed differens in omnibus bonis. ¶ Itemſi conuertuntur eſſe ⁊ bonum. quia quicqd̓ eſt in eoqd̓ eſt bonum eſt: vt dicit Boecius. Et auguſti. cumdicitur hoc bonum: eſt qd̓ predicatur bonum qd̓ eſtdeus. ergo ⁊ eſſe quod eſt deus. ergo ⁊ omnia habenteſſe quod eſt deus qd̓ eſt falſiſſimuꝫ. ¶ Item duobusmodis dicitur animus bonus ẜm Auguſtinū in .vij.de trinitate. voluntate ⁊ natura. ſed bonitas que eſtanimus bonus voluntate eſt accidentalis nec eſt prima bonitas. ¶ Item bonitas que eſt bonum naturaſui generis non eſt prima bonitas. qꝛ illa eſt ẜm quādiffert a bonitate corporis. et dicitur animus corpore melior. vnde dicit auguſti. vt ſit animus bonus: video agendum eſſe voluntate. non ꝙ idipſum quo animus eſt non eſt aliquid boni. Nam vnde iam dicitur⁊ veriſſime corpore melior. ⁊ conſtat ꝙ vtrūqꝫ multiplicatur in creaturis bonis. relinquitur igitur ꝙ plures ſunt bonitates in bonis alie a prima bonitate. etꝙ prima bonitas non predicatur cum dicitur hoc eſtbonum. ¶ Item auguſti. in de li. arbi. ſicut multa etdiuerſa ſunt que in luce ſolis homines vident. lux tamen vna eſt: ita multa ſunt bona atqꝫ diuerſa ex quibus vnuſquiſqꝫ eligat ad fruendum ſibi ſummuꝫ bonum. ip̄a tamen lux ſapientie quā hec videri poſſuntomnibus ſit vna cōmunis. ¶ Reſpondetur ẜm diuerſos differenter. quidam enim diſtinguunt ꝙ dicobonum abſolute ⁊ ꝙ dico bonum aliquid tale vel tale: ſicut eſſe abſolute ⁊ eſſe tale ſiue aliquid ẜm qd̓ dicit porretanus in ꝯmento libri de ebdomadibꝰ Boetij. exponens illam ebdomodaꝫ diuerſum eſt eſſe ⁊ idquod eſt. hic cōmemorandum videtur. ꝙ diuerſorumph̓oruꝫ in diuerſis facultatibus vſu diuerſo eſſe ⁊ eēmultipliciter dicuntur. Nam ẜm theologos diuinaeſſentia quā de deo predicamus cum dicimus. deꝰ eſtomnium creaturarum dicitur eſſe. cum enim dicimꝰcorpus eſt vel homo eſt vl̓ huiuſmodi: theologici hoceſſe dictum intelligunt quadam extrinſeca denomīatione ab eſſentia ſui principij. non enim dicunt corporalitate corpus eſſe ſed eſſe aliquid. Et ſimiliter vnūquodqꝫ ſubſiſtens eſſentia ſui principij. predicant nōeſſe aliquid ſed eſſe. illa v̓o que de ipſa ſūt creata ſubſiſtentia ſicut cum corporeitate eſſe ſubſtantiam quātum quale ⁊cͣ. non eſſe abſolutuꝫ ſed eſſe aliquid. Etad eundem modum quicquid operante ſummo principio eſt eadem principali ⁊ increata eſſentia debenteſſe: ſuo v̓o quolibet genere aliquid eſſe. Illorum v̓ophariſeorum quibus ſue facultatis genera ſunt ſolailla que ex principio eſſe ceperunt. alij q̄libet illa orationum ſuarum themata id eſt materias de quibꝰ loquuntur eodem quo debent eſſe debent etiam eſſe aliquid. vnde etiam hoc verbum eſt: dicunt de omnibusequiuoce predicari. Alij v̓o diuidunt ⁊ ea que ſubſiſtunt dicunt eſſe ſubſiſtentijs ⁊ eſſe aliquid his q̄ ſubſiſtentias comitantur inter valleribus ſcilicet menſuris et qualitatibus. ceteris v̓o ſeptem generum predicamentis eadem ſubſiſtentia nec eſſe nec aliquid eēconcedunt. Similiter ⁊ nullum horum que abſtractio mathematica ab his de quibus predicantur diuidit vel eſſe vel aliquid eſſe conſentiunt. Ergo cumdicitur diuerſum eſt eſſe ⁊ id quod eſt eſſe ẜm theologicos quidem intelligitur eſſe id quod eſt principiuꝫid v̓o quod eſt: eſt illud quod ex principio ē. Sed ẜmalios philoſophos eſſe ſubſiſtentium ſole illorū quepredicatur ſubſiſtentie. que v̓o ſunt ea tantum que illas in ſe habendo ſubſiſtunt. ſic ergo ẜm theologos ⁊ẜm alios philoſophos recte poteſt dici diuerſum eſteſſe ⁊ id ꝙ eſt. Simili modo dicendum d̓ bono. quiaẜm theologos bonitas qua id quod eſt eē habꝫ bonū