Queſtio.xvj.

in omnibus ſenſibus ſimilitudine lenocināte nos falli. ⁊ eas res falſas nominamus: quas veriſimiles deprehendimus. ergo ⁊cͣ. ¶ Item in eodem. dubitari nōpoteſt eſſe falſum quicꝙͣ niſi veri imitatione. ¶ Contra obijcit auguſtinus. imago in ſpeculo deprehenditur eſſe falſa. eo ꝙ nō tenet̉ nec viuit nec ſonat. ¶ Itēhomines quos videmus in ſomnis tenere loqui ⁊ viuere. ſi poſſent teneri viuere ⁊ loqui. ⁊ ab illis quosvidemus vigilantes non differrent: veri homines eſſent. ſed ex hoc ꝙ differunt ⁊ diſſimiles ſunt: veri homines non ſunt. veri aūt eſſent ſi nō eſſent diſſimilesSimilitudinem igitur veritatis matrem ⁊ diſſimilitudinem falſitatis fatendum eſt. ¶ Item auguſtinusde vera religione. falſitas ex his eſt que imitant̉ vnūnon inꝙͣtum illud imitantur. ſed inꝙͣtum implere nōpoſſunt. ⁊ loquitur de primo puta vno quod eſt p̄mūprincipium. Sed inꝙͣtum non poſſunt implere diſſimilia ſunt illi vni: relinquitur ergo ꝙ diſſimilitudomater erit falſitatis. ¶ Iteꝫ auguſtinus ibidem dicitꝙ prima veritas eſt ſumma ſimilitudo principij. quanulla eſt diſſimilitudo ex qua falſitas oritur. ¶ Iteꝫobijcit auguſtinus ī ſolilo. cum conſidero illud quodfalſum vocamus. conſidero aliquid ſimile habere veri. ⁊ aliquid diſſimile. aut ergo nominatur falſum exeo ꝙ ſimile aut ex eo ꝙ diſſimile. Si ex eo ꝙ diſſimilenihil eſt quod falſum dici non poſſit. nihil enim ē qd̓alicui diſſimile non ſit. Si ex eo ꝙ ſimile: oua reclamant que ex eo vera ſunt quo ſimilia. ¶ Item auguſtinus in eodem. ſi quis dicat lapidem eſſe argentuꝫdicit falſum. nec ex hoc ꝙ lapis habeat argenti imitationem aliquam vel ꝙ videatur argentum ⁊ non ſit.falſum igitur dicitur non habens veri imitationemaliquam. ¶ Item ſi falſum dicitur propter ſimilitudinem veri cum non ſit verum. ſicut dicitur plumbufalſum argentum quod aſſimilatur argento: ⁊ nō eſtargentum. Nūquid querit auguſtinus poteſt dici argentum falſum plumbum: quod tamen aſſimilat̉ plūbo ⁊ non eſt plumbum. ¶ Reſponſio ẜm auguſtinuꝫꝙ ſimilitudo ſimilis inꝙͣtum hmōi mater ē veritatis.vnde prima veritas eſt ſūma ſimilitudo vnitatis pͥncipij. que ſicut ipſe dicit id implere potuit ⁊ id eſſe qd̓eſt ipſa. que illud ſicut eſt oſtendit. vnde ⁊ recte ⁊ verbum ⁊ lux eius dicitur. Cetera illius vnius ſimiliadici poſſunt inꝙͣtum ſunt ⁊ in tantū vera ſunt. hec at̄ipſa eſt eius ſimilitudo. ⁊ ideo veritas. vt enim veritate prima ſunt que vera ſunt. ⁊ ſimilitudine ſimiliaſunt: quecūqꝫ ſimilia ſunt. ⁊ inqͣtum vera ſunt: illiusprincipalis vnius ſimilia ſunt. vnde auguſtinus ī ſoliſo. falſum eſt quod a veri ſimilitudine longe eſt. ſedtamen habet ad verum nōnullam imitationē. Idemde vera religione. corpora in tantū fallunt: inꝙͣtuꝫ nōimplent illud quod conuincūtur imitari. ¶ Ad auctoritutes hincinde obiectas iam patet reſponſio. ꝙ nōdiſſimilitudo tm̄ nec ſimilitudo mater eſt falſitatis.ſed diſſimilitudo eius quod eſt ſimile inꝙͣtum huiuſmodi. ¶ Ad illud v̓o quod obijcit. de illo qui dicit lapidem eſſe argentum. qui dicit falſum: ⁊ tamen noneſt ſimilitudo lapidis ad argentum. Dicendū ẜm auguſtinum ꝙ eſt falſitas dicti vel enunciationis vel rei⁊ ideo ſimilitudo eſt in dicto vel enunciatione. quiaſicut dicit auguſtinus. falſa enunciatio imitatur veras ſententias. que ſi non creditur: eo ſolo imitaturquod ita dicitur. ꝙ ſi ei non creditur: eſt tm̄ falſa nonetiam fallens. ſi autem fidem impetret: imitatur creditas veras. ¶ Ad vltimum quod querit. dicendumẜm auguſtinum in ſolilo. non dicitur argentum falſum plumbum. quia argentum melius eſt ⁊ quaſi incontumeliam id dicitur. plumbi autem velut honoreſt: ſi falſum argentum vocetur. Similiter imago di-

citur falſus homoon homo falſa imago: quia ſicutipſe dicit falſum eſt quod adſilitudinem alicuiusaccomodatum eſt. nec id taī eſt cuius ſimile apparet. non autem homo ad ſimilitudinem hominis īmaginis ſed econuerſo. eſſe enim ad imitationem alicuius dicit dignitatem in illo ad cuius imitationem dicitur.¶ Nembrum quartumEinde queritur an falſum ſubſtantificetur in vero. Ad quod ſic. falſum dicitur de eo quod omnino nō eſt. ſed illudqd̓ omnino non eſt nō ſubſtantificatunec eſt ſubſtantificabilis in aliquo. ergo falſuꝫ huiuſmodi non ſubſtantificatur in vero. ¶ Item ſi falſumopponitur vero oppoſitum ſubſtantificatur in oppoſito. ¶ Contra. ſicut ſe habet bonum ad malum ſic verum ad falſum. Si ergo vt dicit beatus dyoniſius d̓diuinis nominibus bonum ſubſtantificat ſuam priuationem ſui participatione quod eſt malum: omninō enim bono abeunte non erit bonum neqꝫ mixtumneqꝫ malum ergo ſimiliter verum ſubſtantificabit ſuam priuationem que eſt falſum. ¶ Item auguſtinusin ſolilo. Tragedus qui repreſentabat alienas perſonas in theatris non eſſet falſus hector ſi nō eſſet verus tragedus. Similiter equus pictus non eſſet falſus equus niſi eſſet vera pictura. Similiter non eſſetfalſa enunciatio niſi eſſet vera locutio. ⁊ ſic in omnibus alijs. omne ergo falſum ſubſiſtit in aliquo vero.¶ Reſponſio. concedo ꝙ falſum ſubſtantificetur inaliquo vero. quia ſicut dicit auguſtinus. res que omnino non eſt: non poteſt dici falſa. ſi enim falſum eſtomne: ergo falſum ſubſiſtit in ente. Sed omnē ens ēverum. quia conuertuntur verum ⁊ ens. ergo omnifalſum ſubſiſtit in vero. ¶ Ad illud quod obijcit primo ꝙ falſum dicitur de eo qd̓ omnino non eſt. reſponvendum per interemptionē quod patet. quia falſumdicitur aut in enunciatione aut in re. Si in enunciatione falſum ſubſiſtit in ſermone: quod habet verumeſſe ſermonis ꝙͣuis non habeat verum eſſe ſignationis. Si in re dicitur: tunc dicitur de aliquo quod eſtin imitatione alicuius. ſed illud non eſt vt equus pictus falſus equus: ſed vera pictura. ¶ Ad ſecundumdicendum ꝙ falſum opponitur vero. generaliter tamen falſum non opponitur vero in quo ſubſiſtit. ſedopponitur vero in quo non ſubſiſtit. vt falſus equusnon opponitur picture equi: ſed vero equo. immo ſicut dicit auguſtinus in ſolilo. in hmōi ad ſuum verum eis prodeſt ꝙ ad aliud falſa ſunt. Nam vnde vera hominis in ſpeculo imago. ſi non eſſet falſus homo. aut vnde pictura eſſet: ſi falſus equus non eſſet.Nembrum quintumEſtat nunc querendum. an prime veritati opponatur falſum. Ad quod ſic. ſūme bonitati non opponitur malum: ermine veritati non opponitur falſūnec aliud. igitur¶ Item ſi opponitur. ergo aliquogenere oppoſitionis: non ſicut affirmatio ⁊ negatiovt aliquid ⁊ nihil. Nam negatio nullum ens ponitfalſum. aut habet ens ſubſiſtens ſicut dictum eſt ẜmauguſtinum. relinquitur igitur ꝙ prime veritati nonopponitur falſum. vt affirmationi negatio. ¶ Itemnec vt priuatio habitui. quia prima veritas ſicut dicit auguſtinus eſt ſimilitudo ſumma. in qua nulla eſtdiſſimilitudo a qua falſitas orit̉. ergo nulla eſt ei priuatio oppoſita. Pret̓ea ſi eēt habitꝰ ꝑūabil̓. eēt mutabil̓: qd̓ ē falſū. ¶ Itē nec ſic̄ ꝯtraria. qꝛ ꝯͣria nata ſunt