Nlembrum ſecundūEinde queritur an falſitas habeat eſſein ſenſu an etiam in intellectu. Ad qd̓auguſtinus ī ſoliloquio. apparet nos inomnibus ſenſibus ſiue in equalibus ſiue in deterioribus rebus ſimilitudine lenocinante falli. aut etiam ſi non fallamur ſuſpendentes conſcientiam noſtram. aut etiam differentias dinoſcentes: tamen eas res falſas nominamus quas veriſil̓es dep̄hendimus. ergo in ſenſibus contingit eſſe falſitatem.¶ Item auguſtinus inducit per ſenſus om̄es ex quocontingit ratiocinari veriſimilitudine falſitatem. vtnauigantibus aquaꝫ videtur turris moueri que ſtat⁊ in horologijs auditis videt̉ cantus merule aut corui. ¶ Item Anſel̓. in libro de veritate. eſt quidem inſenſibus corporis veritas ſed non ſemper. naꝫ fallūtnos aliquando. Nam cum video aliquando per medium vitrum aliquid fallit me viſus. quia aliquando renunciat mihi corpus quod video vltra vitrumeiuſdem eſſe coloris cuius eſt vitrum cuꝫ alterius ſitcoloris. aliquando v̓o facit me putare vitrum habere colorem rei quā vltra video cum nō habeat. Multa ſunt alia in quibus ſenſus viſus ⁊ alij ſenſus fallunt. ¶ Contra. auguſtinꝰ de vera religione. ip̄i oculi non fallunt. non enim enunciare poſſunt animo nōaffectionem. ꝙ ſi non ſolum ipſe ſed etiam omnis corporis ſenſus ita nunciāt vt afficiūtur. quid ab eis amplius exigere debemus ignoro. ex hoc relinquitur ꝙin ſenſibus non eſt falſitas. ¶ Item ſi quis remumaqua fractum opinatur ⁊ quando aufertur integrari non malum habet internuncium ſed malus eſt iudex naͣm ille pro ſui natura non potuit aliter in aquaſentire nec aliud debuit. Si enim aliud eſt aer aliudaqua: iuſtum eſt vt aliter in aqua ⁊ aliter in aere ſenciatur. Relinquitur igitur ꝙ falſitas non habet locum in ſenſu. ¶ Reſponſio ẜm Anſel̓. in libro de veritate. Eſt ſenſus exterior ſiue particularis in quo n̄accidit falſitas. Et eſt ſenſus interior ſiue cōmunisad quem pertinet iudicare differentias. et cōmuniaſenſuum cōponere ⁊ diuidere de ſenſibilibus ⁊ in ip̄oaccidit falſitas ſicut dicit Anſelmꝰ his verbis. Nonmihi videtur falſitas in ſenſibus eſſe ſed in opinioneipſe nāqꝫ ſenſus interior ſe fallit: non illi mentitur exterior. quod facile cognoſcitur. Cum em̄ puer timetſculptum draconem aperto ore: facile cognoſcit quianon fallit viſus ſed puerilis ſenſus interior. qui nondum bene ſcit diſcernere inter rem ⁊ rei ſimilitudinēQuod auteꝫ dicis de vitro ideo eſt. quia cuius viſustranſit per corpus aliquod aerei coloris nō aliter impeditur aſſumere ſimilitudinem coloris quem vltravidet. ꝙͣ cum tranſit per aera. niſi inꝙͣtum illud corpus quod trāſit ſpiſſius aut obſcurius eſt aere. vt citranſit per vitrum ſui coloris .i. cui nullus alius admixtus eſt color. aut per puriſſimam aquam. aut percriſtallum. aut per aliquid ſimilem habens coloremcum v̓o tranſit idem viſus per alium colorem vt ꝑ vitrum non ſui coloris ſed cui alius color eſt additus:ipſum colorem qui prius occurrit accipit. Quapropter quoniam poſt vnum acceptum colorem ẜm ꝙ illo affectus eſt: alium quicūqꝫ occurrat. aut nullatenꝰaut minus integre ſuſcipit. ideo illuꝫ qui prius cepitaut ſolum aut cum eo qui poſt occurrit renūciat. Sienim viſus quātuꝫ capax eſt coloris tantum afficiturpriori colore: non poteſt alium ſimul ſentire colorem.Si autem minus ꝙͣ colorem ſentire poſſit afficiturpriori poſt alium ſentire. vt ſi tranſit per aliquod copus velut per vitrum.uod ita ſit perfecte rubicundum vt omnino viſus aff

uerſo ſimul affici colore. Si autem non tam perfectūinuenit ruborem: qui prior occurrit quātum coloriscapax eſt quaſi non dum plenus adhuc alium valetaſſumere colorem inꝙͣtum eius capacitas priori colore non eſt ſaciata. Qui autem hoc neſcit putat viſumrenunciare. quia omnia que poſt aſſumptum coloreꝫſentit: aut omnino aut aliquatinꝰ eiuſdem ſunt coloris. vnde contingit vt ſenſus exterior culpam ſuā imputet ſenſui interiori. Similiter cuꝫ baculus integcuius pars intra aquaꝫ ⁊ pars extra putatur fraenon culpa ſenſuum eſt qui renunciant quod pōſſuntquoniam ita poſſe acceperunt: ſed iudicio anime imputandum eſt. ꝙ non bene diſcernit quid illi poſſint.aut quid debeant. hec Anſel̓. ¶ Itē queritur an poſſit eſſe falſitas in intellectu. auguſtinus de vera religione. Ego vnus ſum. ⁊ hoc loco ſentio corpus meū.⁊ tamen figmento cogitationis pergo quolibet ⁊ loquor cum quolibet. falſa ſunt hec nec quiſꝙͣ intelligitfalſa. Non ergo intelligo cum iſta ꝯtemplor quia verum eſſe oportet quod intellectu cōtemplor. Cum ergo ea que fiunt in intellectu fiant in intelligendo: cūfalſitas non poſſit intelligi. non poteſt fieri in intellectu. ¶ Contra. auguſtinꝰ: lux vera eſt qua hec omnia non eſſe vera cognoſcis. ſed conſtat ꝙ illa eſt prima veritas que eſt lux ſolius intellectus. Intellectuergo cognoſcuntur predicta falſa non eſſe vera: ergointellectus apprehendit ipſa falſa. quomodo igitur ſifalſa ſunt in intellectu: non erit falſitas in eodem.¶ Item nonne contingit errare contra intelligibiliaque non percipiuntur ſenſu vt cōtra diuina. ergo falſttas erit in intellectu: non ſolum apprehendendo ſedcredendo vel aſſentiendo. ¶ Reſponſio. rectitudo eſtprincipium cognoſcendi rectum ⁊ obliquum. ⁊ arsprincipium cognoſcendi virtutem ⁊ vicium. ⁊ lux pͥncipium cognoſcēdi luminoſum ⁊ tenebroſum. ⁊ ſe lucem ⁊ tenebras: non tamen obliquitas eſt ī recto necvicium in virtute nec tenebre in luce. ſic lux recti intellectus que eſt veritas eſt principium cognoſcenditenebras falſi. Nec ſequitur falſitatem eſſe in intellectu: quia non cognoſcitur per ſe ſed per accidens hoceſt per aliud ⁊ illud eſt verum ſicut obliquum cognoſcitur per rectum inꝙͣtum eſt per declarationem a recto. Et ꝙͣtum ad hoc patet reſponſio ad primo obiectum. ¶ Ad ſecundum dicendum. ꝙ eſt intellectꝰ rectus: ⁊ non rectus. rectus eſt cum eſt ad quod eſt. ſcilicet ad cognoſcendum rem ẜm ꝙ eſt. vnde intellectꝰdicitur ab intus loquendo quia intuetur prout ſe habet veritas interius: non prout apparet exterius. ⁊ hͦmodo nihil contemplamur intellectu quod nō ſit verum. Intellectus non rectus eſt. cum incidit in quodnatus non eſt. non eſt autem natus vt iudicet per reiapparentiam ad hoc enim nata eſt fantaſia que dicitur a phanos quod eſt apparitio. que ſcilicet nata eſtad diſcernenda ea que apparent. cuꝫ ergo hoc modoiudicat intellectus: iam eſt non rectus ſed fantaſticꝰ.⁊ in eo contingit eſſe errorem. vnde Auguſtinꝰ de vera religione dicit. ꝙ hoc modo fantaſmata dici ſolētvnde anima mea impleta eſt illuſionibus.Nlēbrum terciūOOſtea queritur de cauſa falſitatis. Anſit in re an ī rei ſimilitudine. Ad quodauguſtinus in libro ſoliloquioꝝ. quodoculi vident non dicitur falſum niſi habeat aliquē ſil̓itudinē veri. vt homo queꝫ videmus īſomnis non eſt verus homo ſed falſus: eo ipſo ꝙ habet veriſimilitudinem. ⁊ ſic de alijs. Similitudo ergo rerum mater ē falſitatis. ¶ Item in eodē. apparet