Queſtio.XvI.

am ſunt. ita per hunc modum dicendum. ꝙ in malisfacit ꝙ per veritatem ſunt non ꝙ mala ſunt. qꝛ hoc ꝑdefectum veritatis ſunt. dicendum ergo ꝙ ſicut a prima eſſentia eſt omne qd̓ eſt inꝙͣtum eſt. ⁊ a prima bonitate omne qd̓ bonum eſt inꝙͣtum bonū eſt: ita a ſūma veritate eſt omne verum inꝙͣtuꝫ verum eſt. ¶ Adprimo ergo obiectum dicendum. ꝙ cum ſit veritas q̄conſiſtit in adequatione rei ⁊ intellectꝰ. ⁊ veritas reivt accipitur res generaliter ad bonum ⁊ malum. mutatio p̄dicamenti eſt cum arguitur a veritate dicti adveritatem rei. ⁊ ideo cum dicitur iſtum fornicari ē vl̓ꝙ iſte fornicatur eſt verum. copulatur veritas dicti n̄veritas rei. Sequitur ergo iſtuꝫ fornicari eſt veritasſeu verum veritate prima. quia hoc dictum vel hec ꝓpoſitio eſt a veritate prima. Et cum arguit vlterius.y ergo fornicatur eſt a voluntate prima: procedit aderitatem rei. Sed deberet arguere ergo habet eē dictum vel enūciatum a veritate prima. ¶ Ad ſcd̓m dicendum. ꝙ ſicut in malo non dicitur eſſe ſimpliciter ſꝫẜm quid. ſcꝫ ratione ſubſiſtentis boni non ratōne defectus a quo nomīatur malum: ita dicitur habere veritatem in re ẜm quid ſed non ſimpliciter. cum ergodicitur fornicatio habere veritatem in re ẜm quid dicitur. Nam fornicatio dicit deformitateꝫ actus talisſcꝫ coire ratione actus ſubſiſtentis. deformitas habꝫeſſe in re. ⁊ veritatem ratione defectus. vel carētie formalitatis vel ordinis dicit defectum ab eſſe ⁊ veritate. tamen veritas fornicationis dicta de malo vl̓ fornicatore habet veritatem ⁊ eſſe ſimpliciter. quia conſiſtit in adequatione dictionis ad rem que ſimplicit̓eſt. ꝙͣuis res nō ſimpliciter habeat eſſe. Non ergo ſequitur. ꝙͣuis veritas enūciationis cauſetur a veritate rei. ſi veritas rei non eſt a veritate prima: ꝙ nec veritas dicti. quia veritas hmōi ẜm quid eſt a veritateprima non ſimpliciter: tamē cauſa eſt veritatis dictinon ꝙ ſit ipſa veritas ẜm quid. immo eſt veritas ſimpliciter. quia de eo ꝙ eſt ẜm quid: contingit enunciare verum ſimpliciter. ¶ Ad tercium quod dicit verūeſt deformationem vel inordinationem eſſe in hͦ actuDicendum quia copulatur veritas dicti: concedēdūꝙ veritas qua hoc eſt verum: eſt verum veritate prima ſed non ſequitur ergo deformatio eſt in actu a veritate prima. quia procedit a veritate dicti ad veritatem rei. ſed ſequeretur ergo dictum vel enunciatumde deformatione in actu eſt a veritate prima.Queſtio. xvj. de falſitate.Adine ſubſequei queritur d̓ falſitate. Primo an falſitas ſit in rebus. Secundo an ſit inſenſu vel ī intellectū. Tercio an cauſa falſitatis ſit res vel rei ſimilitudoQuarto an falſitas ſubſtantificetur in vero ſicut malum ſubſtantificatur in bono. Quinto vtrum veritati prime ſit oppoſita falſitas.¶ Nembrum primumD primum arguitur ſic. Auguſtinus īſecūdo ſolilo. Si verum eſt id quod eſt.uis repugnante. ¶ Item in libro de vefalſum non eſſe vſpiam cōcludetur quora religione. Si vna eſt roma que eſt circa tyberim.falſa eſt illa quā cogitans fingo. ſi vnus eſt ſol: falſuseſt ille quem cogitans fingo. ex hoc relinquitur manifeſtam falſitatem eſſe qua id putatur eſſe quod nō eſt.Relinquitur igitur ꝙ falſitas eſt in ſola mentis eſtimatione. ¶ Item cū falſitas dicitur a fallēdo. cū resnon fallunt ſicut dicit augu. in libro de vera religiōe.

quia nihil aliud oſtendūt ꝙͣ ſuaꝫ ſpeciem quā proſuepulchritudinis acceperunt gradu. relinquit̉ igitur ꝙin rebus non erit falſitas. ¶ Item falſitas dicitur derebus non entibus: cum ſcꝫ dicūtur eſſe ſicut de entibus cum dicūtur non eſſe. Relinquit̉ igit̉ ꝙ falſitasnon eſt in rebꝰ. ¶ Contra. augu. ſcd̓o ſolilo. falſuꝫ ſolet dici qd̓ a veri ſimilitudine longe abeſt. ſed tamenhabet ad verum nōnullam imitationem. ſed qd̓ oīnonon eſt non poteſt habere alicuiꝰ imitationem relinquitur igitur ꝙ falſum habet eſſe in re. ¶ Item auguſſinus in eodem. non attendis eam rem que oīno nulla ſit nec falſum poſſet dici. ſi enim falſum eſt: eſt. ſi n̄eſt: non eſt. ¶ Item auguſtinus in eodem. eas res falſas nominamꝰ quas veriſil̓es dep̄hendimus. hinc homo pictus dicitur falſus homo. relinquitur igitur ꝙfalſum eſt in rebus. exquo res falſe nomīantur ꝓpterveri ſimilitudinē. ¶ Rn̄. ſicut diſtinguit Anſelmusꝙ eſt veritas rei ⁊ veritas cognitionis ⁊ ſignatōnisſic falſitas multipliciter. falſitas rei vt homo pictuseſt homo falſus. ⁊ falſitas cognitionis vt montes aurei falſi montes. ⁊ falſitas enuciationis vel ſignationis vt hominem eſſe azinum eſt falſum. dicendū ergoꝙ falſitas rei eſt in rebus. falſitas cognitionis eſt inanima. prout dicitur in pͣs. Anima mea impleta ē illuſionibꝰ. falſitas enūciationis eſt in voce prout eſt ſignum. ¶ Ad primū ergo quod obijcit dicendum ẜmauguſtinū in ſolilo. falſum in re dicitur qd̓ fingitureſſe qd̓ non eſt. aut oīno eſſe tendit. ⁊ ſi nō eſt fingit eēquod non eſt. vt tragedꝰ finxit ſe eſſe priamū ⁊ non eſtpriamus. ⁊ ypocrita ſe bonū ⁊ non eſt bonus. tenditeſſe ⁊ non eſt vt imago tua in ſpeculo quaſi tuipē vulteſſe ⁊ ideo falſa. quia nō eſt. Sil̓r ea que dormiētes vl̓furentes cernūt. ⁊ picture ⁊ ſimulachra id eſſe tendūtcuiꝰ ſimilitudineꝫ rep̄ſentāt. ⁊ eo tamen falſa ſunt: qꝛid quo tendunt eſſe non poſſunt. falſum ergo inciditrebus ex defectu eſſe: ſicut malū incidit ex defectu boni. ⁊ ideo nō dicitur eſſe vſpiam eo ꝙ falſum: ꝙͣuis tamen habeat eſſe ratione ſubiecti. quod dicitur eē falſum inꝙͣtum deficit ab eſſe ad quod tendit vel fingitvt ī theatro roſtiꝰ falſa tuba: ſed natura verus homo⁊ hō pictꝰ vera pictura eſt: ſed falſus hō. ¶ Ad ſcd̓mdicendū ꝙ dicitur falſitas in re ⁊ falſitas in cognitōne. Primo modo falſitas dicitur qua id putatur eſſequod non eſt in ratione cauſe mouentis per rei imitationem. ẜm quem modum dicit auguſ. in ſolilo. ꝙfalſum eſt quod ad ſimilitudinem alicuius accomodatum eſt. nec illud tamen eſt cuiꝰ ſimile apparet. nectamen ex hoc ſequitur ꝙ falſitas non habeat eſſe ī reSecundo modo falſitas qua id putatur eſſe qd̓ noneſt ratione cauſe formalis. ẜm quem modum dicit auguſtinus falſum eſt aliquid quod aliter ꝙͣ eſt videtur⁊ hec falſitas in re ⁊ cognitione habet eſſe. primo modo falſitas in vidente eſt. ſecūdo modo ī re viſa. ¶ Adtercium reſponderunt ẜm auguſtinum in de vera religione. Corpora intantum fallunt inꝙͣtum non implent illd̓ quod conuincunt̉ imitari. quod ergo obijcitur ꝙ res non fallunt. dicenduꝫ ꝙ non fallunt cauſaliter ſed occaſionaliter. vel dicendum ẜm auguſ. ꝙex eo ꝙ ſunt nō fallunt: ſed ex eo ꝙ non ſunt. vnde dicit in libro de vera religione. Sed nos fallit rerū viſibilium pulchritudo. nō ex eo qd̓ eſt nos fallere dicit̉:ſed ex eo qd̓ non eſt. ¶ Ad vltimū dicendū ꝑ interemptionē. ꝙ falſitas nō eſt in rebꝰ non entibꝰ. tamen dicitur falſitas in dicto vel enūciatione que eſt de rebꝰnon entibꝰ ⁊ ipſa enūciatio vel dictū que eſt de re nōente eſt. vnde augu. in ſolilo. Multū intereſt inter eaque dicimꝰ: ⁊ ea de quibꝰ dicimꝰ. nā oīa que dicimꝰſunt entia ea autem de quilmꝰ ⁊ nō entia.