.xiij.Queſtio

tiam dicitur multis modis. vnenere. vnum ſpecievnū comꝑatōe. vnū ſubſtātie. vnū nūero. Et poſtmoduꝫſubdiuidit vnū genere. Aliqn̄ in genere ꝓpinquo. vt hoaſinus vnū in aīmali. Aliqn̄ in genere remoto. vt homoet aſinus vnū in ſubſtātia. ¶ Itē vnū in ſpecie duplicit̓aliqn̄ in ꝓpinqua ſpecie. vt ſor. ⁊ plato in aīmali. ¶ Iteꝫvnū ẜm comꝑatōem declarat̉ ab eo ſic. vnū em̄ comꝑation eſt inter que ē comꝑatio aliqua vna. vt comꝑato nauis ad rectore. et ciuitatis ad regē vna eſt. he em̄ due cōꝑatōes conſil̓es ſunt: nec eſt eaꝝ vnitio ꝑ accidēs. ¶ Itēvnuꝫ ſubiecto cuiꝰ ꝑtes ẜm nat̉am ſpēi vt multe habentvniri in vnū ſubiectu: et diuiſam retinēt naturā ſpeciei.vt multe aque dicūt̉ vnū in ſubiecto. qꝛ nat̉a ſuoꝝ ſubiectoꝝ ē vt poſſit vniri et fieri vnū ſubiecto: vt multe. aquevna aqua. Et inde eſt ꝙ aggregatio multitudinis nō eſtvnū ſubiecto. ¶ Item nat̉a ꝑtiū ſunt eēdeꝫ ī ſpecie cū toto. ſic̄ ꝑtes aque. ſunt aqͣ. nō at̄ ſic ē in ꝑtibꝰ vniꝰ homīs¶ Item vnū nūero ſubdiuidit̉. aliqn̄ ē vnuꝫ numero cōtinuatōne. aliqn̄ ꝑfectōe. aliqn̄ ꝑ ſuā ſpēm. aliqn̄ ꝑ ſuaꝫeēntiam. ¶ Item vuū ꝯtinuatōe multiplicit̓. Aut qd̓ ſentitur ẜm vnū modū vt in lineis. illa in qua nō eſt angulus. et in ſuꝑficiebꝰ illa que eſt planiſſima. et in corꝑibꝰillud̓ circūdat ſuꝑficies in qua nō eſt curuatura ẜmzulū vt ſpericū. Aut ſentit̉ ẜm diſpoſitōem differētē.licꝫ duo extrema ꝯplent̉ ad ꝯmunē tminū. ſic̄ totalitasduaꝝ lineaꝝ cōtinētiū angulū. Aut ſentit̉ ẜm differēteꝫnaturā licet habeāt vnā coherētiā. ſic̄ mēbra que ſūt copoſita ex alijs mēbris. et hoc vel naturalit̓ vel artificialiter. Naturaliter vt ī corꝑe hoīs. artificialit̓ vt ī archa.prima vnitas maior eſt ſcd̓a et ſcd̓a tercia. ¶ Iteꝫ notaꝙ vnū cōtinuatōe eſt duobꝰ modis. quātitate et naturaaut quātitate tm̄. Quātitate et nat̉a cuiꝰ quantitas necnatura diuiditur. et hec ſunt vnuꝫ ſubiecto: vt hec aquavel ille aer. vnū v̓o quātitate tm̄ cuiꝰ quātitas nō multiplicat̉ licet natura. vt vnitas manus. Hec ergo dicunt̉vnum numero ꝑ cōtinuatōem. ¶ Item vnū numero ẜmꝑfectionē eſt. cuiꝰ ꝑtes nō multiplicātur ẜm naturā ſueſpeciei. quēadmodū vnus homo numero nō multiplicat̉ẜm ſuā naturā ſcꝫ ẜm qd̓ eſt homo cū diuiditur ml̓tiplicatur. aut alio mō cum diuiditur corpꝰ et aīa quoꝝ neutrū eſt hō: et hoc modo eſt vnū numero ꝑfectōne ſiue totalitate. nō aūt ſic eſt in eo qd̓ eſt vnuꝫ numero et poteſtmultiplicari ẜm naturā ſpeciei in ꝑtes ſicut vna aquain plures que etiam ꝯueniunt ī ſpecie aque. Indiuiduaergo aqua eſt vna numero cōtinuatione. indiuiduus homo vnum numero ꝑfectione. Simili modo angularisfigura erit vna numero cōtinuatione. circularis v̓o eritvna numero ꝑfectione. ſi em̄ ſit partita nō ꝑfecta. nō poterit dici vnus circulus numero. ¶ Item vnuꝫ numeroẜm ſuam ſpeciem eſt quod non eſt diuiſibile aliquo mōnec ex ſua natura: tamen habet additam aliquā naturāpreter vnitatem ſicut punctus. qui preter vnitatem habet naturam ſitus: et non eſt diuiſibile aliquo mō. vnitas em̄ puncti eſt vnitas habens poſitionem. ¶ Itē vnūnumero per ſuaꝫ eſſentiā eſt. quod non eſt aliquo mododiuiſibile et in quo non eſt natura alia. ſicut ip̄amet vnitas que eſt principium numeri. cui ſi adiungitur aliquaalia vnitas: iam earum coniunctio erit numerus. ⁊ hocmodo vnum eſt quod non eſt diuiſibile nec re nec intellectu. ¶ Item ẜm areſtotilem in. v. metha. aſſignantur differentie vnum hoc modo. vnum ꝑ ſe: et vnum ꝑ accidēsẜm tres modos ſicut prius ab Auicēna. ¶ Item vnumꝑ ſe multipliciter. vnū cōtinuatione ſicut lignum vel linea. conglutinatum membrum. vel ſicut motus qui nōdiuiditur ẜm tempus. et vnum quorum ſubiectum nondiuiditur ẜm formam. qd̓ ab auicēna dicebat̉ vnum ſb̓iecto: quemadmodum dicitur vnum. vinum ⁊ aqͣ ⁊ oleum. ¶ Iteꝫ vnum genere. quorum genus eſt vnum et diſferunt per differentias ſubiectiuas. ſicut homo et equꝰ.et vnū ẜm illud qd̓ intrat ẜm vtriuſqꝫ rei diffinitōneꝫ vt

augmentabile et diminuibile ſunt vnum: quia diffinitōſui generis eſt vin. Et vnum modo ſimplici. vt quodindiuiſibile eſt omnino vt punctus: et vnum modo vniuerſali quod ſcilicet non diuiditur ẜm ſpeciem ſuam. vtvnum os et vnus homo. et hec dicuntur vnum in formavnum autem in forma ſunt quorū totalitas eſt vna ẜmquem modum dicitur linea circuli vna. magiſꝙͣ alie linee. et vnum numero quorum materia eſt vna. et vnumẜm equalitatem quorum proportio eſt vna. ¶ Item argazel in ſua methaphiſica alio modo diſtinguit. Eſt em̄vnum ſimpliciter. et vnum ẜm quid. Unum ſimplicitertribus modis. Eſt em̄ vnum in quo non eſt multitudo.nec potentia nec actu: vt punctus vnus deus vnꝰ. Aliomodo vnum in quo non eſt multitudo in actu ſed in potentia. vt homogenium ſicut vna aqua vnus aer. Tercio modo eſt vnum in quo eſt potentia et actu multitudo vt lectus vnus et membrum vnum per compoſitionēpartium. Unum v̓o ẜm quid multipliciter. genere. ſpecie. accidente. ſubiecto. proportione. ¶ Item alio modoaſſignantur differentie vnius in li. de vnitate et vno hocmodo. vnum aliud eſſentie ſimplicitate vnum vt deusAliud ſimplitium coniunctione vnuꝫ vt angelus et anima. quorum vnumquodqꝫ eſt cōiunctione materie et fome. et hoc ibi dicitur ẜm opinionem: tamen ibi ſunt cōponentia quaſi materie et forme. Aliud continuitate: vtarbor et petra. Aliud compoſitione vt ex multis tabulis vna archa. Aliud aggregatione. vt vnus populꝰ vngrex et aceruus tritici. ¶ Alia dicuntur vnum proportion vt rector nauis: gubernator ciuitatis. vnum ſimilitudine officij. ¶ Alia vnuꝫ accidente ſicut cignus ⁊ nix.Unum albedine. ¶ Alia v̓o dicūtur vnum numero. vtdiuerſa accidētia que vni ſubiecto inſunt dicūt̉ vnū numero. id eſt numerando: vt hoc dulce et hoc idem ceruleū. Alia v̓o dicuntur vnum ratione. et hoc duobusmodis. vel ratione conſortij: vt intellectus et vocabuluꝫet res vnum ſunt genus. vel ratione vnius ſacramenti:vt ſpiritus aqua et ſanguīs dicitur vnū. ¶ Alia v̓o vnūlingua natione. vt multi homines vna gens ⁊ vna tribꝰ¶ Alia v̓o dicuntur vnum more. et hoc duobus modis.quia aut ẜm conſenſum virtutum et dilectionis: vt multitudinis credentium cor vnum. aut ẜm conſenſum vicivt qui adheret meretrici vnum corpus efficitur cum ea.¶ Queritur ergo ratio diuerſarum aſſignantium. Reſponſio. Dicendum ꝙ ratio vnitatis diuerſificatur tribus modis. vno modo ẜm ꝙ conſideratur vnitas in rebus ẜm fluxum rerum a cauſa a deo. Alio modo ẜm reductionem vnitatis in rebus ad vnitatem in deo. Tercio modo diſcernendo vnitates rerum ẜm ꝙ habent eſſeres in natura ſiue in eſſe proprio. Scd̓m primum modum aſſignat differētias beatꝰ dyoniſiꝰ. Scd̓m ẜm modum beatus bernardus. Scd̓m tercium modum philoſophi. ¶ Scd̓m ergo modum beati dyoniſij eſt intentiohec. aut enim conſideratur vnitas in cauſa et ẜm hoc eſtvnitas nō in multitudine. et iſte ē primus modus. Autconſideratur vnitas in creatura. Aut igitur conſideratur vnitas in creatura ẜm vnitatem cauſe. et ẜm hoc creature que habent diuerſos progreſſus eſſendi dicunturvnum principio. et ab hac vnitate dicitur vniuerſitasvna. Aut ẜm vniuerſitatem forme: et iſtud variatur. nāeſt forma generalis ẜm quam dicuntur multe ſpeciesvnum in genere. Aut eſt forma ẜm quam dicuntur multa ſingularia vnuꝫ ſpecie. Alia eſt forma ſingularis ẜmquam dicitur vnum numero duobus modis. vnum toto: vnum ſubiecto. vnum toto referendo ad fieri et ad ꝑtes ex quibus fit. vnum ſubiecto: referendo ad factumeſſe et ad diſpoſitiones que accidūt rei poſtꝙͣ eſt. hec igitur aſſignatio eſt ẜm beatum dyoniſium. ¶ Scd̓m autem beatum bernardum. cuius eſt intentio referre omnes vnitates ad vnitatem primam ẜm propinquiuscuius intentio eſt. primo enim confert vnitates ẜm ꝙ