Queſtio.xvij.

eſſe aliꝗd vel tale vt bona natura. bonus animꝰ. bonumcorpus eſt multiplex in bonis et multipliciter in bonis.Scd̓m primum modum diuerſum eſt id quod bonuꝫ abeſſe bonum ſicut diuerſum eſſe et quod eſt. eſſe enim rerum et eſſe bonum dicitur eſſentia principij et eſſentia finis. id v̓o quod eſt vero ē ip̄a ſubſtantia rei create. ⁊ id̓onon ſequitur ꝙ habent eſſe deus ꝗa hoc modo non eſt p̄dicatio formalis. cum dicitur res eſt bona abſolute: ſedeſt predicatio per denominatōneꝫ a cauſa. ſicut dicituropus humanum. non quia humanitas inſit operi vel opus idem humanitati ſed humanum quia ab homīe. itares dicitur bona quia a bono principio vel ad bonum finem. Scd̓m modum ſecundum cuꝫ dicitur hec eſt bonanatura vel bonus homo ⁊cͣ. eſt predicatio per inherentiam. Scd̓m d̓o philoſophos bonitas qua habet res eē bona et eſſe bonuꝫ tale: eſt bonitas ſue ꝑfectionis. et ē multiplex bonitas in omnibus bonis: tamē propter relatō.nem quam habent ad ſummam bonitatem dicitur bonitas: abſolute v̓o ipſa rei eſſentia. ¶ Alijs v̓o viſum eſt aliter dicendum. cum dicitur creatura eſt: ſupponitur duplex eſſe. ſcilicet eſſe creatum quod eſt in creatura: et eſſedeum vt a quo eſt illud eſſe. eodem modo cuꝫ dicit̉ ꝗcꝗdeſt bonum ẜm ꝙ intelligitur de ſubſtantijs: ſic ponit̉ duplex bonitas ſcilicet creata et increata. Bonitas creatavt que ineſt ipſi ſubſtantie. bonitas autem increata vt acquam om̄is bonitas creata. quia bonitas naturalis cuiuſſibet ſubſtantie nihil aliud eſt ꝙͣ ſubſtantialis differētia. que dicitur bonitas ẜm comparatōnem quam habꝫad primam bonitatem. id eſt ẜm ꝙ eſt ductiua vel ductibilis ad primam bonitatem. ex hoc patet ꝙ circumſcripta prima bonitate. et re ⁊ intellectu nihil eſt bonum velintelligitur eſſe bonum: ſed aliquid eſt album aliꝗd rotundum ſicut dicit boecius. Ex hoc patet veritas auctoritatis aug. ſupradicte. quoniam omnis creatura eſt bonum hoc bonum illud bonum. ſi ſublatum fuerit hoc etillud: non remanebit niſi bonum quod eſt deus. ¶ Itemẜm hoc intelligūtur amari in arte in qua facta ſunt. cūſcilicet referuntur ad cauſam ſummam quod eſt primuꝫbonum. ¶ Preterea. ad hoc quod obijcit cuꝫ dicitur. bonitas eſt bona. aut p̄dicatur bonitas pͥma ⁊cͣ. Dicendiꝙ in rectitudine p̄dicatur bonitas creata: ſed in obliꝗtate increata: quia intelligitur bonitas que eſt ad primaꝫbonitatem. que aliter dicitur de re bona quod dicit̉ bonum: aliter de bonitate qua dicitur res bona. Cum eniꝫdicitur hec res eſt bona. p̄dicatur bonitas ꝑ inherentiāquia bonitas ineſt huic rei. Cum v̓o dicitur bonitas huius rei eſt bona: p̄dicatio dicitur ꝑ idemptitatem. Et cūinfertur. ergo eſt bona ſeipſa ⁊ non alia bonitate. diſtinguendum: quia ſi qd̓ dicitur de ipſa excludat aliaꝫ bonitatem formalem: verum eſt. ſi excludit aliam bonitatemeffectiuam vel finalem: falſa eſt. Et ideo non ſequitur.ergo eſt prima bonitas: ſed ſequitur ergo nō informeturalia bonitate ꝙͣuis ſit ab illa bonitate ad aliam bonitatatem que eſt prima bonitas. Sed cum ens dicatur abſolute ẜm intentōnem cauſalem. bonum v̓o dicatur ẜmintentōem cauſalem. nō videtur habere veritateꝫ quodinducunt de ente. ꝙ ſcilicet cum de creatura dicitur eſt:intelligit̉ ens primū niſi per ꝯſequentiam quia ſequitureſt: et nō ens a ſeipſo. gͦ ab alio et illud eſt ens primuꝫ etita ens primum intelligitur in ente creato. Sed ꝙͣtū adprimam intentionem boni. intelligitur bonum increatūquia ſi intelligitur bonum creatum intelligitur bonumper ꝑticipatōnem. in eo ꝙ eſt per ꝑticipatōnem bonumneceſſario intelligitur qd̓ ꝑticipatur bonum: et illud eſtbonum ſummū. Breuiter ergo dicendum ẜm Auguſti.in. viij. de trinit̉. ſi poteris ſine illis que participationebona ſunt perſpice ipſum bonum cuius ꝑticipatōne bona ſūt. ſimul enim et ip̄m intelligis et audis hoc bonuꝫet illud bonum. Dicendum ergo ꝙ bonum ꝑ eſſentiaꝫ eſidem in omnibus bonis. et illud eſt ſummuꝫ bonū. Bo-

num v̓o per participatōnem ſiue bonitas differens et exdictis patet ſolutio ad obiecta mota.¶ Nlembrum quintū. queſinterentie boni.Einde queritur que ſint differentie boni.Nam cum bonum ſequatur ens: in quotdifferentias multiplicabitur ens ⁊ bonuꝫſed ens ml̓tiplicatur ẜm genera ergo ⁊ bonum. ¶ Contra. bonum dictum de ſubſtantia de qualitate et quantitate dicitur ẜm eandem differentiam boniſcilicet boni nature: ſed non dicitur ẜm eandem differētiam entis. relinquitur ergo ꝙ non erunt eedem differētie entis et boni. ¶ Itē ꝙͣuis vnuꝫ ſequatur ad ens. nō tāmen differentie vnius multiplicātur ẜm decem generā:immo ſolum ẜm quatuor modos. nam ẜm ſubſtantiamdicitur idemptitas. ẜm quantitatem equalitas. ẜm qualitatem ſimilitudo. ẜm ſitum et vbi ſimultas: et iterumalijs modis ſicut dictum eſt prius. ¶ Item ſimili modonec differentie veri multiplicantur ẜm differentias generum. immo ẜm Anſelmum veritas diſtinguitur in veritate ſigni et veritate rei. Et veritas rei in veritatem queeſt ſeipſa vt veritas diuina. et veritatem que eſt ab aliavt veritas creata. Et hoc multipliciter. nam eſt veritasnaturalis. et veritas cogitatōinis. et veritas voluntatiset veritas actionis. Preterea veritas ſigni diuiditur inveritatem complexi: et veritatē incomplexi. Et veritasincomplexi in veritatem vocis et intellectus et yconie ſiue imaginis et actus. pari ergo ratōne nec differētie boni accipiuntur ẜm differentias entis ſicut nec differētievnius et veri. ¶ Item ſi dicatur ꝙ eſt multiplicatō materialis et hoc modo multiplicatur bonum per differentias entis. et eſt alia multiplicatio formalis que multiplicatur per differentias ſue intentōnis. hoc modo diuidit̉in bonum per eſſentiam et in bonum per participatiōeꝫet bonum per participatōneꝫ: in bonum nature. bonumex genere. bonum moris. bonum gratie. et bonuꝫ gloriequeritur quare non multiplicatur ẜm rationem formalem ẜm differentias entis? Si dicatur ꝙ intentio boniaddit ad ens comparatōnem ad actum .i. relationem ſiue finem. Et ratione huius comparationis eſt formalis multiplicatio boni. Contra. obijcitur depoſitis differentijs. Nam omnes differentie cauſarum incidunt īpredictis differentijs boni. Nam bonitas prime cauſe ēbonitas per eſſentiam. bonitas v̓o cauſati eſt per participationem: ſed per comparationeꝫ ad efficiens diciturbonum nature. ſic enim res bona dicitur: quia a bonovt dicit Boetius per comparationem ad efficiens dicitur bonum in genere. Naꝫ forma actionis contracta admateriam propriam dicitur bonum in genere. vt paſce.re eſurientem. per comparationem ad cauſam formaleꝫque eſt ẜm circumſtantias et modum actionis. bonū moris ẜm virtutes conſuetudinales. et bonum gratie ẜmvirtutes gratuitas per comparationem ad finem bonuꝫgratie. non ergo differentie boni accipiuntur ẜm comparationem ſiue intentioneꝫ canſe finalis tm̄: immo ẜmcomparationem ad omnia genera cauſarum. ¶ Iteꝫ cūaſſignantur differentie boni tres ſcilicet honeſtum vtiledelectabile. quomodo accipiuntur cum precedentibus.¶ Item auguſtinus in libro de libe. arbit. diſtinguit bona. maxima. magna. minima. et maxima virtutes: minima ſpecies inferioris quarumlibet: magna potentie anime. quomodo cum precedentibus differentijs ſe habebunt? ¶ Reſpenſio ẜm ꝙ dicit ꝯmentator libri Boecijde ebdomadibus. Bonum duobꝰ modis dicitur. abſolute: et in comparatōne. Abſolute bonum dicitur quodẜm ſe bonum: ſicut deus. vel hec res dicitur in ſe bonū.in comparatione quod eſt bonum ẜm vſum. hoc eſt cuius vſus eſt bonus. quemadmodum deus dicitur bonꝰnobis vel panis bonus dicitur eſurienti. accipiunt̉ er-