coordinationeꝫ relationis ad vnum ⁊ diſcretioneꝫ cōponit. Item a cauſa exemplari eſt veritas in quolibetente per quam percipiatur ab intelligentia. Itē a cauſa finali eſt bonitas per quam diligatur vel approbetur voluntate. ¶ Ad primo queſitum: an vnum addatẜm differentiam ad ens. Dico ꝙ ſic. ⁊ hec additio eſtdeterminatio eſſe rei vt ſe habet abſolute ⁊ vt in cōformitate ad primum efficiens ⁊ ordinabile in memoriaquod non importatur per intentioneꝫ entis: ſed exprimitur per intentioneꝫ vnius. ¶ Ad illud quod primoobijcit. ꝙ illa determinatio coartabit ens. Dicendumꝙ eſt coartatio dupliciter. ꝙͣtum ad rationeꝫ intelligēdi ⁊ ꝙͣtum ad ambitum ſuppoſitorum qui conſequituractum exiſtendi. Dicendum ergo ꝙ addita determinatio vnitatis ad ens: coartat ipſum quo ad rationeꝫ intelligendi. Cum enim dico vnuꝫ: non intelligitur ensſub quacunqꝫ ratione: ſed determinata tali que eſt ratio indiuiſionis. Ꝙtum v̓o ad ambituꝫ ſuppoſitorumnon coartat: quia non exiſtit aliquod ens quod nō ꝑticipet vnitateꝫ. ſicut dicit beatus Dyoni. ſicut omīsnumerus vnitatem participat ⁊ vnus binarius ⁊ denarius dicitur. ⁊ dimidium vnum ⁊ decimum vnū: ſicomnia ⁊ omniū omnis particula vno participat: ⁊ tamen eſſe vnum ſunt omnia entia. Et ſi obijceretur. ergſub intentione vnius continebat multa. verum eſt ẜmꝙ vnum cōmuniter accipitur: ⁊ multa ponunt actumexiſtendi. actum enim exiſtendi habent ex concluſionead vnum. ẜm autem ꝙ intentio vniꝰ coartatur ad vnūſimpliciter: ſic eſt in differentia oppoſita ad multa.¶ Ad ſecundum quod obijcitur. ꝙ pro eodem accipiuntur vnum ⁊ ens in veſtigio trinitatis. concedendū:non tamen ex hoc ſequitur ꝙ non differat intentio vnius ab intentione alterius. Nam quia ens aliquod nōaccipitur a meo intellectu niſi cointellecta in diuiſione. inde eſt ꝙ pro eodem accipiuntur. cum tamen indiſtinctio non importetur per ens ſed per vnum. Nō ſicautem eſt de intentione veri ⁊ boni. noſter enim intellectus accipit ens non cointellecto bono. Similit̓ qͣntum eſt ex parte rei niſi illud perhiberet ratio intelligendi: que non poteſt intelligi niſi veruꝫ acciperet ensnon cointellecto vero. ¶ Ad illud quo querit circa differentiam vnius ad verum: patet ex dictis differentia.¶ Ad aliud quod obijcit ꝙ per ſe tam vnum ꝙͣ verumdiſtinguunt. Dicendum ꝙ eſt diſcretio ẜm quam ſeꝑatur res a re in eſſe. ⁊ eſt diſcretio ẜm quam ſeparaturres a re vt habet eſſe cognoſcibile. Diſcernitur autemres a re inꝙͣtum eſt: ⁊ inꝙͣtum cognoſcibilis eſt. primādiſcretionem efficit per ſe vnitas: ſecundam v̓o veritas. ¶ Ad aliud v̓o dicenduꝫ. ẜm ꝙ poſuerunt pluresindiuiſio cadit in ratione vnius ⁊ veri ⁊ boni. ſed indiuiſio in ratōne vnius eſt indiuiſio entis. vnde vnuꝫ eſtens indiuiſum. In ratione veri indiuiſio eſſe: quia verum eſt indiuiſio eſſe. ⁊ quod eſt in ratione boni indiuiſio complementi a potentia que eſt nata compleri cūattingit ſuo fini. vnde bonitas ē indiuiſio actus a potentia: ⁊ actus dicitur perfectio ſiue complementum.Eſt enim indiuiſio principiorum vt conſtituunt reꝫ ineſſe ſimpliciter. ⁊ ab illa eſt vnitas in rebus. ⁊ eſt indiuiſio ẜm ꝙ conſtituunt illam in eſſe cognoſcibili. ⁊ abhac eſt veritas. ⁊ eſt indiuiſio principiorum vt conſtituunt rem in ordine ad ſuum finem: ⁊ ſic ab illa eſt bonitas. ¶ Ad tercio queſitum circa comꝑationem vniꝰꝗd bonum dicendum. ꝙ ille intentiones. vnum. verū.bonum ſe cōincidunt. ⁊ inde eſt ꝙ alie rationes induunt rationem cauſe finalis: ⁊ ita ratione boni. Undeverum non appetitur niſi quia bonum. vnum v̓o ſimiliter non appetitur niſi quia bonum. nec bonuꝫ niſi inꝙͣtum bonum. Similiter inꝙͣtum apprehenduntur intellectu: induunt rationem numeri. non enim intelligitur bonum niſi inꝙͣtum verum. nec vnum niſi inꝙͣ-
tum verum. nec verum niſi inꝙͣtum verum. Similiterinꝙͣtum ordinantur in memoria induūt rationem vnius. non enim ordinatur bonuꝫ in memoria niſi vt vnūnec verum niſi vt vnum. nec vnum niſi vt vnum. Dicendum ergo ẜm hoc. ꝙ deſideratur non ratione propriaprincipaliter: ſed ratione boni quam induit. nihil enīdeſideratur niſi vt bonum. ¶ Ad quarto queſitum deordine dicendum. ꝙ naturaliter ens precedit intentionem vnius. ⁊ intentio vnius intentioneꝫ veri ⁊ boni.abſolutior enim eſt intentio entis intentione vnius: ſicut oſtenſuꝫ eſt. ⁊ abſolutior intentio vnius que eſt entis inꝙͣtum conſideratur abſolutum: ꝙͣ intentione veri ⁊ boni que ſunt entis comꝑati. Item intentio veriabſolutior eſt intentione boni. ſicut eſſe rei conſideratum ſine ſua vtilitate vel ordine: ⁊ eſſe rei cum ſua vtilitate ⁊ ordine. ¶ Ad illud quod obijcit. ꝙ vnitas eſtcauſa entitatis. Dicendum ꝙ faciendo comꝑationemad idem ſemper entitas precedit vnitatem. ſed faciendo comꝑationem ad diuerſa: contingit ꝙ vnitas precedit entitatem. vt vnitas in principijs ex quibus eſt resprecedit entitatem compoſiti. Referendo verū ad ideꝫentitas in principijs precedit vnitatem in principijs:entitas in compoſito vnitateꝫ in compoſito.¶ Nlēbrum terciumOnſequenter querendum eſſet vnde cauſetur vnitas ⁊ multitudo in rebus: ſediſtud reſeruabimus inquirendum cumqueretur de conditione rerum. Nunc autem querendum eſt de differentijs vnitatis ⁊ vnius.Aſſignant autem multis modis differentiam vnius.Scd̓m beatum Dyoniſium in libro de diuinis nominibus hoc modo. dicit enim: cauſa omniū non eſt vnūvt vnum multorum: ſed ante omne vnum ⁊ multitudinem. ⁊ omnis vnius ⁊ multitudinis terminatiuū. Nōenim eſt multitudo que non participet alicubi vnum.ſed quod eſt multa partibus: vnū eſt toto. quod ē multa accidentibꝰ: vnuꝫ eſt ſubiecto. quod eſt multa numero: vnum ſpecie. quod eſt multa ſpeciebꝰ: vnuꝫ genere.quod eſt multa ꝓceſſibus: vnuꝫ principio. Ecce ꝙ ponit ſex differentias vnius. vnū ſicut eſt in cauſa quod ēdeꝰ. ⁊ hoc eſt vnū n̄ in multis: ⁊ vnū qd̓ eſt in creaturaqd̓ eſt vnū in multitudine. ⁊ hoc quinqꝫ modis. vnumtoto. vnū ſubiecto. vnū ſpecie. vnū genere. vnum principio. ¶ Iteꝫ alio modo beatus Bern̄. in ꝗnto li. de cōſideratione ad eugeniū. Eſt vnitas collectiua: vt ml̓tilapides faciūt aceruum vnū. ⁊ eſt vnitas conſtitutiuavt membra multa vnū corpus. vel multe ꝑtes vnūqͦdqꝫtotū cōſtituūt. Et eſt vnitas cōiugatiua: qua fit vt duoiaꝫ nō duo ſint ſed vna caro. Et eſt vnitas natiua: quaaīa ⁊ caro vnꝰ naſcit̉ homo. Et eſt vnitas poteſtatiuaqua homo virtutis nō inſtabilis nō diſſimilis: ſꝫ vnusſibimet ſemꝑ nitit̉ inueniri. Et eſt vnitas conſentaneacū per caritateꝫ multoꝝ hoīm eſt cor vnum ⁊ aīa vna.act̄. iiij. Et eſt vnitas votiua cū aīa votis oībꝰ adherēsdeo rnus ſpūs eſt. j. coꝝ. vj. Et eſt vnitas dignatiua: qͣlimus noſter a dei verbo in vnā aſſumptus eſt ꝑſonā.Et eſt vnitas ſubſtantifica: que eſt vnitas trinitatis qͣtres perſone ſunt vna ſubſtantia. ¶ Item philoſophialio modo aſſignant differentias vnitatis. Auicennain metaphyſica ſua. vnum dicitur ambigue de rebus:que in hoc conueniunt ꝙ in eis non eſt diuiſio in effectu: inꝙͣtum vnūquodqꝫ eorum eſt id quod eſt. hec autem intentio eſt in eis ẜm prius ⁊ poſterius. Diciturergo vnum ẜm accidens: ⁊ ẜm eſſentiam. Unde ẜm accidens dicitur tribus modis. Uno modo: quia vnumaccidit alicubi. vt album ſorti. Alio modo: quia duoaccidunt vni. vt grammaticum ⁊ muſicum Platōni.Tercio modo: quia duobus accidit vnum. ſcilicetalbedo Sorti ⁊ Platōni. ¶ Item vnum per eſſen-