Queſtio.Xv.

declaratiuum eſſe. Item eſt principium motiuū. vnde opera que non ſunt in ꝑticipatōne lucis vt opaca⁊ terrea. naturaliter ſunt īmobilia. Que v̓o in participatione lucis vt ꝑſpicua aqua ⁊ aer: ſunt mobiliaſed non per ſe. ⁊ magis aer ꝙͣ aqua: quia magis eſt inparticipatione lucis. Quorum v̓o lux eſt de ſubſtantia ſunt mobilia per ſe vt corpora celeſtia ⁊ ignis. ethac ratione bonum qd̓ eſt principium mouendi ē luxintelligibilis. vnde dyoniſius bonum ē ad quod omnia conuertuntur ⁊ quod omnia affectant. ¶ Ad vltimum dicendum. ꝙ ſicut ad priuatōnem vite que eſtprima perfectio animalis ſequitur priuatio ſenſusſic ad priuationem peciei ẜm quam ponitur veritasſequitur priuatio ordinis. ẜm queꝫ accipitur bonū. ⁊ideo dicitur totum malum ex hoc prouenire. vel ſpecies dicitur dupliciter. ſcꝫ perfectio eſſe ⁊ bene eſſe. ⁊totum malum ẜm hoc prouenit ex priuatione ſpecieitamen ſpecies ẜm hoc ſe extendit ad bonitatem ſicutad veritatem.¶ Mlēbrum terciūOnſequenter inquirendum eſt quid ſitveritas. ponende ergo ſunt a diuerſisdiuerſe veritatis ⁊ veri notificatōnes.nam ī libro ſolilo. auḡ. ponitur hoc verum eſt quod ita vt eſt videtur ⁊ colligitur ex ſuo oppoſito. ſi enim eſt falſum qd̓ aliter ꝙͣ eſt videtur: ergoverum eſt qd̓ ita vt eſt videtur. Sed hec diffinitō improbatur ſic ab auguſtino. nam ablato eo cui aliquidvidetur. non videtur aliquid vt eſt: nec videtur aliꝗdaliter ꝙͣ eſt. ergo ablato eo cui videtur neqꝫ veruꝫ neqꝫ falſum eſt. quod eſt manifeſtum inconueniēs. Nāẜm hoc lapides in abditiſſimo terre ſinu nō eſſent veri lapides: quia non videntur. Propterea ponit̉ aliadiffinitio in eodem talis. Uerum eſt qd̓ ita ſe habetvt cognitori videtur. ſi velit ⁊ poſſit cognoſcere. Sedcontra hanc obijcitur quia ex hoc ſequitur ꝙ verumnon erit qd̓ nemo poteſt cognoſcere. Item ſi falſum ēquod aliter ꝙͣ eſt videtur: ergo ſi alteri videatur hiclapis eſſe lapis. alteri lignum: eadem res ⁊ falſa ⁊ vera erit. ¶ Propterea ponitur alia breuis in eodem.verum eſt id qd̓ eſt. Sed obijcitur. cum id qd̓ eſt ſit ſuſceptiuum falſi. ſicut enūciatio que dicitur ⁊ vera etfalſa. qd̓ autem eſt verum nō eſt ſuſceptiuum falſi. ergo id qd̓ eſt non conuertitur cum vero. ergo non diffinit verum. Item ſi diceretur ꝙ intelligitur de veritate rei non veritate ſigni. Obijcitur de homine picto qui eſt falſus homo: ⁊ tamen cōuenit ei eſſe quodeſt. ¶ Item ponitur alia a quodam ph̓o. Ueritas eſtadequatio rei ⁊ intellectus ſicut generaliter adequatio ſigni ⁊ aſſignati. Sed obijcitur. de adequatōne ſigni ad ſignatum non eſt niſi cum ſignificatio eſt. ergo non eſſet veritas ſi non eſſet conſignatio. ¶ Itemponitur alia. Ueritas eſt indiuiſio eſſe ⁊ qd̓ eſt. Sedobijcitur. in negationibus non eſt indiuiſio eſſe ⁊ eiꝰquod eſt. īmo ſignatur diuiſio eſſe ab eo qd̓ eſt. vt cūdicitur homo non eſt azinus: per negationeꝫ dicitureſſe azini ab eo qd̓ eſt homo. ergo non eſſet hec vera.homo non eſt azinus. ¶ Item ponitur alia ab auguſtino in de vera religione. Ueritas eſt qua oſtenditurid qd̓ eſt. ⁊ colligitur ſic. Si falſitas qua id putaturquod non eſt: ea eſt veritas qua oſtenditur id qd̓ eſt.Cui ſimilis eſt notificatio hylarij. verum eſt declaratiuum aut manifeſtatiuum eſſe. Sed obijcitur. ſi verum eſt declaratiuum aut manifeſtatiuū eſſe ſiue eiꝰquod eſt: ergo verum non erit id quod eſt aut eſſe: cūnihil ſeipſum clarificet. ¶ Item ponitur alia ab auguſtino de vera religionē. Ueritas eſt ſumma ſimilitudo principij que ſine vlla diſſimilitudine eſt vn̄ fal-

ſitas oritur. Sed obijcitur. diuina eſſentia non eſt ſimilitudo principij cum ſit ſine principio. Similit̓ pater eſt principium ſine principio: ergo nec diuina eſſentia nec pater eſt veritas. Item cum ī creatura nōſit ſumma ſimilitudo principij. ergo in creatura noneſt veritas. ¶ Item ponitur alia diffinitō ab Anſel̓.in libro de veritate. Ueritas eſt rectitudo ſola menteperceptibilis. Sed obijcitur intentio rectitudinis ſiaccipiatur proprie: non inuenitur niſi in quantitatedimenſiua. ergo non eſſet veritas niſi in corporalibꝰ.Item ſi accipiatur methaphorice: ergo eſt ẜm ſimilitudinem rectitudinis in quantitate. ſed vbicunqꝫ ſicintelligitur rectitudo: erit differentia principij medij⁊ finis. cum ergo in indiuiſibilibus vt puncto ⁊ vnitate: ⁊ etiam indiuiſibilibus completis vt circulationon ſit differentia principij medij ⁊ finis. ergo in illisnon erit veritas. cum ẜm trimegiſtum deus ſit ſperaintelligibilis. cuius centrum eſt vbiqꝫ: circūferentiaeſt nuſꝙͣ ergo intelligitur per modum puncti ⁊ ꝑ modum circuli. Item ſi accipiatur rectitudo pro iuſticiaẜm ꝙ dicitur quod fit iuſte recte fieri: in quem modum dicitur rectitudo ab Anſelmō ẜm quam eſt aliquid vt debet vel ſic vt debet: tunc non conueniet diuine veritati. que nulli debet eſſe rectitudo. Item cūiuſticia ⁊ bonitas ſit ẜm hoc ſola mente ꝑceptibilis.non different ẜm diffinitionem veritas. iuſticia. bonitas. Item cum ſint aliqua que percipiuntur nō ſolum mente ſed ſenſu vt corporalia: ergo in corporalibus non eſt veritas. cum veritas ſit ſola mente perceptibilis. ¶ Item cum tot modis ſunt aſſignate notificationes veri ⁊ veritatis quomodo aſſignantur?nam videntur deficere aut ſuperfluere aut male aſſignate eſſe. queritur ergo qualiter accipiātur. ¶ Reſponſio. ad iſtud primo ꝙ omnes iſte notificationesaſſignate ſunt in ſua ratione. Nam quedam notificatio veri eſt generalis ad veritatem ſiue ſit creata ſiueincreata. ⁊ creata ſiue ſit cognitionis ſiue voluntatis ſiue actionis ſiue ſignificatōnis. ⁊ hec veritas eſtrectitudo ⁊cͣ. ſicut ipſe innuit in libro de veritate. etnominatione rectitudinis diuidit eam ab omni re q̄rectitudo non vocatur. Ꝙ v̓o ſola mente perceptibilis dicitur: ſeparat eam ab omni rectitudine viſibili.Speciales v̓o notificationes differunt. nam quedaꝫſunt date de veritate comprehenſionis vt in libro ſoliloquiorum que cōincidunt in idem. veruꝫ eſt quodita eſt vt videtur. ⁊ alia. verum eſt quod ita eſt vt cognitori videtur ſi velit poſſitqꝫ cognoſcere. Quedamde veritate ſigni ſiue ſignificationis vt illa. Ueritaseſt adequatio ſigni vel intellectus ⁊cͣ. Quedam de veritate rei vt ille due que coincidunt in idem. verumeſt id quod eſt. Et iterum. veritas eſt indiuiſio eſſe etſemper eſt. Quedam v̓o de veritate increata principaliter. vt ille due Auguſti. de vera religiōe. ſed vnade veritate ẜm ꝙ accipitur eſſentialiter. ⁊ hec notificatio eſt per effectum conſequentem. veritas eſt quaoſtēditur id quod eſt. quia prima veritas ſe habꝫ adintelligibilia ſicut lux ad viſibilia. ⁊ huic conſonatdiffinitio hylarij. verum eſt declaratiuum eſſe. Aliav̓o eſt de veritate increata ẜm ꝙ accipitur perſonaliter. ⁊ appropriatur filio ſicut vnitas patri ⁊ bonitasſpirituiſancto que eſt veritas. que eſt ſumma ſimilitudo principij ⁊cͣ. ⁊ principium ibi dicit patrem. Reſpondendum igitur per ordinem ad obiecta. ¶ Adobiectum contra primam diffinitionem. verum ē qd̓ita eſt vt videtur. iam patet reſponſio. Nam data eſtde veritate comprehenſionis ſiue cognitionis: nō rei⁊ ideo ablato cognitore non eſt hic veritas ẜm actuꝫꝙͣuis ſit ẜm habituꝫ. in hoc ſcilicet ꝙ res nata eſt cognoſci vel videri vt eſt. ¶ Ad obiectum contra ſcd̓anque determinat primam. ſimilis eſt reſponſio. quia