Druckschrift 
1 (1482) Generalis discursus ī sūmā
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ritates ẜm multiplicationem veroruꝫ. ergo multe ſūtveritates: cum conſtat multa eſſe vera. Item ſi veritas non ē aliud ꝙͣ rectitudo. ſed alia rectitudo ſignationis alia voluntatis: quia hec in voluntate illa inſignificatione habet ſuū eſſe. ergo alia veritas ſignationis. alia voluntatis. Item vnūquodqꝫ ſicut ſehabet ad eſſe ita ad veritatem. ſi ergo non eſt eſſe vnūomnium verorum: non eſt veritas omnium verorumvna. Cōtra. Anſelmus de veritate. ſi rectitudoeſt in rebus illis que dicunt rectitudinem niſi ſuntẜm debēt. debent autem eſſe ẜm exigit prima rectitudo que eſt prima veritas: ergo hic illis rectas etveras eſſe ẜm primam rectitudinem veritatem eſſe.eſt igitur vna rectitudo veritas. Item Anſelmusſicut tempus ſe habꝫ ad temporalia ſic veritas ad vera. Ueritas enim eſt menſura omnium verorū: ſicuttempus omnium temporalium. Si ergo vnum tempus omnium temporalium. ꝙͣuis diuerſa temporaliaque tempore menſurantur: ergo vna veritas erit omnium verorum ꝙͣuis multa ſunt que veritate menſurantur. Item ẜm auguſtinum in ſolilo. Anſel̓.de veritate. veritas radicatur in ꝑmanente: non īꝑmanente. Sed vnum eſt ꝑmanens in omni re. ſed illud non multiplicatur in hac re vel in illa: ergo vertas non multiplicatur in hac re vel in illa. Reſpōſio. veritas rei dicitur duobus modis. vno modo ẜm dicitur indiuiſio eſſe quod ē. prout dicitur ab auguſtino veritas. hec veritas fundatur ſuper debitaprincipia eſſentie rerum debitam eorum vnionemin creaturis. hec veritas multiplicatur ſcd̓m multiplicationem eſſentie verorum. Alio modo ẜm veritas dicitur ab auguſtino lux intelligibilis: eo ī modum lucis manifeſtat omnia vera tenet conẜuatin eſſe. quēadmodum lux eſt principium conſeruatiuum ſuorum effectuum prout dicitur ab Anſelmo rectitudo mente ꝑceptibilis. eo per ipſam menſurantur omnia vera: ſicut per tempus omnia temporalia hoc modo vna eſt ſola veritas que eſt diuina. quamanifeſtantur omnia vera conſeruantur in eſſemenſurantur. primo ergo modo multe ſunt veritatesẜm multiplicationem eſſentie verorum. ſecundo modo vna tm̄ veritas quēadmodum lux rectitudo vnaSi autem queritur in hoc ſecundo ſenſu veritas huius rei vel illius. diſtinguendo veritatuꝫ differētias.vt veritas ſignationis. veritas actionis ⁊cͣ. ſi nullamab ipſis rebus accipit veritas diuerſitatem. Reſpondendum ẜm Anſelmum de veritate. improprie huiusrei vel illius veritas eſſe dicitur: quoniam illa inipſis rebus aut ex ipſis aut per ipſas in quibus eſſedicitur habet ſuum eſſe: ſed cum res ẜm illam ſuntſemper preſto eſt his que ſunt ſicut debēt. eſſe veritasdicitur huius rei vel illius vt veritas ſignationis.veritas voluntatis huiuſmodi. quēadmodum tempus huius rei vel illius: cum vnum idem ſit tempꝰomnium que in eodem tempore ſimul ſunt. ſi noneſſet hec res vel illa: nihilominus eſſet idem tempusnec enim ideo dicitur tempus huius rei vel illius. qꝛtempus eſt in ipſis rebus: ſed quia ipſe ſunt in tempore. ſicut per tempus per ſe conſideratum non dicitur tempus alicuius: ſed cum res que ī illo ſuntſideramus dicitur huius rei vel illius: ita ſumma veritas per ſe ſubſiſtens nullius rei eſt. ſed cuꝫ aliquidſcd̓m illam eſt: tunc eius dicitur veritas.

Nlembrum ſextumOnſequenter queritur an plures veritates ab eterno ſint. cum eſſe veritatem ſit eſſe quid: ſi ſunt plures veritates ab eterno. erunt plura aliqͣ ab eter quod ē error. Item ſi diceretur vna eſſet vnitas ab eterno ſed plura vera. Contra. cum veruꝫſit determinatio diminuens vel remouens. cum dicitur aliquid verum quēadmodum homo mortuus: ſequitur neceſſario ſi plura vera ab eterno: plura aliqua ab eterno. Cum ergo hoc ſit falſum. relinquitur vnum ſoluꝫ veritas vna eſt ab eterno. Cōtra.cum dico pater generat. filius generatur. ſpirituscedit: hic ſunt plures veritates ſicut plures perſonevel proprietates. ſed veritates iſte ſunt eterne ſine pͥncipio: ergo plures veritates ab eterno. Item auguſtinus dicit. tres ſunt quibus fruendum eſt. ſed veritas conuertitur cum re: igitur tres ſunt veritatesreſpondentes hmōi tribus rebus. ſed huiuſmodi resſunt ſine initio. quia huiuſmodi vocat perſonas diuinas. ergo tres huiuſmodi veritates ſunt ſine initioaut ratione perſonalitatis non eſſet ponere veritateꝫin diuinis. Item deus ab eterno ſciuit omnem creaturam ſiue hanc ſiue illam. ſciuit ergo ab eterno antixp̄m fore petrum fore. horum enim veritas fuit inmente diuina ab eterno: quia omne qd̓ ſcitur quia verum eſt ſcitur. ſed antixp̄m fore non eſt petrum fore.ergo veritas huiuſmodi in mente diuina non eſt veritas illius. quia ſi hec diſtinguūtur inter ſe: veritates earum diſtinguūtur. ſed iſte veritates ſunt ī mente diuina ab eterno ſciuntur a deo: et pari rationeveritates omnium creaturarum. ergo plures ſunt veritates ab eterno. Solutio. dicendum vna ſolaeſt veritas cuius proprium eſt eſſe ſine initio. hec ēveritas prima que eſt principium omnium aliarumveritatum. prior illis cauſalitate duratione. queomnes alias veritates tenet in eſſe conſeruat. Adprimum obiectum dicendum. cum dicit auguſtinꝰtres ſunt res quibus eſt fruendum. Dicenduꝫ resaliquando appellatur natura. aliquando res appellatur ipſa res nature. aut ergo inuocat res tres diuinas perſonas. vnde ſunt hic tres res nature ſiue tresperſone. Auguſtinus ergo ibi vocat tres res tres diuinas perſonas. Unde ſunt hic tres res nature ſiuetres perſone: non tres res id eſt non tres nature: immo ſunt tres vnius nature. ſunt illa natura ſcilicetdiuina eſſentia. ideo cum veritas ad eſſentiam referatur et ſuper ipſam fundetur: non eſt dicendumſunt harum tres veritates diſtincte immo vna ſolaQuod tamen obijcitur. patrem generare non eſt filium generari. dicimꝰ ſi loquamur de veritate queeſt rei relate ad intellectum: poſſet eſſe ſint tres veritates ẜm rationem intelligentie. vna tamen ſola eſtveritas eſſentie plures. de hac hic loquimur ip̄aenim proprietas ad perſonaꝫ reducitur perſona adeſſentiam. propter hoc veritas proprietatis ad veritatem reducitur perſone. veritas perſone ad veritatem eſſentie. ideo cum ſit vbi vna ſola eſſentia. relinquitur ſit ibi vna ſola veritas. quod ſic patet. patrem enim generare nihil aliud eſt ꝙͣ patrem eſſe. etfilium generari idem filium eſſe: ſpiritūſanctū procedere idem qd̓ ſpiritūſanctum eſſe. Sed dico pater eſt. filiꝰ eſt. ſpūſſanctꝰ eſt: idem dico eſſe ſiue eandēeſſentiā. hoc enim eſſe dicitur de patre: qꝛ pater ē eēntia. de filio: qꝛ filiꝰ eſt eſſentia. ſil̓r de ſpūſct̄o. quiaſpūſſct̄us ē eēntia. Si hec veritas pr̄ generat reducitur ad hanc que eſt patrem eſſe: reducit̉ ad eēntiam ſic de alijs. ita ad eandē eēntiā reducāt̉ ratōne